Trái phiếu xanh: 3.407 tỷ đồng phát hành, thị trường chờ cú hích từ chính sách

BIDV chào bán thành công 2.500 tỷ đồng trái phiếu xanh. Ảnh: BIDV

Từ giảm quy mô đến nâng chất lượng

Theo báo mới nhất của FiinRatings, năm 2025, thị trường trái phiếu xanh và bền vững tại Việt Nam ghi nhận giá trị phát hành 3.407 tỷ đồng qua 5 giao dịch, giảm so với 10.325 tỷ đồng qua 6 giao dịch trong năm 2024. Tuy nhiên, các đợt phát hành đều đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Sự sụt giảm về quy mô phản ánh xu hướng chuyển dịch từ mở rộng quy mô sang củng cố chất lượng. Sự tham gia của khối doanh nghiệp phi tài chính gia tăng, cơ cấu tổ chức phát hành đa dạng hơn và thực hành công bố thông tin được cải thiện.

Một giao dịch đáng chú ý là trái phiếu xanh kỳ hạn 20 năm của Công ty Xuân Mai - Hà Nội. Đây là trái phiếu doanh nghiệp có kỳ hạn dài nhất tại Việt Nam trong hơn một thập kỷ qua, cho thấy lợi thế về kỳ hạn mà trái phiếu xanh có thể mang lại, đặc biệt với các tổ chức phát hành trong lĩnh vực hạ tầng.

Từ góc độ cơ quan phát hành, ông Trần Long, Phó Tổng Giám đốc BIDV thông tin: “Sau khi đánh giá độc lập ban đầu, chúng tôi đã chào bán thành công 2.500 tỷ đồng trái phiếu xanh và 3.000 tỷ đồng trái phiếu bền vững theo tiêu chuẩn ICMA”.

Đặc biệt, báo cáo phân bố sử dụng vốn từ trái phiếu xanh của BIDV đã được Fiin Ratings đánh giá độc lập, khẳng định việc lựa chọn dự án và phân bổ vốn trái phiếu xanh hoàn toàn tuân thủ các quy định tại Khung trái phiếu xanh.

Với BIWASE, ông Trần Tấn Đức, Phó Tổng giám đốc kiêm Giám đốc Tài chính BIWASE cho rằng, việc có được xếp hạng tín nhiệm của một đơn vị độc lập và uy tín như FiinRatings đã góp phần vào sự thành công của giao dịch phát hành.

“Chúng tôi đánh giá cao sự hợp tác và hỗ trợ của FiinRatings trong việc cung cấp không chỉ kết quả điểm xếp hạng tín nhiệm mà cả những thông tin phân tích chuyên sâu và độc lập về triển vọng của ngành nước sạch nói chung và dự án BIWASE Long An nói riêng”, ông Trần Tấn Đức chia sẻ.

Cùng với trái phiếu xanh, tín dụng xanh đang tạo nền tảng quan trọng cho tài chính bền vững. Đến cuối năm 2025, dư nợ tín dụng xanh đạt 780 nghìn tỷ đồng, tăng gần 15% so với năm trước và chiếm 4,2% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Năng lượng tái tạo và năng lượng sạch chiếm trên 37%, tiếp theo là nông nghiệp xanh.

So với 60.000 tỷ đồng năm 2015, dư nợ tín dụng xanh đã tăng lên 780.000 tỷ đồng vào năm 2025. Tuy nhiên, tỷ trọng khoảng 4,2% trong tổng dư nợ cho thấy dư địa phát triển của nguồn vốn xanh vẫn còn đáng kể.

Chính sách mở thêm dư địa huy động vốn

Theo phân tích của FiinRatings, một trong những thay đổi đáng chú ý là việc ban hành Danh mục phân loại xanh quốc gia năm 2025. Đây là bước tiến trong chuẩn hóa tiêu chí phân loại tín dụng xanh, đồng thời giúp làm rõ hơn tiêu chí đối với tổ chức phát hành và bên cho vay.

Cùng với đó, Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp 2025 tiếp tục củng cố cơ chế ưu đãi thông qua miễn thuế đối với thu nhập của nhà đầu tư từ trái phiếu xanh. Chính sách này góp phần giảm chi phí vốn thực tế đối với tổ chức phát hành.

Đối với tín dụng xanh, Nghị quyết số 198/2025/QH15 đưa ra cơ chế hỗ trợ lãi suất 2%/năm đối với các khoản vay cấp tín dụng xanh. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng định hướng tiếp tục nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ lãi suất cho các dự án xanh, kinh tế tuần hoàn và đáp ứng tiêu chuẩn ESG.

Ở cấp độ thị trường, các ngân hàng thương mại đã triển khai những gói tín dụng chuyên biệt. TPBank có gói tín dụng 5.000 tỷ đồng cho các hạng mục bền vững ưu tiên, gồm năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, giao thông bền vững và nông nghiệp bền vững, với mức lãi suất 0% trong ba tháng đầu. BIDV áp dụng mức giảm lãi suất lên tới 1,5% cho các dự án nước sạch đủ điều kiện.

Cùng với đó, việc ra mắt Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam vào tháng 12/2025, với tài chính xanh và ESG được xác định là lĩnh vực kinh doanh ưu tiên, tiếp tục thúc đẩy môi trường chính sách theo hướng đồng bộ và dài hạn hơn.

Đồng thời, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) theo Nghị định số 57/2025/CP-CP và Nghị định số 58/2025/CP-CP mở thêm cơ hội huy động vốn cho doanh nghiệp trong quá trình chuyển dịch năng lượng.

Cơ chế mua bán điện trực tiếpmở thêm cơ hội huy động vốn xanh cho doanh nghiệp. Ảnh: T.H

Tuy nhiên, một số khoảng trống vẫn tồn tại. Các hướng dẫn thực thi chi tiết theo Danh mục phân loại xanh chưa hoàn thiện, khiến tổ chức phát hành chưa rõ về cách thức áp dụng. Khả năng tiếp cận các chương trình tín dụng ưu đãi tại ngân hàng cũng chưa đồng đều và chủ yếu thuận lợi hơn với các doanh nghiệp lớn, có nền tảng vốn tốt.

Hiện thị trường trái phiếu xanh Việt Nam chủ yếu được thúc đẩy bởi động lực tự nguyện. Các tổ chức phát hành tham gia nhằm đa dạng hóa nguồn vốn, củng cố uy tín ESG và nâng cao năng lực quản trị nội bộ.

Với những doanh nghiệp lần đầu phát hành như Tập đoàn Miza và Tập đoàn Nhựa Bình Thuận (BPG), việc xây dựng khung trái phiếu xanh không chỉ là quyết định huy động vốn, mà còn góp phần củng cố năng lực thể chế và quản trị.

Theo Ngân hàng Thế giới (WB), Việt Nam cần khoảng 368 tỷ USD tài chính xanh và chuyển đổi đến năm 2040, trong đó gần một nửa dự kiến đến từ khu vực tư nhân và năng lượng tái tạo là lĩnh vực có nhu cầu vốn lớn nhất.

Từ thực tế trên, việc các doanh nghiệp xây dựng khung trái phiếu xanh, nâng cao năng lực quản trị và thực hiện đánh giá độc lập sẽ là những yếu tố quan trọng để tiếp cận nguồn vốn này. Khi các cơ chế ưu đãi tiếp tục hoàn thiện và cơ sở nhà đầu tư mở rộng, trái phiếu xanh có thêm điều kiện phát triển như một kênh huy động vốn trung và dài hạn cho quá trình chuyển đổi xanh.