Đồng bộ chính sách đất ở, nhà ở và sinh kế cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi

Ngoài đồng bào DTTS, hộ nghèo, cận nghèo và mới thoát nghèo là người dân tộc Kinh sinh sống tại các xã, thôn đặc biệt khó khăn vùng DTTS&MN cũng thuộc diện được hỗ trợ đất ở, nhà ở.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo vừa ban hành Thông tư số 02/2026/TT-BDTTG hướng dẫn một số nội dung Hợp phần thứ hai Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035, giai đoạn I: Từ năm 2026 đến năm 2030.

Tăng cường hạ tầng số, hỗ trợ đồng bào tiếp cận công nghệ

Thông tư quy định cụ thể việc hỗ trợ thiết lập và duy trì các điểm hỗ trợ ứng dụng công nghệ thông tin tại xã, thôn vùng đồng bào DTTS&MN nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh, trật tự.

Theo đó, đối tượng thụ hưởng gồm cán bộ làm công tác dân tộc các cấp; các xã, thôn đặc biệt khó khăn được xác định theo Nghị định số 272/2025/NĐ-CP, ưu tiên khu vực biên giới, hải đảo và những nơi còn khoảng cách số lớn; cùng các tổ chức, cá nhân tham gia thực hiện Chương trình.

Các địa phương sẽ tổ chức tập huấn, hội nghị, hội thảo, đào tạo kỹ năng chuyển đổi số; tuyên truyền nâng cao nhận thức về an toàn thông tin, phòng chống lừa đảo trên không gian mạng. Đồng thời, tiến hành rà soát, thiết lập và duy trì các điểm hỗ trợ ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau sắp xếp, đáp ứng nhu cầu phát triển của địa phương. Bên cạnh đó, Chương trình cũng hỗ trợ duy trì chợ sản phẩm trực tuyến vùng đồng bào DTTS&MN theo hướng dẫn của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam.

Giải quyết nhu cầu cấp thiết về đất ở, nhà ở

Thông tư quy định rõ việc hỗ trợ giải quyết tình trạng thiếu đất ở cho các hộ đồng bào DTTS không có đất ở hoặc thiếu đất ở theo hạn mức quy định; các hộ đã được hỗ trợ trước ngày 31/5/2021 nhưng hiện nay không còn đất ở hoặc thiếu đất ở. Chính sách ưu tiên các dân tộc còn nhiều khó khăn, hộ nghèo, cận nghèo, mới thoát nghèo, các hộ sinh sống tại khu vực biên giới, nơi có nguy cơ thiên tai, sạt lở.

Ngoài đồng bào DTTS, hộ nghèo, cận nghèo và mới thoát nghèo là người dân tộc Kinh sinh sống tại các xã, thôn đặc biệt khó khăn vùng DTTS&MN cũng thuộc diện được hỗ trợ.

Người dân được hỗ trợ bảo đảm đủ diện tích đất ở theo quy định. Đối với các hộ được hỗ trợ đất ở sẽ đồng thời được hỗ trợ nhà ở theo quy định của Chương trình.

Về nhà ở, Thông tư hỗ trợ các hộ chưa có nhà ở, nhà ở xuống cấp, dột nát hoặc đã được hỗ trợ nhưng hiện không còn nhà ở hoặc nhà ở tiếp tục hư hỏng. Nội dung hỗ trợ bao gồm xây dựng mới một căn nhà phù hợp phong tục, tập quán địa phương, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng theo quy định của Bộ Xây dựng hoặc hỗ trợ sửa chữa nhà ở đã xuống cấp.

Ổn định dân cư, giảm thiểu rủi ro thiên tai

Nhằm bảo đảm đời sống lâu dài cho người dân vùng khó khăn, Thông tư cũng quy định việc quy hoạch, sắp xếp, bố trí ổn định dân cư đối với đồng bào DTTS còn du canh, du cư; các hộ di cư tự do đến vùng DTTS&MN; người dân sống tại khu vực thường xuyên xảy ra thiên tai hoặc có nguy cơ thiên tai cao cần được bố trí lại nơi ở an toàn.

Ngoài ra, các hộ gia đình, cá nhân tự nguyện đến sinh sống tại các xã biên giới hoặc các điểm dân cư theo quy hoạch của Nhà nước cũng thuộc diện được xem xét hỗ trợ ổn định dân cư.

Việc thực hiện các nội dung này được triển khai theo quy định tại Thông tư số 23/2026/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, bảo đảm đồng bộ với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội và phòng chống thiên tai tại địa phương.

Bên cạnh các công trình hạ tầng cơ bản, Thông tư cho phép đầu tư xây dựng hoặc nâng cấp các công trình chống sạt lở tại những khu vực có nguy cơ cao, ảnh hưởng trực tiếp đến khu dân cư và trường học.

Các địa phương cũng được hỗ trợ đầu tư xây dựng nhà hỏa táng ở những nơi cần thiết, phù hợp với phong tục, tập quán của đồng bào DTTS; đồng thời quy hoạch, bố trí quỹ đất xây dựng nghĩa trang, nghĩa địa tập trung đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng dân cư.

Thúc đẩy khởi nghiệp, tạo sinh kế bền vững

Không chỉ tập trung đầu tư hạ tầng, Chương trình còn chú trọng hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân vùng DTTS&MN thông qua các hoạt động khởi sự kinh doanh, khởi nghiệp và thu hút đầu tư.

Đối tượng được hỗ trợ trực tiếp gồm người dân, hộ gia đình, nhóm hộ có phương án khởi nghiệp tại địa phương; trong đó ưu tiên phụ nữ DTTS, phụ nữ làm chủ hộ nghèo, phụ nữ đơn thân, phụ nữ khuyết tật, nạn nhân bạo lực gia đình, nạn nhân mua bán người, thanh niên, sinh viên, trí thức trẻ, lao động hoàn thành nghĩa vụ quân sự và người lao động hồi hương.

Các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức kinh tế - xã hội tham gia liên kết sản xuất, thu mua, tiêu thụ sản phẩm hoặc hỗ trợ đầu ra cho sản phẩm vùng DTTS&MN cũng được khuyến khích tham gia. Đồng thời, đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc, cán bộ cấp xã, thôn, hợp tác xã, tổ hợp tác được hỗ trợ nâng cao năng lực quản lý.

Theo Thông tư, các hoạt động hỗ trợ bao gồm tập huấn, hội thảo, giao lưu học tập kinh nghiệm về khởi sự kinh doanh, giới thiệu việc làm và thu hút đầu tư; tổ chức diễn đàn, đối thoại chia sẻ kinh nghiệm phát triển kinh tế; hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn, khoa học - công nghệ, thông tin thị trường; hỗ trợ ươm tạo các mô hình khởi nghiệp gắn với lợi thế địa phương; tổ chức xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm và biểu dương các cá nhân, thanh niên, sinh viên tiêu biểu có mô hình khởi nghiệp thành công.