Đề xuất cho phép ngân hàng làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm trái phiếu doanh nghiệp

Toàn cảnh phiên họp của Quốc hội về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng. Ảnh: VPQH

Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thành viên tại các tổ chức tiền tệ quốc tế

Sáng 5/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Trình bày Tờ trình, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết, việc sửa đổi đồng thời 3 luật nhằm xử lý các vấn đề phát sinh sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, khắc phục những khoảng trống pháp lý về phòng, chống rửa tiền theo yêu cầu của các tổ chức quốc tế, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc trong cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước.

Theo Thống đốc, dự án Luật cũng tạo cơ sở pháp lý để Ngân hàng Nhà nước thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thành viên tại các tổ chức tiền tệ quốc tế, đồng thời kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng về thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 2 con số, phát triển thị trường vốn và giảm sự phụ thuộc của nền kinh tế vào tín dụng ngân hàng.

Đối với Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, dự thảo Luật bổ sung quy định về trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam, giao Chính phủ quy định cụ thể đối tượng, phạm vi, loại thông tin, thời hạn và hình thức cung cấp dữ liệu để phục vụ việc lập trạng thái đầu tư quốc tế theo cơ chế tương tự như lập cán cân thanh toán.

Một nội dung đáng chú ý khác là sửa đổi quy định về hạn chế sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam theo hướng luật hóa quy định hiện hành của Pháp lệnh Ngoại hối, bảo đảm nguyên tắc mọi hạn chế đối với quyền con người, quyền công dân phải được quy định bằng Luật.

Dự thảo cũng sửa đổi các quy định về cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước trên cơ sở kế thừa các nội dung đã được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết số 160/2024/QH15 về phân bổ ngân sách trung ương năm 2025. Đồng thời, chuyển thẩm quyền quy định chế độ tài chính của Ngân hàng Nhà nước từ Thủ tướng Chính phủ sang Chính phủ nhằm bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn báo cáo trước Quốc hội. Ảnh: VPQH

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung thẩm quyền để Ngân hàng Nhà nước được áp dụng một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn khác so với mức quy định đối với các tổ chức tín dụng trong những trường hợp phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Ngoài ra, nhiều quy định được sửa đổi để phù hợp với mô hình tổ chức mới của Ngân hàng Nhà nước và chính quyền địa phương 2 cấp. Dự thảo cũng bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc kiểm tra nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước nhằm giảm chồng chéo về chức năng nhưng không làm ảnh hưởng đến thẩm quyền kiểm tra thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.

Đối với Luật Các tổ chức tín dụng, dự thảo bổ sung hoạt động mà ngân hàng thương mại được phép thực hiện là đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp. Theo Thống đốc, quy định này sẽ góp phần tháo gỡ khó khăn cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp, thúc đẩy phát triển thị trường vốn và từng bước giảm áp lực cung ứng vốn trung, dài hạn từ hệ thống ngân hàng.

Phân định rõ thẩm quyền thanh tra về phòng chống rửa tiền

Đối với Luật Phòng, chống rửa tiền, Chính phủ đề xuất sửa đổi khái niệm “chủ sở hữu hưởng lợi” theo hướng bao quát đầy đủ hơn các trường hợp phát sinh trên thực tế.

Dự thảo cũng bổ sung tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng báo cáo; bổ sung các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ cũng như trách nhiệm thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với lĩnh vực này.

Bên cạnh đó, nhiều quy định được hoàn thiện liên quan đến nhận biết khách hàng, xác minh thông tin nhận biết khách hàng, trách nhiệm báo cáo giao dịch đáng ngờ, lưu trữ hồ sơ, tài liệu và sửa đổi các quy định liên quan đến việc sắp xếp tổ chức bộ máy của các cơ quan nhà nước.

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Uỷ ban cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật, đồng thời đánh giá hồ sơ dự án cơ bản đáp ứng yêu cầu theo quy định.

Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát để bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật và sự tương thích với các điều ước quốc tế, đồng thời đánh giá đầy đủ nguồn lực và điều kiện bảo đảm thi hành luật.

Đối với Luật Ngân hàng Nhà nước, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định rõ cơ chế cung cấp và chia sẻ dữ liệu phục vụ lập trạng thái đầu tư quốc tế; tiếp tục rà soát quy định về mở tài khoản của Kho bạc Nhà nước, sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam, cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước và cơ chế kiểm soát độc lập sau khi bãi bỏ trách nhiệm kiểm tra của Bộ Tài chính.

Ủy ban cũng đề nghị làm rõ điều kiện, tiêu chí, phạm vi, thời hạn áp dụng, thủ tục công khai và cơ chế kiểm soát rủi ro khi cho phép áp dụng các tỷ lệ an toàn khác so với quy định hiện hành.

Đối với Luật Phòng, chống rửa tiền, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát khái niệm “chủ sở hữu hưởng lợi”, đánh giá tính khả thi của việc thu thập, xác minh thông tin, khả năng tiếp cận các nguồn dữ liệu phục vụ nhận biết khách hàng, cũng như hoàn thiện quy định về báo cáo giao dịch đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Đồng thời, cần phân định rõ phạm vi thẩm quyền thanh tra hoạt động phòng chống rửa tiền của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, hoạt động kiểm tra, giám sát của các bộ, ngành khác.

Đối với Luật Các tổ chức tín dụng, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quy định cụ thể trách nhiệm, quyền và nghĩa vụ của ngân hàng thương mại khi thực hiện hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp; đồng thời làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước và các điều kiện để triển khai hoạt động này.

Theo chương trình kỳ họp, dự án Luật sẽ tiếp tục được Quốc hội thảo luận để hoàn thiện trước khi xem xét thông qua.