Nâng hạng chứng khoán Việt Nam: Từ Secondary Emerging Market đến mục tiêu MSCI

Chứng khoán Việt Nam đang tiếp tục đáp ứng các tiêu chí hướng tới mục tiêu nâng hạng lên thị trường mới nổi của MSCI.

Từ dấu mốc nâng hạng đến giai đoạn phát triển mới

Ngày 21/9/2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Đây là kết quả của quá trình cải thiện khung pháp lý, cơ chế giao dịch, hạ tầng thị trường và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời đưa thị trường Việt Nam vào một vị thế mới trong các bộ chỉ số toàn cầu.

Theo Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, chứng khoán Việt Nam đang tiếp tục đáp ứng các tiêu chí hướng tới mục tiêu nâng hạng lên thị trường mới nổi của MSCI (Morgan Stanley Capital International). Tiềm năng tái định giá của thị trường gắn với quá trình phát triển theo hướng bền vững, trong đó có cải thiện cấu trúc thị trường, thanh khoản, minh bạch thông tin và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài..

Định hướng nâng hạng lên các cấp độ cao hơn cũng nằm trong lộ trình đã được Chính phủ xác lập. Quyết định 2014/QĐ-TTg về Đề án nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam đặt mục tiêu đáp ứng các tiêu chí của MSCI và hướng tới thị trường mới nổi bậc cao của FTSE Russell trong giai đoạn đến năm 2030. Xa hơn, mục tiêu là phát triển thị trường chứng khoán thành một kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế.

Để đáp ứng các yêu cầu này, theo Mirae Asset Securities Việt Nam, thị trường cần tiếp tục hoàn thiện một số điều kiện liên quan đến tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại một số ngành có điều kiện, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng tại một số doanh nghiệp, mức độ tự do hóa của thị trường ngoại hối, khả năng cung cấp thông tin bằng tiếng Anh và khuôn khổ giao dịch không yêu cầu ứng trước tiền. Trong giai đoạn 2026-2030, các giải pháp được đặt ra gồm rà soát quy định về sở hữu nước ngoài, phát triển thị trường ngoại hối và công cụ phòng ngừa rủi ro đối với đầu tư gián tiếp, cùng việc hoàn thiện khung pháp lý cho cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP).

Tháo gỡ các nút thắt về tiếp cận thị trường

Một trong những yêu cầu của giai đoạn mới là tiếp tục tạo thuận lợi để nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường trên nền tảng minh bạch và rõ ràng hơn. Để thực hiện mục tiêu này, việc hoàn thiện các điều kiện tiếp cận thị trường tiếp tục được đặt ra, từ tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, thủ tục mở tài khoản đến khả năng tiếp cận thông tin và các điều kiện liên quan đến luân chuyển vốn.

Đề án nâng hạng của Chính phủ đã xác định rõ các nhiệm vụ nhằm tiếp tục cải thiện khả năng tiếp cận thị trường. Trong ngắn hạn, Bộ Tài chính được giao nhiệm vụ minh bạch thông tin về tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa trong các lĩnh vực, tạo điều kiện để nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thông tin bình đẳng; đồng thời đơn giản hóa thủ tục đăng ký, mở tài khoản và triển khai cơ chế tài khoản giao dịch tổng.

Ở tầm dài hạn, Đề án tiếp tục đặt nhiệm vụ rà soát các quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài, hướng tới mở rộng tỷ lệ sở hữu tối đa và đưa ra khỏi danh mục những ngành nghề không cần thiết phải hạn chế sở hữu nước ngoài. Cùng với đó là phát triển thị trường ngoại hối và nghiên cứu các công cụ phòng ngừa rủi ro đối với hoạt động đầu tư gián tiếp.

Khi mức độ hội nhập tăng lên, yêu cầu không chỉ là mở cửa thị trường mà còn tạo dựng môi trường để nhà đầu tư xác định rõ quyền tiếp cận, điều kiện giao dịch, khả năng quản trị rủi ro và chất lượng thông tin.

Trong đó, thông tin bằng tiếng Anh ngày càng trở thành một phần của năng lực hội nhập. Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam lưu ý thông tin doanh nghiệp và các quy định liên quan chưa phải lúc nào cũng có sẵn bằng tiếng Anh hoặc đầy đủ chi tiết. Cải thiện chất lượng và khả năng tiếp cận thông tin vì thế cũng là một phần trong quá trình nâng cao khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư quốc tế.

Hoàn thiện hạ tầng, chuẩn bị cho CCP

Hạ tầng giao dịch, thanh toán và bù trừ là nền tảng để thị trường vận hành an toàn, thông suốt với quy mô ngày càng lớn. Theo Chứng khoán Mirae Asset, Thông tư thay thế Thông tư số 119/2020/TT-BTC là một trong những giải pháp đang được triển khai trong giai đoạn 2026-2030 nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho cơ chế CCP. Theo dự kiến, CCP được vận hành vào quý I/2027. Cùng với đó, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước tiếp tục rà soát quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài, phát triển thị trường ngoại hối và các công cụ phòng ngừa rủi ro đối với đầu tư gián tiếp.

Đề án nâng hạng của Chính phủ cũng xác định phát triển hạ tầng thanh toán, bù trừ tiên tiến, đáp ứng cơ chế giao dịch không yêu cầu ứng trước tiền mua chứng khoán và cơ chế CCP là một trong những nhiệm vụ trong lộ trình phát triển thị trường.

Việc giải quyết yêu cầu ứng trước tiền mua chứng khoán đã được đặt ra trong Đề án nâng hạng đối với giai đoạn chưa triển khai CCP trên thị trường cơ sở.

Cơ chế giao dịch không yêu cầu nhà đầu tư ứng trước tiền mua chứng khoán (non-prefunding) toàn diện và dài hạn vẫn phải chờ mô hình CCP dự kiến hoàn thiện vào năm 2027. Chiều sâu thị trường cũng không thể tách khỏi chất lượng hàng hóa và cơ sở nhà đầu tư. Định hướng sau nâng hạng vì thế không chỉ là duy trì các tiêu chí phân loại, mà còn hướng tới phát triển sản phẩm, nâng chất lượng quản trị doanh nghiệp, đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư và tăng cường các công cụ quản trị rủi ro.

Với nền kinh tế, đích đến là nâng khả năng huy động và chuyển hóa nguồn vốn thành nguồn lực cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh và tăng trưởng dài hạn.

Bởi vậy, giá trị của một thị trường được nâng hạng không chỉ nằm ở khả năng thu hút thêm dòng vốn mới, mà quan trọng hơn là tạo dựng một nền tảng đủ sâu để mở rộng cơ sở nhà đầu tư, nâng chất lượng hàng hóa, cải thiện khả năng vận hành và chuyển hóa nguồn vốn thành nguồn lực cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

Vị thế mới của thị trường chứng khoán Việt Nam đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng vận hành, chiều sâu thị trường và năng lực huy động, phân bổ nguồn vốn cho nền kinh tế. Điều đó đòi hỏi tiếp tục nâng chất lượng thể chế, hạ tầng, thông tin và khả năng huy động vốn dài hạn. Chiều sâu thị trường vì thế sẽ ngày càng trở thành yêu cầu cốt lõi trong quá trình phát triển và nâng cao năng lực huy động vốn cho nền kinh tế.