 |
| PGS. TS. Trần Hoàng Ngân chia sẻ tại diễn đàn. Ảnh: S.N |
Ổn định mặt bằng giá
Đó là nhận định của PGS. TS. Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn Trường Đại học Sài Gòn tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026-Lần thứ I với chủ đề: "Doanh nghiệp trước cú sốc địa chính trị toàn cầu: Ứng phó thế nào?" do báo Người Lao động tổ chức ngày 26/3.
PGS. TS. Trần Hoàng Ngân cho rằng, trong kỷ nguyên mới, người dân, giới chuyên gia và doanh nghiệp đều chung khát vọng đưa Việt Nam sớm trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao, sánh vai với các cường quốc trên thế giới. Trong 2 tháng đầu năm 2026, kinh tế của Việt Nam phát triển ổn định, với nhiều chỉ số tăng trưởng tốt.
Tuy nhiên, trước diễn biến địa chính trị, xung đột Trung Đông khiến các nước, trong đó có Việt Nam bị tác động ảnh hưởng. Việt Nam có “sức đề kháng” và bản lĩnh để vượt qua các cú sốc bên ngoài, nhờ kinh nghiệm ứng phó với đại dịch COVID-19, các xung đột địa chính trị như Nga - Ukraine và thiên tai trong những năm qua.
Trong bối cảnh hiện nay, để ứng phó với những tác động trên, ông Trần Hoàng Ngân đề xuất một số giải pháp ngắn hạn: Thứ nhất, kiểm soát giá xăng dầu. Cụ thể, cần sử dụng linh hoạt các công cụ tài chính như miễn, giảm thuế, phí để bình ổn giá, tránh hiệu ứng lan tỏa.
Ông Ngân cho rằng, từ kết quả thu NSNN trong 2 tháng đầu năm 2026 tăng so với cùng kỳ năm trước hơn 80.000 tỷ đồng, cho thấy Việt Nam hiện có đủ khả năng thực hiện giữ ổn định giá xăng dầu, đặc biệt hạn chế hiệu ứng Domino trong việc tăng giá; hỗ trợ tối đa cho doanh nghiệp.
Thứ hai, hỗ trợ chi phí cho doanh nghiệp, như: Giảm tối đa các loại phí thuộc phạm vi quản lý nhà nước như thuế, phí hải quan, phí hạ tầng giao thông… nhằm trực tiếp chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp.
Lực lượng quản lý thị trường cần tăng cường kiểm soát, tránh đầu cơ và tình trạng "té nước theo mưa", qua đó bảo vệ người tiêu dùng và môi trường kinh doanh.
Về chính sách tài khóa, ông ủng hộ quan điểm nới lỏng trong bối cảnh nợ công đang được kiểm soát ở mức khoảng 37% GDP. Tuy nhiên, việc nới lỏng cần đi kèm nguyên tắc chặt chẽ, tiết kiệm, chống lãng phí, nhằm tập trung nguồn lực cho đầu tư công, đặc biệt là ba lĩnh vực hạ tầng chiến lược: Giao thông, năng lượng và công nghệ. Theo ông Ngân, việc hoàn thiện hạ tầng giao thông sẽ góp phần giảm chi phí vận tải và tiêu thụ xăng dầu cho doanh nghiệp.
Về chính sách tiền tệ, ông Ngân kiến nghị cần đảm bảo đồng thời các mục tiêu kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng và giữ an toàn hệ thống. Trong đó, cần ưu tiên đảm bảo thanh khoản và ổn định lãi suất, bởi lạm phát hiện nay chủ yếu đến từ yếu tố “chi phí đẩy” như giá năng lượng và xung đột địa chính trị, không phải do cung tiền. Do đó, cần tránh để lãi suất tăng cao nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và duy trì việc làm.
Về dài hạn, ông nhấn mạnh ba trụ cột chuyển đổi mang tính bắt buộc cần phải triển khai thường xuyên, liên tục, đó là: Chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và chuyển đổi cơ cấu kinh tế.
Ổn định kinh tế vĩ mô
Đồng quan điểm trên, TS. Trần Du Lịch, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế TP. Hồ Chí Minh cho rằng, Việt Nam có khả năng "đề kháng" và chống chịu tốt trước các cú sốc bên ngoài, đây không phải là nhận định cảm tính, bởi thực tế đã được kiểm chứng qua hai giai đoạn lớn là khủng hoảng kinh tế 2008–2009 và giai đoạn COVID-19, khi nền kinh tế vẫn duy trì được độ ổn định tương đối. Dù bối cảnh hiện nay có nhiều khác biệt, vẫn có thể rút ra một số điểm cốt lõi.
Trước hết, khó khăn của kinh tế toàn cầu không chỉ xuất hiện khi xung đột Trung Đông bùng phát. Ngay từ đầu năm của giai đoạn 2023–2026 đã được dự báo là thời kỳ tăng trưởng chậm lại, đi kèm với rủi ro địa chính trị gia tăng. Thị trường tài chính quốc tế cũng chưa ổn định, thể hiện qua áp lực tỷ giá, lạm phát và cạnh tranh giữa các đồng tiền – những yếu tố đã manh nha từ sớm.
 |
| TS. Trần Du Lịch, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế TP. Hồ Chí Minh. |
Ở trong nước, nền kinh tế cũng đối mặt nhiều thách thức. Sự suy giảm của thị trường khiến đơn hàng có xu hướng ngắn hạn, quy mô nhỏ, doanh nghiệp gặp khó ngay từ đầu năm. Áp lực tỷ giá, chi phí tài chính và giá nguyên liệu nhập khẩu tăng cao đã tồn tại từ trước. Biến động năng lượng càng làm chi phí logistics leo thang, trong khi Việt Nam vốn là quốc gia có chi phí logistics thuộc nhóm cao trong khu vực.
Bên cạnh đó, thị trường bất động sản, lĩnh vực có tác động lớn đến tăng trưởng và ổn định vĩ mô, vẫn đang trong quá trình điều chỉnh.
Trước những yếu tố trên, cộng thêm diễn biến tại Trung Đông, Chính phủ đã chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó theo mốc 1 tháng và 3 tháng, nhằm bảo đảm mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026.
Về phía doanh nghiệp, TS. Trần Du Lịch khuyến nghị, kinh nghiệm từ các giai đoạn khủng hoảng trước cho thấy đây là lúc cần quản trị dòng tiền chặt chẽ, kiểm soát tồn kho và duy trì công suất sản xuất. Quan trọng là giữ khách hàng, bảo toàn chuỗi cung ứng, không bỏ qua đơn hàng, kể cả nhỏ. Doanh nghiệp giữ được nền tảng và lao động sẽ có khả năng phục hồi nhanh hơn khi thị trường cải thiện.
Song song đó, cần chủ động cắt giảm chi phí, tận dụng tối đa các chính sách hỗ trợ. Về phía Nhà nước, cần tiếp tục tháo gỡ về thuế, phí để hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là khu vực vừa và nhỏ. Quan trọng hơn, phải giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô – đặc biệt là tỷ giá, lãi suất và thanh khoản.
“Sau Covid-19, cái bất biến mà Việt Nam có được chính là sự ổn định vĩ mô. Đây là yếu tố đang tiếp tục được giữ vững để định hướng phát triển trong giai đoạn hiện nay”, TS. Trần Du Lịch nhấn mạnh.
