Ổn định kinh tế vĩ mô là "điều kiện tiên quyết", "nền tảng" cho tăng trưởng cao

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng.

Đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng

Phát biểu giải trình trước Quốc hội sáng ngày 21/4 về phát triển kinh tế xã hội, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng thẳng thắn nhìn nhận, chất lượng tăng trưởng dù đã cải thiện nhưng vẫn còn hạn chế: tăng trưởng chưa đạt tiềm năng, năng suất lao động tăng thấp hơn mục tiêu, hệ số sử dụng vốn (ICOR) còn cao, năng lực, trình độ công nghệ còn yếu và các ngành công nghiệp nền tảng phát triển chậm.

Liên quan đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao và bền vững, Phó Thủ tướng cho biết, đây là nhiệm vụ lớn đã được Đại hội XIV của Đảng đặt ra, nhằm hướng tới các mốc phát triển 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước. Tuy nhiên, đây là nhiệm vụ “rất khó, rất thách thức”, nhất là trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động khó lường, trong khi nền kinh tế Việt Nam có độ mở lớn.

Chính vì vậy, Tổng Bí thư, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị cũng đã có nhiều kết luận, nghị quyết để triển khai thực hiện với quyết tâm cao nhất, đặc biệt gần đây nhất là Nghị quyết số 18 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng với hệ thống các nhiệm vụ giải pháp đột phá, quyết liệt, vừa bao quát nhưng lại rất cụ thể, giao cho nhiệm vụ cho từng cấp, từng ngành phải triển khai theo tháng, quý một cách chi tiết, cụ thể.

Nhấn mạnh mối quan hệ giữa tăng trưởng cao và ổn định kinh tế vĩ mô, Phó Thủ tướng ví đây là “hai cánh của một con chim”, có sự gắn bó chặt chẽ, tương hỗ lẫn nhau.

"Chúng ta chỉ có thể đạt được tăng trưởng cao trong thời gian dài khi có nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định và ngược lại. Vì vậy, Chính phủ tiếp tục xác định ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện tiên quyết, nền tảng để đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, liên tục và ổn định", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Về đổi mới mô hình tăng trưởng được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm, Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ xác định đây là yêu cầu bắt buộc để đáp ứng được cái yêu cầu tăng trưởng cao, ổn định, thực chất và bền vững. Việc đổi mới mô hình tăng trưởng phải thực hiện mạnh mẽ, với thay đổi căn bản về cấu trúc nền kinh tế, nâng cao đời sống người dân và giúp nền kinh tế vượt qua bẫy thu nhập trung bình, tiến kịp khu vực và thế giới.

Mô hình tăng trưởng mới sẽ dựa trên nền tảng thể chế hiện đại, cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phân bổ nguồn lực hiệu quả. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã trình Quốc hội 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp với 92 nhiệm vụ cụ thể cho giai đoạn 2026-2030.

Trong đó, các trọng tâm gồm: lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; phát triển các lĩnh vực mới như kinh tế số, kinh tế dữ liệu, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; khai thác tối đa tiềm năng đất nước và phát huy vai trò của các thành phần kinh tế trên cơ sở cạnh tranh bình đẳng, liên kết chuỗi giá trị.

Khơi thông hơn 3,3 triệu tỷ đồng từ dự án tồn đọng

Liên quan đến điều hành vĩ mô, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ là yếu tố quyết định ổn định nền kinh tế. Thời gian qua, chính sách tiền tệ đã được điều hành linh hoạt, đóng góp tích cực cho tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô, song dư địa hiện nay đang dần thu hẹp.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ xác định cần tập trung khai thác hiệu quả hơn chính sách tài khóa, đồng thời vẫn đảm bảo chính sách tiền tệ vận hành thông suốt, đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn của doanh nghiệp và người dân.

"Chính sách tài khóa liên quan đến nguồn lực đòi hỏi phải có khoảng thời gian nhất định để phát huy hiệu quả. Trong thời gian đó, chính sách tiền tệ hiện nay vẫn phải vận hành trơn tru và đảm bảo thanh khoản cũng như nguồn lực cho doanh nghiệp, người dân và cho nền kinh tế, đặc biệt là nguồn lực về ngắn hạn", Phó Thủ tướng nói.

Các đại biểu tại phiên họp.

Chính phủ cũng đang triển khai chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, kết hợp nguồn lực trong nước và vốn vay nước ngoài. Đáng chú ý, kế hoạch tài chính quốc gia giai đoạn 2026-2030 dự kiến nâng bội chi bình quân lên khoảng 5% GDP, tăng chi ngân sách và dành khoảng 40% cho đầu tư phát triển.

Cùng với đó là các chính sách miễn, giảm thuế, phí nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân trong bối cảnh khó khăn.

Một nội dung quan trọng khác là phát triển thị trường vốn, đặc biệt là thị trường chứng khoán, hướng tới trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ lực cho nền kinh tế. Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2028, quy mô vốn hóa thị trường đạt khoảng 120% GDP.

Về đầu tư công, Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu giải ngân 100% kế hoạch, đồng thời đảm bảo chất lượng, tránh dàn trải, lãng phí. Chính phủ sẽ ưu tiên các dự án trọng điểm quốc gia, giảm tối thiểu 30% số lượng dự án so với giai đoạn trước và gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ, hiệu quả giải ngân.

Đặc biệt, việc tháo gỡ các dự án tồn đọng đang được đẩy mạnh với mục tiêu huy động nguồn lực rất lớn, ước khoảng hơn 3,3 triệu tỷ đồng cho phát triển kinh tế. Chính phủ đang trình Quốc hội ban hành cơ chế xử lý toàn diện, không chỉ giới hạn trong lĩnh vực đất đai.

Song song, cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được đẩy mạnh. Thủ tướng Chính phủ yêu cầu cắt giảm tối đa 50% thời gian và chi phí tuân thủ, đơn giản hóa 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết và ít nhất 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện, hoàn thành ngay trong tháng 4/2026.

Theo Phó Thủ tướng, các giải pháp này đang được triển khai quyết liệt nhằm tạo môi trường thông thoáng, thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và người dân, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững.