 |
| Khối ngành Văn hóa, thể thao tham gia diễu hành ngày 2/9/2025. Ảnh: VGP |
Với phương châm "Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển," Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới.
Riêng trong lĩnh vực văn hóa, quan điểm chỉ đạo của Đảng là: Khơi dậy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, khát vọng phát triển, tinh thần đoàn kết, ý chí tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc; phát huy sức mạnh văn hoá, con người thành nguồn lực nội sinh và động lực mạnh mẽ cho sự phát triển.
PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng - nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, trên cơ sở kế thừa các luận điểm lý luận về văn hóa và con người trong thời kỳ đổi mới, nhất là Văn kiện Đại hội XIII, Dự thảo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã nêu rõ một số quan điểm lý luận mới về đường lối xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam.
Cụ thể, PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng cho rằng Dự thảo đã phát triển nhận thức về vị trí, vai trò của văn hóa trong chiến lược phát triển đất nước.
“Một điểm bổ sung quan trọng trong Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV là tiếp tục khẳng định và làm sâu sắc hơn vị trí, vai trò của văn hóa trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước. Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực nội sinh, là sức mạnh mềm quan trọng góp phần nâng cao vị thế, uy tín quốc gia trên trường quốc tế”, PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng cho hay.
Đáng chú ý, Dự thảo nhấn mạnh yêu cầu đặt văn hóa ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội trong hoạch định và tổ chức thực hiện các chiến lược phát triển. PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng cho rằng đây là sự phát triển về tư duy, khắc phục tình trạng coi nhẹ hoặc tách rời văn hóa khỏi các lĩnh vực khác của đời sống xã hội.
 |
| Lễ hội ở Tây Nguyên. Ảnh: SBVN |
Một điểm mới nữa là Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV bổ sung nội dung xây dựng con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới khi đặc biệt nhấn mạnh xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, có nhân cách, đạo đức, lối sống, bản lĩnh chính trị, năng lực sáng tạo và khát vọng vươn lên mạnh mẽ. Con người không chỉ là chủ thể sáng tạo văn hóa mà còn là mục tiêu cao nhất của phát triển văn hóa.
“So với các văn kiện trước, Dự thảo đã bổ sung những yêu cầu mới phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế sâu rộng, như: Năng lực thích ứng, tư duy đổi mới sáng tạo, ý thức pháp luật, trách nhiệm xã hội, bản lĩnh văn hóa trong giao lưu, tiếp biến văn hóa toàn cầu”, nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đánh giá.
Một điểm phát triển nổi bật trong Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV là nhấn mạnh vai trò của môi trường văn hóa trong việc hình thành và phát triển con người. Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh được đặt ra một cách toàn diện, từ gia đình, nhà trường, cộng đồng đến cơ quan, doanh nghiệp và không gian mạng.
Dự thảo chú trọng xây dựng văn hóa trong hệ thống chính trị, văn hóa công vụ, văn hóa doanh nghiệp, coi đây là những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đồng thời, vấn đề xây dựng, quản lý và phát triển văn hóa trên không gian mạng được đặt ra như một yêu cầu mới, cấp thiết trong bối cảnh chuyển đổi số.
Một điểm thu hút sự chú ý là Dự thảo bổ sung yêu cầu phát triển công nghiệp văn hóa và thị trường văn hóa. Theo đó, Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục phát triển quan điểm coi công nghiệp văn hóa là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế, đồng thời là phương thức hiệu quả để phát huy giá trị văn hóa dân tộc. Việc phát triển công nghiệp văn hóa gắn với thị trường văn hóa lành mạnh, có khả năng cạnh tranh khu vực và quốc tế được xác định là hướng đi chiến lược.
“Điểm mới ở đây là sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa phát triển công nghiệp văn hóa với đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; qua đó, vừa bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, vừa tạo ra các sản phẩm, dịch vụ văn hóa có giá trị gia tăng cao”, PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng phân tích.
Ngoài ra, Dự thảo tiếp tục phát triển quan điểm về bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong hội nhập quốc tế.
 |
| Đại sứ, phu nhân các nước trong tà áo dài Việt Nam tại Festival Áo dài Quảng Ninh 2022. Ảnh: toquoc.vn |
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc như một nền tảng để tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại. PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng cho rằng đây không phải là sự bảo tồn khép kín, mà là bảo tồn năng động, sáng tạo, gắn với phát triển bền vững.
Nội dung phát huy vai trò của văn hóa đối ngoại, ngoại giao văn hóa và quảng bá hình ảnh quốc gia cũng được đề cập trong Dự thảo. Đây được coi là công cụ quan trọng để gia tăng sức mạnh mềm, nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.
PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng cho rằng: “Về lý luận, những bổ sung, phát triển trong Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV đã làm rõ hơn mối quan hệ biện chứng giữa văn hóa và phát triển, giữa con người và xã hội, giữa bản sắc dân tộc và hội nhập quốc tế. Qua đó, góp phần hoàn thiện hệ thống lý luận của Đảng về xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”.
Còn về thực tiễn, PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng cũng thống nhất các quan điểm mới tạo cơ sở quan trọng để hoạch định và triển khai các chiến lược, chính sách phát triển văn hóa trong giai đoạn tới; góp phần khơi dậy khát vọng phát triển đất nước, củng cố niềm tin xã hội, tăng cường sức mạnh tinh thần và sự đồng thuận trong toàn dân tộc.
“Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã có nhiều bổ sung, phát triển quan trọng về xây dựng nền văn hóa Việt Nam, thể hiện tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược và sự nhất quán trong việc đặt văn hóa và con người ở vị trí trung tâm của phát triển. Việc quán triệt sâu sắc và tổ chức thực hiện hiệu quả những nội dung này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới, góp phần xây dựng Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh và hạnh phúc”, PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng khẳng định.
