Doanh nghiệp Việt cần khai thác dữ liệu như một loại tài sản kinh tế

Tại Diễn đàn quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số lần thứ III, ông Nguyễn Mạnh Hùng - Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ khẳng định, trong môi trường kinh doanh ngày càng biến động với cạnh tranh toàn cầu gay gắt và nhu cầu khách hàng thay đổi nhanh chóng, dữ liệu trở thành công cụ giúp doanh nghiệp chuyển từ phản ứng bị động sang chủ động dẫn dắt, từ quản lý dựa trên kinh nghiệm sang ra quyết định dựa trên phân tích và dự báo khoa học.

Song thực tế nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa coi dữ liệu là một loại tài sản kinh tế đúng nghĩa. Dữ liệu trong nhiều trường hợp vẫn chỉ được sử dụng để phục vụ báo cáo, thống kê hoặc số hóa quy trình hiện hữu, thay vì trở thành nền tảng cho đổi mới mô hình kinh doanh và tạo giá trị mới.

Các doanh nghiệp cần xây dựng dữ liệu thành tài sản kinh tế bền vững.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ hạn chế trong nhận thức chiến lược, khi không ít doanh nghiệp coi dữ liệu là "phần phụ" của hoạt động kinh doanh, chưa gắn dữ liệu với chiến lược phát triển dài hạn. Bên cạnh đó, việc thiếu hạ tầng dữ liệu đồng bộ, thiếu nhân lực có năng lực phân tích và quản trị dữ liệu chuyên sâu cũng như khung khổ pháp lý về quản trị và chia sẻ dữ liệu đang trong quá trình hoàn thiện, đã tạo ra những rào cản nhất định cho doanh nghiệp trong quá trình đầu tư bài bản vào dữ liệu…

Để dữ liệu thực sự trở thành tài sản kinh tế, doanh nghiệp Việt Nam cần thay đổi căn bản cách tiếp cận. Dữ liệu cần được đặt vào trung tâm chiến lược phát triển, được quản trị như một loại tài sản có giá trị với các hệ thống thu thập, lưu trữ, bảo mật và phân tích đồng bộ, xuyên suốt toàn bộ hoạt động sản xuất - kinh doanh.

Song song với đó, đầu tư cho nguồn nhân lực dữ liệu chất lượng cao, những người không chỉ làm chủ công nghệ mà còn có khả năng chuyển hóa dữ liệu thành tri thức và quyết định kinh doanh. Quan trọng hơn, doanh nghiệp không thể phát triển dữ liệu trong trạng thái "đơn lẻ" mà cần tham gia sâu vào hệ sinh thái dữ liệu quốc gia, thông qua hợp tác với Nhà nước, các doanh nghiệp công nghệ, tổ chức nghiên cứu và cơ sở đào tạo nhằm chia sẻ dữ liệu an toàn, chuẩn hóa và gia tăng giá trị dữ liệu đa nguồn.

Theo chia sẻ của ông Lê Hồng Việt - Tổng Giám đốc FPT Smart Cloud, dữ liệu chính là nền tảng cốt lõi của kinh tế số và là "nhiên liệu" cho trí tuệ nhân tạo. Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, doanh nghiệp chỉ có thể làm chủ AI, điện toán đám mây hay các dịch vụ số nếu trước hết làm chủ được dữ liệu của chính mình. Việc xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung, chuẩn hóa và có khả năng khai thác theo thời gian thực không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả vận hành, mà còn tạo điều kiện hình thành các sản phẩm, dịch vụ số mới có giá trị gia tăng cao. "Dữ liệu không nên bị "đóng khung" trong từng bộ phận mà cần được kết nối xuyên suốt để trở thành tài sản chung phục vụ quản trị và ra quyết định chiến lược", ông Việt khẳng định.

Ở góc độ doanh nghiệp cung cấp nền tảng quản trị, đại diện Base.vn cho rằng dữ liệu chính là điểm khởi đầu của chuyển đổi số thực chất. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang gặp khó khăn trong quản trị do dữ liệu bị phân tán, thiếu chuẩn hóa và phụ thuộc nhiều vào con người. Khi dữ liệu được số hóa đầy đủ, kết nối liên thông giữa các phòng ban và được cập nhật theo thời gian thực, doanh nghiệp có thể giảm đáng kể độ trễ trong ra quyết định, tăng tính minh bạch và nâng cao kỷ luật vận hành.

Trong khi đó, Masan đã sử dụng dữ liệu, tích hợp vào toàn bộ chuỗi giá trị đã tạo ra hiệu quả kinh tế rõ rệt. Việc phân tích dữ liệu tiêu dùng theo thời gian thực giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong dự báo nhu cầu, tối ưu tồn kho và logistics, đồng thời nâng cao khả năng cá nhân hóa sản phẩm, dịch vụ. Cách tiếp cận này cho phép Masan chuyển dịch từ mô hình quản lý truyền thống sang mô hình vận hành dựa trên dữ liệu và AI, qua đó gia tăng năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thị trường biến động nhanh.