Tìm giải pháp mở rộng thị trường trái phiếu từ mô hình Australia

Toàn cảnh buổi đối thoại.

Trong 2 ngày 27 – 28/11, Bộ Tài chính Việt Nam và Bộ Ngân khố Australia đã tổ chức Đối thoại chính sách tài chính Việt Nam – Australia năm 2025, tiếp tục trao đổi nhiều nội dung quan trọng về phát triển thị trường tài chính xanh.

Tại buổi đối thoại ngày 28/11, bà Hồ Việt Hương – Trưởng Phòng Trái phiếu, Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính) cho biết thị trường trái phiếu xanh tại Việt Nam tuy còn khiêm tốn nhưng có tiềm năng tăng trưởng lớn và nhiều cơ hội mở rộng hợp tác với Australia.

Theo bà Hồ Việt Hương, thị trường trái phiếu xanh của Việt Nam đã hình thành gần một thập kỷ, khởi đầu bằng việc TP. Hồ Chí Minh và tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu tiên phong phát hành trái phiếu xanh cấp chính quyền địa phương để tài trợ cho các dự án môi trường. Giai đoạn 2019 – 2023 chứng kiến sự mở rộng mạnh, với tổng giá trị phát hành đạt gần 1,2 tỷ USD; đến cuối năm 2024, con số này tăng lên 10,3 tỷ USD. Trên 50% lượng phát hành bằng USD, cho thấy mức độ quan tâm lớn từ các nhà đầu tư quốc tế.

Mặc dù quy mô còn nhỏ so với thị trường Australia ( giá trị trái phiếu xanh đạt hơn 45 tỷ USD) nhưng thị trường Việt Nam đang tăng trưởng nhanh và cho thấy sức hút rõ rệt. Hệ thống chính sách, khung pháp lý phục vụ phát triển thị trường cũng đã từng bước hoàn thiện. Đặc biệt, Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg ngày 4/7/2025 đã ban hành bộ tiêu chí môi trường và phân loại dự án xanh theo chuẩn quốc tế, tạo nền tảng cho việc huy động vốn xanh minh bạch hơn.

Bà Hồ Việt Hương chia sẻ tại buổi đối thoại.

Song song đó, nhiều chính sách ưu đãi đã được thiết kế để khuyến khích phát hành và đầu tư trái phiếu xanh như giảm 50% giá dịch vụ đăng ký, niêm yết, giao dịch và lưu ký; miễn 100% thuế thu nhập doanh nghiệp đối với phần thu nhập từ lãi trái phiếu xanh; hỗ trợ lãi suất 2% cho các dự án xanh tuân thủ ESG.

Tuy nhiên, thị trường vẫn đối mặt ba thách thức lớn: Chi phí xác minh và báo cáo cao; quy mô phát hành còn nhỏ khiến nhiều nhà đầu tư tổ chức quốc tế chưa thực sự quan tâm; và nhu cầu hoàn thiện hơn nữa khung khổ chính sách cũng như thị trường thứ cấp.

Bà Hồ Việt Hương bày tỏ mong muốn Australia chia sẻ kinh nghiệm về phát hành, hỗ trợ kỹ thuật và các mô hình thành công nhằm thu hút nhà đầu tư tổ chức chất lượng cao. Việt Nam cũng quan tâm đến kinh nghiệm phát triển dịch vụ xếp hạng tín nhiệm để tăng tính minh bạch cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Về dài hạn, Việt Nam kỳ vọng có thể mở rộng cơ sở nhà đầu tư từ Australia, bao gồm các quỹ hưu trí.

Chia sẻ kinh nghiệm từ phía Australia, bà Anna Hughes – Giám đốc Điều hành Văn phòng Quản lý Tài chính Australia (AOFM) – nhấn mạnh rằng trái phiếu kho bạc xanh của Australia được thiết kế gắn với các dự án cụ thể, giúp nhà đầu tư có thể trực tiếp đóng góp vào các chương trình công phục vụ mục tiêu phát triển bền vững.

AOFM là đơn vị xây dựng khung trái phiếu xanh, giám sát việc thực thi và ban hành hướng dẫn kỹ thuật để theo dõi dòng tiền huy động và phân bổ vốn. Ngoài ra, "Deal Roadshow" – chuỗi hoạt động gặp gỡ nhà đầu tư – được AOFM triển khai thường xuyên nhằm nâng cao nhận biết, mở rộng mạng lưới và khuyến khích nhà đầu tư tham gia giao dịch. Năm 2024, AOFM đã tiếp cận khoảng 150 nhà đầu tư tại nhiều trung tâm tài chính lớn như Sydney, Melbourne, Singapore, Nhật Bản, Milan, Thụy Sĩ, Frankfurt, Paris, Hà Lan và London, cùng các cuộc họp trực tuyến với nhà đầu tư Bắc Mỹ.

Đợt phát hành Trái phiếu kho bạc xanh lãi suất 4,25% của Australia đã thu hút mạnh mẽ sự quan tâm, với sự tham gia của hơn 100 nhà đầu tư tổ chức, trong đó nhóm quỹ đầu tư chiếm tới 63% lượng phân bổ. Hiện tổng giá trị trái phiếu kho bạc xanh đang lưu hành của Australia đạt 9,6 tỷ AUD.

Những chia sẻ từ Australia được đánh giá là kinh nghiệm hữu ích để Việt Nam tiếp tục hoàn thiện thị trường trái phiếu xanh, mở rộng hợp tác song phương và thúc đẩy huy động nguồn vốn cho mục tiêu tăng trưởng xanh trong thời gian tới.