Từ một sân chơi đến hành trình gieo tình yêu biển, đảo

Chiều 7/8, tại Hà Nội, Cảnh sát biển Việt Nam tổ chức Hội nghị quán triệt, triển khai nhiệm vụ tổ chức Chung kết toàn quốc và Gala tổng kết, trao giải Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” năm học 2025 - 2026 theo hình thức trực tuyến. Ảnh: CSB

Khi kiến thức trở thành trải nghiệm

“Em yêu biển, đảo quê hương” bắt đầu từ một cách làm gần gũi: Đưa kiến thức về biển, đảo vào một sân chơi dành cho học sinh. Những nội dung về lịch sử, địa lý, chủ quyền quốc gia hay truyền thống của lực lượng Cảnh sát biển vốn không phải lúc nào cũng dễ tiếp cận qua sách vở. Khi được đặt trong các câu hỏi và phần thi có tính tương tác, kiến thức trở nên sinh động hơn, khơi gợi ở học sinh nhu cầu tìm hiểu.

Để trả lời câu hỏi, các em phải chuẩn bị kiến thức. Từ một địa danh trên bản đồ, học sinh có thể tìm đọc thêm về lịch sử; từ những câu hỏi về Trường Sa, Hoàng Sa, các em hiểu hơn về cuộc sống của cán bộ, chiến sĩ nơi biển đảo; từ kiến thức về lực lượng Cảnh sát biển, các em có thêm hình dung về công việc của những người đang làm nhiệm vụ trên biển.

Cách tổ chức những năm gần đây tiếp tục được đổi mới theo hướng tăng tính tương tác và trải nghiệm. Tại các vòng chung kết khu vực năm học 2025-2026, các phần thi “Ra khơi”, “Vượt sóng”, “Cập bến”, “Đặt mốc chủ quyền” kết hợp câu hỏi với hình ảnh, tình huống và các nội dung về lịch sử, văn hóa, pháp luật, biển, đảo.

Bên cạnh phần thi kiến thức, học sinh còn được tiếp cận hình ảnh về biển, đảo và người chiến sĩ Cảnh sát biển, tham quan đơn vị, tìm hiểu thực tế về công việc của lực lượng. Những trải nghiệm ấy giúp các em hình dung cụ thể hơn về biển, đảo và những con người đang gắn bó với biển. Một câu hỏi giúp học sinh biết thêm thông tin, nhưng một trải nghiệm thực tế có thể khiến thông tin ấy trở thành ký ức.

Vì vậy, cuộc thi không chỉ là nơi tìm ra những học sinh có kiến thức tốt mà còn tạo cơ hội để các em chủ động tìm hiểu, trao đổi và mở rộng những điều đã biết. Từ một sân chơi, “Em yêu biển, đảo quê hương” trở thành một quá trình học tập gắn với trải nghiệm.

Đổi mới để đi xa hơn

Khi cuộc thi được triển khai ở quy mô ngày càng rộng, yêu cầu đối với công tác tổ chức cũng thay đổi. Cảnh sát biển Việt Nam chú trọng chuẩn hóa thể thức, tập huấn đội ngũ và ứng dụng công nghệ để các vòng thi được tổ chức thống nhất, hiệu quả hơn.

Năm 2025, Cảnh sát biển Việt Nam tổ chức tập huấn về công tác tổ chức cuộc thi, trong đó có vận hành hệ thống phần mềm, xây dựng kịch bản và các kỹ năng phục vụ chương trình. Năm 2026, phần mềm tiếp tục được triển khai tại các vòng chung kết khu vực. Các đơn vị được hướng dẫn cài đặt, vận hành và thực hành trên hệ thống, từng bước thống nhất cách thức tổ chức.

Công nghệ không chỉ tạo diện mạo mới cho cuộc thi mà còn đáp ứng yêu cầu thực tế khi mô hình được mở rộng. Các khâu điều hành, hiển thị câu hỏi, xử lý kết quả và chấm thi có thêm công cụ hỗ trợ, giúp quá trình tổ chức nhanh, chính xác và đồng bộ hơn giữa các khu vực.

Theo Thiếu tướng Trần Văn Xuân, Phó Chính ủy Cảnh sát biển Việt Nam, Trưởng ban Chỉ đạo Đề án tổ chức Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” trên phạm vi toàn quốc, khi cuộc thi được triển khai ở quy mô lớn, cần thống nhất cách thức tổ chức, đồng thời tiếp tục đổi mới hình thức, phương pháp để phù hợp với học sinh.

Thiếu tướng Trần Văn Xuân nhấn mạnh việc chủ động xây dựng, vận hành hệ sinh thái số nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả tổ chức cuộc thi trong thời gian tới.

6 đội tham dự chung kết đã tiến hành bốc thăm chủ đề hùng biện. Ảnh: CSB

Từ yêu cầu đó, đổi mới được thực hiện đồng thời ở cả nội dung và cách tổ chức. Các phần thi tăng tính tương tác, hoạt động trải nghiệm được chú trọng hơn, trong khi công nghệ hỗ trợ các khâu vận hành. Nhờ vậy, hành trình của học sinh không dừng ở việc học kiến thức mà được nối tiếp qua các vòng thi và những trải nghiệm cụ thể về biển, đảo.

Năm học 2025-2026, hành trình ấy sẽ đi đến một dấu mốc mới với vòng chung kết toàn quốc và Gala trao giải. Theo phương án đã được Cảnh sát biển Việt Nam thống nhất, vòng chung kết toàn quốc gồm 6 đội thi, dự kiến tổ chức vào tuần thứ tư tháng 8/2026, gắn với hoạt động chào mừng Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam 28/8.

Gala là điểm hội tụ của hành trình từ các vòng thi ở địa phương đến sân chơi toàn quốc. Nhưng phía sau những giải thưởng là quá trình học sinh tìm hiểu, chuẩn bị và trải nghiệm. Điều đáng giữ lại không chỉ là đội nào chiến thắng, mà là những gì các em có thêm sau cuộc thi: biết rõ hơn một vùng biển, một hòn đảo; hiểu hơn về người lính Cảnh sát biển; có thêm một câu chuyện về quê hương để tiếp tục tìm hiểu.

Tình yêu biển, đảo không thể hình thành chỉ từ việc ghi nhớ tên địa danh hay trả lời đúng một câu hỏi. Sự hiểu biết cần được bồi đắp qua những câu chuyện và trải nghiệm cụ thể. Khi biển, đảo gắn với lịch sử đất nước, với cuộc sống của người dân và với những người đang ngày đêm làm nhiệm vụ, nhận thức của học sinh sẽ trở nên gần gũi và sâu sắc hơn.

Đó cũng là ý nghĩa của quá trình đổi mới “Em yêu biển, đảo quê hương”. Công nghệ giúp cuộc thi được tổ chức đồng bộ hơn; nội dung và thể thức mới tạo điều kiện để học sinh tham gia chủ động hơn; trải nghiệm thực tế giúp kiến thức trở nên gần gũi. Từ biết đến hiểu, từ hiểu đến quan tâm, tình yêu và niềm tự hào về biển, đảo được hình thành theo một cách tự nhiên.

Một sân chơi sẽ khép lại khi tên người chiến thắng được xướng lên, nhưng những gì học sinh mang về có thể ở lại lâu hơn. Nếu sau cuộc thi, các em vẫn muốn tìm hiểu thêm về biển, đảo, nhớ đến những người lính đang làm nhiệm vụ và nhìn quê hương với một sự quan tâm sâu sắc hơn, thì hành trình của “Em yêu biển, đảo quê hương” đã vượt khỏi giới hạn của một cuộc tranh tài.