Tây Ninh định hình liên kết các chuỗi giá trị, mở dư địa tăng trưởng bền vững

Tây Ninh định hình liên kết các chuỗi giá trị, mở dư địa tăng trưởng bền vững. (Ảnh minh họa có AI hỗ trợ)

Từ mô hình phát triển theo từng ngành, Tây Ninh đang đứng trước cơ hội chuyển sang cách tiếp cận mới, trong đó nông nghiệp, công nghiệp và du lịch không phát triển riêng lẻ mà liên kết, bổ trợ và cùng tạo giá trị trong một hệ sinh thái. Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, đồng thời tận dụng tốt hơn những lợi thế đang được mở rộng của địa phương.

Bức tranh kinh tế 7 tháng năm 2026 cho thấy nền tảng cho quá trình chuyển dịch này đang được hình thành. Sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản tiếp tục duy trì ổn định; công nghiệp tăng trưởng mạnh; thương mại, dịch vụ và du lịch mở rộng nhanh. Sự tăng trưởng đồng thời của các khu vực kinh tế chủ lực tạo điều kiện để Tây Ninh chuyển từ tư duy phát triển từng ngành sang tổ chức các chuỗi giá trị có tính liên kết cao.

Cụ thể trong nông nghiệp, một số cây lâu năm chủ lực tiếp tục tăng cả diện tích và sản lượng. Diện tích chanh ước đạt 12.940 ha, tăng 3,69% so với cùng thời điểm năm trước, sản lượng khoảng 127.000 tấn, tăng 2,65%. Thanh long đạt 7.917 ha, sản lượng 126.000 tấn, lần lượt tăng 0,47% và 2,64%. Đáng chú ý, diện tích sầu riêng đạt 5.119 ha, tăng 20,56%, sản lượng khoảng 24.000 tấn, tăng 3,23%; diện tích mít đạt 5.280 ha, sản lượng 46.900 tấn, tăng 7,32% so với cùng kỳ.

Chăn nuôi cũng phục hồi theo hướng mở rộng quy mô, đầu tư bài bản và tăng cường liên kết sản xuất theo chuỗi. Trong lĩnh vực lâm nghiệp, 7 tháng năm 2026, diện tích rừng trồng mới tập trung đạt 482 ha, tăng 3,21%; cây lâm nghiệp trồng phân tán ước 1,22 triệu cây, tăng 17,08%; sản lượng gỗ khai thác đạt 163.600 m³, tăng 6,37%.

Thủy sản tiếp tục duy trì mức tăng khá với tổng sản lượng 7 tháng ước đạt 118.275 tấn, tăng 5,97% so với cùng kỳ. Trong đó, thủy sản nuôi trồng đạt 113.488 tấn, tăng 5,92%, khai thác đạt 4.787 tấn, tăng 7,01%. Riêng sản lượng cá tra nuôi công nghiệp đạt khoảng 78.490 tấn, tăng 6,04%. Những kết quả này không chỉ cho thấy năng lực sản xuất được duy trì mà còn tạo nguồn nguyên liệu quan trọng cho công nghiệp chế biến.

Khu vực công nghiệp tiếp tục là động lực nổi bật trong tăng trưởng của Tây Ninh. Chỉ số sản xuất công nghiệp tháng 7 năm 2026 tăng 14,90% so với cùng kỳ; tính chung 7 tháng tăng 15,02%. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 15,39%; sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước nóng, hơi nước và điều hòa không khí tăng 6,46%; cung cấp nước, quản lý và xử lý rác thải, nước thải tăng 12,04%. Chỉ số sử dụng lao động của các doanh nghiệp công nghiệp tăng 1,68%.

Ở khu vực thương mại - dịch vụ, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 7 tháng đạt 133.754 tỷ đồng, tăng 18,78%. Du lịch cũng ghi nhận đà tăng đáng kể khi Tây Ninh đón khoảng 5,73 triệu lượt khách trong 7 tháng, tăng 11,3%, trong đó có khoảng 110.000 khách quốc tế. Tổng doanh thu du lịch đạt 5.000 tỷ đồng, tăng 31,6%; riêng tháng 7, lượng khách tăng 25% và doanh thu tăng 62,2%.

Những con số này cho thấy ba khu vực kinh tế chủ lực đang hình thành những điều kiện cần thiết cho một mô hình tăng trưởng có tính liên kết. Nông nghiệp cung cấp nguồn nguyên liệu và sản phẩm đặc trưng; công nghiệp đảm nhiệm chế biến, gia tăng giá trị; còn thương mại, dịch vụ và du lịch mở rộng thị trường, thúc đẩy tiêu dùng và quảng bá thương hiệu. Khi các mắt xích được kết nối, giá trị tạo ra không còn giới hạn trong từng ngành mà có thể lan tỏa sang toàn bộ nền kinh tế.

Bên cạnh đó không gian phát triển của Tây Ninh cũng được mở rộng sau khi Long An và Tây Ninh hợp nhất thành tỉnh Tây Ninh mới. Quỹ đất, hệ thống hạ tầng giao thông, mạng lưới khu công nghiệp, vùng sản xuất nông nghiệp và không gian du lịch được mở rộng tạo thêm điều kiện để địa phương tổ chức lại không gian kinh tế theo hướng liên kết vùng và liên kết ngành. Đây là nền tảng quan trọng để Tây Ninh định hình liên kết các chuỗi giá trị thành một hệ sinh thái kinh tế.

