Thuế quan và địa chính trị định hình triển vọng kinh tế Việt Nam

Từ trái sang phải: Bà Thiều Thị Nhật Lệ, Tổng Giám đốc, Công ty cổ phần Quản lý Quỹ UOBAM Việt Nam; ông Đinh Đức Quang, Giám đốc Khối Kinh doanh tiền tệ, UOB Việt Nam; ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, UOB Singapore.

Trong nhận định mới nhất về triển vọng kinh tế toàn cầu và Việt Nam, các chuyên gia từ UOB cho rằng năm 2026 dự kiến tiếp tục là một năm nhiều biến động khi kinh tế thế giới phải đối mặt với những bất định kéo dài.

Theo nhận định của ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu của UOB Singapore, các chính sách thương mại cứng rắn của Mỹ cùng với xung đột quân sự leo thang tại Trung Đông đang tạo áp lực lớn lên triển vọng tăng trưởng toàn cầu. Căng thẳng Mỹ – Iran, đặc biệt là nguy cơ gián đoạn vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, có thể khiến giá năng lượng tăng mạnh, từ đó gây tác động lan tỏa đến lạm phát, tỷ giá và tâm lý thị trường tại khu vực châu Á.

Nhóm nghiên cứu của UOB dự báo Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể giữ nguyên lãi suất trong ngắn hạn trước khi thực hiện 2 đợt cắt giảm 25 điểm cơ bản vào giữa và cuối năm 2026, đưa lãi suất mục tiêu Quỹ Liên bang từ mức 3,75% xuống 3,25%.

Tuy nhiên, kịch bản này có thể thay đổi nếu giá năng lượng tăng kéo dài, khiến áp lực lạm phát gia tăng và buộc Fed trì hoãn quá trình nới lỏng chính sách.

Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng, đồng USD được dự báo sẽ duy trì sức mạnh tương đối trong quý II/2026 trước khi quay lại xu hướng suy yếu khi các yếu tố chính sách tiền tệ trở lại vai trò chi phối.

Ở góc độ thị trường hàng hóa, UOB duy trì quan điểm tích cực dài hạn đối với vàng trong bối cảnh nhu cầu trú ẩn an toàn tăng mạnh.

Ngân hàng này dự báo giá vàng có thể đạt 5.400 USD/ounce trong quý II/2026 và tiến tới 6.000 USD/ounce vào quý I/2027, phản ánh xu hướng tích lũy của các ngân hàng trung ương cũng như tâm lý phòng ngừa rủi ro của nhà đầu tư toàn cầu.

Ông Suan Teck Kin đánh giá, nền kinh tế Việt Nam bước vào năm 2026 với nền tảng vững chắc sau khi đạt mức tăng trưởng 8,02% trong năm 2025. Hoạt động xuất khẩu và sản xuất tiếp tục đóng vai trò động lực chính, với tăng trưởng sản xuất chế biến chế tạo duy trì trên diện rộng. Chỉ số PMI ngành sản xuất tăng lên 54,3 điểm trong tháng 2/2026, trong khi kim ngạch xuất khẩu tháng 1 đạt 43,2 tỷ USD, tăng 29,7% so với cùng kỳ.

Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, chiếm 32% tổng kim ngạch trong tháng đầu năm 2026. Diễn biến mới liên quan đến chính sách thuế quan của Mỹ được đánh giá là yếu tố quan trọng đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Việc Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ cơ chế áp thuế dựa trên IEEPA có thể giúp mức thuế áp dụng đối với hàng hóa Việt Nam thấp hơn dự kiến, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại ít nhất trong ngắn hạn.

Dựa trên các yếu tố này, UOB duy trì dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt khoảng 7,5% trong năm 2026. Tuy nhiên, ngân hàng này nhấn mạnh rủi ro đến từ mức nền tăng trưởng cao của năm trước, sự bất định của chính sách thương mại Mỹ cũng như tác động từ biến động giá dầu và chi phí logistics toàn cầu.

Về chính sách tiền tệ trong nước, UOB kỳ vọng Ngân hàng Nhà nước sẽ giữ nguyên lãi suất tái cấp vốn ở mức 4,5% trong bối cảnh lạm phát vẫn được kiểm soát. Chỉ số giá tiêu dùng tháng 1/2026 tăng 2,53% so với cùng kỳ, thấp hơn dự báo trước đó. Tuy nhiên, nếu giá dầu Brent tăng lên khoảng 90 USD/thùng trong quý II như kịch bản cơ sở, áp lực lạm phát có thể gia tăng với độ trễ từ 2 đến 3 tháng.

UOB ước tính mỗi mức tăng 10 USD của giá dầu có thể làm CPI của Việt Nam tăng thêm 0,3–0,4 điểm % và kéo giảm tăng trưởng GDP khoảng 0,6–0,9 điểm % sau một số quý. Trong bối cảnh đó, cơ quan điều hành tiền tệ nhiều khả năng sẽ duy trì lập trường thận trọng, chờ đợi tín hiệu rõ ràng hơn từ diễn biến kinh tế và thị trường quốc tế.

UOB dự báo tỷ giá USD/VND có thể dao động trong khoảng 2–3% trong năm 2026, với mức dự kiến 26.400 trong quý II, giảm dần về 26.100 vào cuối năm. Song song với đó, xu hướng suy yếu của USD trong nửa cuối năm có thể hỗ trợ các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam.

Về lãi suất, ông Đinh Đức Quang, Giám đốc Khối Kinh doanh tiền tệ, UOB Việt Nam nhận định, còn nhiều yếu tố đang tác động đến thanh khoản VND trên thị trường. Tuy nhiên, cơ quan quản lý luôn bám sát thị trường và can thiệp liên tục, hữu hiệu quả các kênh sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ khác nhau.

Trên thị trường tài chính, bà Thiều Thị Nhật Lệ, Tổng Giám đốc, Công ty cổ phần Quản lý Quỹ UOBAM Việt Nam nhận định, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn duy trì xu hướng tích cực nhưng tăng trưởng sẽ mang tính chọn lọc hơn so với năm trước. Động lực chính đến từ triển vọng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp khoảng 15%, chính sách tài khóa hỗ trợ đầu tư công và khả năng thu hút dòng vốn quốc tế khi tiến trình nâng hạng thị trường được thúc đẩy.

Tuy nhiên, nhà đầu tư cần lưu ý các rủi ro như biến động địa chính trị, chính sách tiền tệ toàn cầu và mức sử dụng đòn bẩy cao trên thị trường. Ngoài ra, thị trường trái phiếu doanh nghiệp được đánh giá theo hướng ổn định và thận trọng tích cực, với quy mô khoảng 1,4 triệu tỷ đồng vào cuối năm 2025, tương đương 11% GDP.