Dragon Capital: Mỗi năm Việt Nam cần bổ sung 120-150 tỷ USD vốn đầu tư

Tín dụng ngân hàng chỉ đáp ứng 25% nhu cầu vốn nền kinh tế

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới, Việt Nam cần một lượng vốn đầu tư rất lớn. Trong khi đó, theo đánh giá của Dragon Capital, các kênh cung ứng vốn truyền thống đang dần tiến đến giới hạn, khiến vai trò của thị trường vốn trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Bà Đặng Nguyệt Minh, Giám đốc Nghiên cứu Dragon Capital cho biết, tín dụng ngân hàng trong 5 năm tới chỉ có thể đáp ứng khoảng 25-30% nhu cầu vốn của nền kinh tế. Trong khi đó, dòng vốn FDI và FPI chỉ đóng góp khoảng 15-20%.

“Điều đó đồng nghĩa, mỗi năm Việt Nam còn thiếu khoảng 120-150 tỷ USD cần được bù đắp thông qua các kênh khác, mà trọng tâm là thị trường vốn gồm thị trường cổ phiếu và trái phiếu”, bà Minh nhấn mạnh.

Theo bà Minh, để đáp ứng tổng nhu cầu khoảng 1.500 tỷ USD vốn đầu tư trong 5 năm tới, thị trường vốn cần được phát triển tương xứng với vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn của nền kinh tế, thay vì tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào hệ thống ngân hàng.

Thiết kế có hỗ trợ của AI.

Dư địa mở rộng tín dụng không còn nhiều. Hiện nay, tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam đã ở mức khoảng 146%. Dù chưa phải mức cao nhất trong khu vực, song nếu tín dụng tiếp tục tăng trưởng khoảng 15-16%/năm, cao hơn tốc độ tăng GDP thực từ 3-5 điểm phần trăm, thì chỉ trong 3-5 năm tới, tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam có thể vượt nhiều nền kinh tế trong khu vực và trở thành một trong những quốc gia có mức độ phụ thuộc tín dụng cao nhất châu Á.

Đây là lý do Việt Nam cần đẩy nhanh quá trình chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa vào tín dụng sang mô hình phát triển cân bằng hơn, trong đó thị trường vốn giữ vai trò chủ đạo đối với các nhu cầu đầu tư dài hạn.

Một áp lực khác đến từ chính hệ thống ngân hàng. Hệ số an toàn vốn (CAR) của các ngân hàng Việt Nam hiện khoảng 11%, thấp hơn mức phổ biến 15-18% của nhiều quốc gia trong khu vực. Trong khi đó, chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng huy động hiện đã lên tới khoảng 88 tỷ USD, tạo thêm áp lực huy động vốn dài hạn cho hệ thống ngân hàng.

Dẫn lại một nhận định của HSBC, bà Minh cho rằng: “Không thể xây dựng một nền kinh tế 45 năm bằng một nguồn vốn 12 tháng”. Bản chất của đầu tư hạ tầng, mở rộng sản xuất hay phát triển công nghệ đều cần nguồn vốn có kỳ hạn dài, trong khi hệ thống ngân hàng chủ yếu phù hợp với chức năng cung ứng vốn lưu động và tín dụng ngắn hạn.

Cần mở rộng cả “cung” và “cầu” trên thị trường vốn

Theo bà Đặng Nguyệt Minh, vấn đề không nằm ở việc hạn chế nhận thức về vai trò của thị trường vốn, bởi mục tiêu phát triển đã được xác định khá rõ. Chiến lược phát triển thị trường vốn đặt mục tiêu quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán đạt khoảng 120% GDP, trong khi hiện mới ở khoảng 60-64% GDP. Đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, mục tiêu là 40% GDP, nhưng hiện quy mô mới đạt khoảng 15% GDP.

Phía Dragon Capital đánh giá cao những cải cách gần đây của Chính phủ, Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các Sở Giao dịch, đặc biệt là việc Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026. Đây là kết quả của quá trình cải cách kéo dài nhiều năm và là nền tảng quan trọng để nâng cao sức hấp dẫn của thị trường vốn Việt Nam.

Tuy nhiên, nghịch lý là Việt Nam đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi như GDP tăng 8,02%, lợi nhuận doanh nghiệp năm 2026 dự báo tăng khoảng 23%, định giá thị trường ở mức hấp dẫn, môi trường đầu tư được cải thiện và quá trình nâng hạng đã hoàn tất, nhưng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài hiện chỉ còn khoảng 12% vốn hóa thị trường, giảm một nửa so với giai đoạn đỉnh năm 2016.

Nguồn: Dragon Capital.

Theo bà Minh, để giải quyết bài toán này cần đồng thời xử lý hai “nút thắt” là nguồn cung hàng hóa và nguồn cầu vốn dài hạn.

Ở phía cung, cơ cấu thị trường hiện vẫn tập trung lớn vào ngân hàng và bất động sản. Theo Dragon Capital, hai nhóm ngành này hiện chiếm khoảng 56% tổng vốn hóa, trong khi khu vực sản xuất - động lực chính của nền kinh tế - mới chiếm khoảng 15%, còn nhóm dịch vụ giảm từ 17% xuống còn 11%. Điều này khiến nhà đầu tư quốc tế gặp khó khi tìm kiếm các doanh nghiệp công nghệ, sản xuất quy mô lớn hay các lĩnh vực mới phù hợp với xu hướng đầu tư toàn cầu.

Dragon Capital vì vậy đề xuất tiếp tục thúc đẩy IPO, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, đồng thời tạo cơ chế thuận lợi hơn để các doanh nghiệp công nghệ, trung tâm dữ liệu (data center), AI và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo tham gia niêm yết, qua đó cải thiện chất lượng hàng hóa trên thị trường.

Ở phía cầu, lực lượng nhà đầu tư tổ chức trong nước cần được xây dựng đủ lớn để tạo nguồn vốn ổn định cho thị trường. Hiện nay, tổng tài sản do các quỹ đầu tư trong nước quản lý mới khoảng 32 tỷ USD, tương đương khoảng 6% GDP, trong khi quy mô các quỹ cổ phiếu chỉ tương đương dưới 1% vốn hóa thị trường. Đáng chú ý, tổng tài sản của các quỹ hưu trí tự nguyện mới đạt khoảng 81 triệu USD, thấp hơn rất nhiều so với 20-24 tỷ USD của Indonesia hay 40-50 tỷ USD của Ấn Độ.

Cùng với việc tiếp tục thu hút dòng vốn quốc tế, Việt Nam cần có các chính sách khuyến khích phát triển quỹ đầu tư, quỹ hưu trí và nhà đầu tư dài hạn trong nước, trong đó ưu đãi thuế đối với các sản phẩm đầu tư dài hạn là một trong những giải pháp cần được nghiên cứu.

“Khi giải quyết được hai vấn đề cốt lõi là tăng nguồn cung hàng hóa chất lượng cao và phát triển lực lượng nhà đầu tư dài hạn, thị trường vốn sẽ có điều kiện phát huy vai trò là kênh dẫn vốn chủ lực cho nền kinh tế, góp phần hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn tới”, bà Đặng Nguyệt Minh nhấn mạnh.