Trong cấu trúc này, nông nghiệp cần được nâng lên từ vai trò cung cấp nguyên liệu sang điểm khởi đầu của chuỗi giá trị có giá trị gia tăng cao. Tây Ninh có thể phát triển nông nghiệp công nghệ cao, hữu cơ, tuần hoàn và sản xuất giảm phát thải, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các giải pháp công nghệ mới để nâng năng suất, kiểm soát chất lượng và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Cùng với vùng nguyên liệu tập trung, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu thông qua Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) sẽ giúp nông sản địa phương từng bước chuyển từ bán nguyên liệu thô sang cung cấp sản phẩm có thương hiệu và giá trị gia tăng cao hơn. Đây là bước chuyển quan trọng từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang tăng trưởng dựa vào giá trị, qua đó nâng hiệu quả sử dụng đất và khả năng cạnh tranh của nông sản.

Liên kết các chuỗi giá trị nông nghiệp xanh, công nghiệp xanh và du lịch xanh thành một hệ sinh thái kinh tế.

Trong khi đó, khu vực công nghiệp giữ vai trò chế biến và tạo sức lan tỏa cho chuỗi giá trị. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng vốn FDI cấp mới và điều chỉnh tại Tây Ninh đạt hơn 1,32 tỷ USD, đưa địa phương tiếp tục nằm trong nhóm 10 địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút FDI. Tuy nhiên, cùng với thu hút vốn, Tây Ninh cần tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng dòng vốn, ưu tiên các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường, tiết kiệm tài nguyên và tạo giá trị gia tăng lớn.

Ngoài ra, phát triển khu công nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn và sử dụng năng lượng sạch trở thành một hướng đi quan trọng. Khi chất thải của doanh nghiệp này trở thành đầu vào của doanh nghiệp khác, tài nguyên và năng lượng được sử dụng hiệu quả hơn, chi phí sản xuất có thể giảm, trong khi tác động môi trường được kiểm soát. Công nghiệp xanh cũng có thể trở thành cầu nối giữa vùng nguyên liệu với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu và logistics, giúp nông sản được chế biến sâu và nâng khả năng tham gia chuỗi cung ứng lớn.

Khu vực du lịch là mảnh ghép quan trọng còn lại trong liên kết các chuỗi giá trị thành một hệ sinh thái kinh tế. Tây Ninh hiện có nhiều lợi thế để phát triển du lịch sinh thái, văn hóa và trải nghiệm với Núi Bà Đen, hồ Dầu Tiếng, Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát cùng hệ thống di sản văn hóa và làng nghề truyền thống. Nếu được kết nối với nông nghiệp và công nghiệp chế biến, du lịch có thể vượt ra khỏi vai trò của một ngành dịch vụ đơn thuần để trở thành kênh gia tăng giá trị cho sản phẩm địa phương.

Một sản phẩm OCOP khi xuất hiện tại điểm du lịch không chỉ là một mặt hàng mà còn có thể trở thành một phần của trải nghiệm. Một câu chuyện về vùng đất, người sản xuất, quy trình canh tác và văn hóa địa phương giúp gia tăng giá trị sản phẩm và nâng cao giá trị thương hiệu. Bằng cánh làm này, các vùng sản xuất có thể trở thành điểm tham quan, trải nghiệm mùa vụ; làng nghề trở thành điểm đến văn hóa; còn sản phẩm OCOP trở thành quà tặng đặc trưng của Tây Ninh.

Điểm cốt lõi của liên kết các chuỗi giá trị nông nghiệp xanh, công nghiệp xanh và du lịch xanh không nằm ở việc phát triển ba lĩnh vực cùng lúc mà ở khả năng kết nối chúng thành một hệ sinh thái kinh tế. Nông nghiệp tạo vùng nguyên liệu và sản phẩm đặc trưng; công nghiệp chế biến biến nguyên liệu thành sản phẩm có giá trị cao hơn; du lịch mở rộng thị trường, gia tăng trải nghiệm và xây dựng thương hiệu. Ở chiều ngược lại, sự phát triển của công nghiệp và du lịch tạo thêm thị trường cho nông sản, dịch vụ và sản phẩm địa phương.

Phát triển mô hình này phù hợp với xu hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng hiện nay, khi tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số và phát triển bền vững ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng trong thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tây Ninh thay vì chỉ mở rộng quy mô sản xuất đang có cơ hội nâng chất lượng tăng trưởng kinh tế bằng việc gia tăng giá trị trên cùng một nguồn lực, tăng mức độ liên kết giữa các ngành và mở rộng thị trường cho sản phẩm địa phương.

Với kinh tế tăng trưởng tích cực, cùng không gian phát triển được mở rộng và lợi thế về nông nghiệp, công nghiệp, du lịch, Tây Ninh đang có cơ hội tái định vị mô hình tăng trưởng. Nếu khai thác hiệu quả mối liên kết giữa nông nghiệp xanh, công nghiệp xanh và du lịch xanh, Tây Ninh không chỉ mở thêm dư địa tăng trưởng mà còn có thể hình thành những chuỗi giá trị mới, nâng thu nhập người dân, tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp và đưa thương hiệu sản phẩm của Tây Ninh, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng bền vững của địa phương trong giai đoạn mới.