Việc làm thanh niên trước những thay đổi mới của thị trường lao động

Thị trường lao động Việt Nam duy trì ổn định, song người trẻ vẫn cần được hỗ trợ trước những thay đổi của thị trường. Ảnh minh họa: HD

Báo cáo Xu hướng Việc làm Thanh niên Toàn cầu năm 2026: Nhìn lại để hướng tới tương lai của ILO cho thấy, quá trình gia nhập thị trường lao động của người trẻ đang gặp nhiều khó khăn hơn khi tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại, khả năng tạo việc làm suy yếu và công nghệ thay đổi nhanh chóng.

Theo ILO, sau khi giảm xuống mức thấp nhất trong hơn hai thập kỷ vào năm 2023, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên 15-24 tuổi trên toàn cầu tăng lên 12,4% năm 2025, tương đương 67 triệu người. Tỷ lệ thanh niên không có việc làm, không tham gia học tập hoặc đào tạo cũng tăng từ 19,7% năm 2023 lên 20% năm 2025, tương ứng 257 triệu người.

Trong giai đoạn 2023-2025, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên tăng tại 8 trong 11 khu vực trên thế giới. Đông Nam Á và Thái Bình Dương cũng nằm trong nhóm khu vực đồng thời ghi nhận tỷ lệ thất nghiệp thanh niên và tỷ lệ thanh niên không có việc làm, không tham gia học tập hoặc đào tạo tăng.

Trước những thay đổi này, ông Gilbert F. Houngbo, Tổng Giám đốc ILO nhấn mạnh, việc tạo ra việc làm thỏa đáng cho thanh niên không chỉ là yêu cầu về mặt xã hội mà còn là một khoản đầu tư cho phát triển. Theo Tổng Giám đốc ILO, khi thanh niên không tiếp cận được việc làm chất lượng, các quốc gia không chỉ khó phát huy đầy đủ tiềm năng của nguồn nhân lực trẻ mà còn có thể chịu những tổn thất về năng suất và sự gắn kết xã hội.

Đặt trong xu hướng chung này, thị trường lao động Việt Nam vẫn giữ được trạng thái tương đối ổn định. Theo thông tin từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên đạt 53,7 triệu người, tăng 690,7 nghìn người so với cùng kỳ năm trước. Số lao động có việc làm đạt 52,6 triệu người, tăng 672,5 nghìn người.

Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động duy trì ở mức 2,22%, tương đương cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ thiếu việc làm là 1,65%, giảm 0,07 điểm phần trăm. Thu nhập bình quân của người lao động đạt 9 triệu đồng/tháng, tăng 717 nghìn đồng so với cùng kỳ.

Chất lượng nguồn nhân lực có sự cải thiện khi tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ trong 6 tháng đầu năm đạt 29,7%, tăng 0,8 điểm phần trăm so với cùng kỳ.

Trong bức tranh chung tương đối tích cực, việc làm thanh niên vẫn là nhóm cần được chú ý. Quý II/2026, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên 15-24 tuổi là 8,67%, thấp hơn 0,2 điểm phần trăm so với quý trước nhưng cao hơn 0,48 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước.

Tính chung 6 tháng đầu năm, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên là 8,77%, cao hơn 0,71 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ này cao gần 4 lần mức thất nghiệp chung 2,22% của người trong độ tuổi lao động.

Cùng với đó, trong quý II/2026, cả nước có khoảng 1,4 triệu thanh niên 15-24 tuổi không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo, chiếm 10% tổng số thanh niên.

Vì vậy, báo cáo của ILO không chỉ đặt vấn đề tạo thêm việc làm mà còn nhấn mạnh yêu cầu về việc làm thỏa đáng, ổn định và có khả năng bảo đảm thu nhập cũng như an sinh xã hội.

Một thay đổi đáng chú ý khác là tác động của công nghệ và trí tuệ nhân tạo đối với việc làm thanh niên. ILO cho biết, các công việc đòi hỏi kỹ năng trung bình đang có xu hướng thu hẹp, trong đó có nhân viên văn phòng hỗ trợ, nhân viên dịch vụ và bán hàng, thợ thủ công, lao động vận hành và lắp ráp máy móc. Đặc biệt, các vị trí văn phòng và hành chính nằm trong nhóm chịu tác động đáng kể từ AI.

Theo ước tính của ILO, 6,1% việc làm do thanh niên 15-29 tuổi đảm nhiệm thuộc nhóm nghề dễ bị AI tác động nhất. Ngược lại, việc làm trong các lĩnh vực đòi hỏi kiến thức và kỹ năng cao như khoa học, kỹ thuật, y tế, công nghệ thông tin và truyền thông tiếp tục có xu hướng tăng.

Trong bối cảnh đó, việc tỷ lệ lao động Việt Nam qua đào tạo có bằng, chứng chỉ tiếp tục tăng là một yếu tố thuận lợi. Tuy nhiên, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên vẫn cao hơn đáng kể mức chung cho thấy quá trình chuyển từ học tập sang việc làm còn cần được hỗ trợ tốt hơn.

ILO khuyến nghị các quốc gia tập trung vào tạo cơ hội việc làm, nâng cao kỹ năng thông qua giáo dục, học nghề và học tập suốt đời, tăng cường dịch vụ việc làm, đồng thời mở rộng an sinh xã hội đối với các nhóm thanh niên dễ bị tổn thương, cũng như tạo thêm cơ hội việc làm thỏa đáng thông qua các chính sách kinh tế vĩ mô và chính sách ngành phù hợp.