Đề xuất ngân sách nhà nước "bảo đảm" kinh phí hòa giải ở cơ sở thay vì "hỗ trợ"

Đại biểu Nguyễn Thanh Cầm (đoàn Đồng Tháp) bày tỏ thống nhất cao với Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hòa giải ở cơ sở. Ảnh: VPQH

Nâng cao trách nhiệm của chính quyền các cấp

Thảo luận tại tổ sáng 5/8 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hòa giải ở cơ sở, nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ thống nhất với đề xuất của Chính phủ chuyển từ cơ chế Nhà nước “hỗ trợ” sang “bảo đảm” kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở.

Phát biểu tại tổ 14 (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh, Đồng Tháp), đại biểu Nguyễn Thanh Cầm (đoàn Đồng Tháp) bày tỏ thống nhất cao với Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, đặc biệt là quy định bảo đảm kinh phí từ ngân sách nhà nước cho công tác hòa giải ở cơ sở.

Theo đại biểu, qua khảo sát thực tế tại địa phương, cơ chế Nhà nước chỉ hỗ trợ kinh phí như quy định hiện hành dẫn đến việc triển khai giữa các địa phương còn rất khác nhau. “Có những nơi được quan tâm nên hoạt động hòa giải ở cơ sở, các tổ hòa giải hoạt động hiệu quả. Tuy nhiên cũng có những địa phương do nguồn ngân sách hạn chế, các khoản chi chủ yếu phục vụ hoạt động hành chính nên công tác hòa giải chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn”, đại biểu nêu.

Đại biểu cho rằng, việc Nhà nước bảo đảm kinh phí cho công tác hòa giải là yêu cầu khách quan, tất yếu, đồng thời nâng cao trách nhiệm của chính quyền các cấp trong việc bảo đảm nguồn lực ổn định, hạn chế sự khác biệt giữa các vùng, miền. Theo đại biểu Nguyễn Thanh Cầm, đây cũng là điều kiện quan trọng để xây dựng Nhà nước pháp quyền, hình thành văn hóa tuân thủ pháp luật trong xã hội.

Đại biểu Nguyễn Minh Sơn (đoàn Đồng Tháp) phát biểu thảo luận. Ảnh: VPQH

Đại biểu phân tích, đầu tư cho hòa giải ở cơ sở là đầu tư ngay từ đầu để giải quyết các tranh chấp một cách thân thiện, hạn chế những vụ việc phức tạp, kéo dài phải đưa ra tòa án. Khi tranh chấp đã phát sinh và phải giải quyết bằng tố tụng thì sẽ tiêu tốn rất nhiều nguồn lực của Nhà nước và xã hội.

“Không có gì bằng đầu tư để người dân am hiểu, hiểu biết pháp luật ngay từ cơ sở”, đại biểu nhấn mạnh.

Bảo đảm thống nhất với Luật Ngân sách nhà nước

Góp ý vào dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Minh Sơn (đoàn Đồng Tháp) cơ bản thống nhất với Tờ trình của Chính phủ, Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng như báo cáo tham gia thẩm tra của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội.

Về kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở, đại biểu Nguyễn Minh Sơn bày tỏ cơ bản thống nhất và cho rằng đây là sự thay đổi lớn mang tính nguyên tắc, vừa khẳng định trách nhiệm của Nhà nước, vừa bảo đảm nguồn lực ổn định cho công tác hòa giải, giải quyết các tranh chấp ngoài tòa án.

Tuy nhiên, để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát quy định về việc ngân sách trung ương hỗ trợ các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách.

Theo đại biểu, việc hỗ trợ từ ngân sách trung ương phải được thực hiện theo cơ chế, nguyên tắc và thẩm quyền của Luật Ngân sách nhà nước, tránh việc luật chuyên ngành được hiểu là thiết lập một cơ chế hỗ trợ ngân sách riêng.

Từ đó, đại biểu đề xuất sửa khoản 1 Điều 6 theo hướng quy định kinh phí thực hiện công tác hòa giải ở cơ sở được bố trí trong dự toán ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước. Đối với các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách, việc ngân sách trung ương hỗ trợ kinh phí cũng phải thực hiện theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình về dự án Luật trước Quốc hội. Ảnh: VPQH

Trước đó, trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 quy định Nhà nước hỗ trợ kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở. Tuy nhiên, công tác hòa giải ở cơ sở là nhiệm vụ chính trị thường xuyên thuộc trách nhiệm quản lý nhà nước của các cơ quan hành chính; nội dung chi và mức chi đã được pháp luật quy định cụ thể và được lập, quyết toán theo quy định.

Vì vậy, Chính phủ đề xuất sửa đổi theo hướng quy định ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở thay vì hỗ trợ như trước đây nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Thẩm tra nội dung này, Ủy ban Văn hóa và Xã hội tán thành với quy định về việc Nhà nước bảo đảm kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở; giữ quy định của Luật hiện hành về Ngân sách trung ương chi bổ sung cho các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách để thực hiện công tác hòa giải ở cơ sở.

Uỷ ban cũng tán thành với quy định về huy động nguồn lực xã hội. Theo đó, khuyến khích các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân sử dụng nguồn kinh phí hợp pháp hỗ trợ công tác hòa giải ở cơ sở nhằm đa dạng hóa nguồn lực, phát huy vai trò của toàn xã hội trong công tác hòa giải, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước. Mặt khác, đề nghị Chính phủ quy định rõ trong văn bản hướng dẫn thi hành Luật cơ chế quản lý, sử dụng nguồn kinh phí huy động từ xã hội để thực hiện minh bạch, hiệu quả.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng, việc sửa đổi theo hướng quy định kinh phí cho hoạt động hòa giải ở cơ sở do ngân sách nhà nước bảo đảm thay vì hỗ trợ như trước đây sẽ làm phát sinh kinh phí từ nguồn ngân sách nhà nước. Do đó đề nghị giữ nội dung ngân sách nhà nước hỗ trợ cho công tác hòa giải ở cơ sở như quy định của Luật hiện hành.