Nâng hạng thành công, thị trường còn phải vượt những "bài thi" nào?

Điều quyết định phát triển thị trường không phải dòng tiền, mà là niềm tin, theo lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Sau nâng hạng thị trường, chất lượng doanh nghiệp là bài kiểm tra đầu tiên

FTSE Russell chính thức công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam và sẽ đưa doanh nghiệp vào chỉ số sẽ chính thức bắt đầu từ ngày 21/9/2026. Việt Nam đang hướng tới mục tiêu năm 2030 theo chuẩn của MSCI.

Tuy nhiên, theo ông Vũ Chí Dũng, Trưởng ban Pháp chế - Đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), nâng hạng không phải đích đến cuối cùng. Điều thị trường cần quan tâm hơn là làm thế nào để xây dựng được nền tảng đủ vững chắc nhằm giữ chân dòng vốn dài hạn và hướng tới các chuẩn mực cao hơn trong tương lai.

Theo ông Vũ Chí Dũng, nếu mục tiêu đưa quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 120% GDP vào năm 2028 chỉ được nhìn nhận dưới góc độ mở rộng quy mô thì chưa đủ. Điều quan trọng hơn là nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường.

Trong đó, quản trị công ty được xem là một trong những yếu tố cốt lõi. Khi đánh giá một thị trường mới nổi, các nhà đầu tư tổ chức quốc tế không chỉ quan tâm đến tốc độ tăng trưởng mà còn đặc biệt chú trọng tới mức độ minh bạch, quyền lợi cổ đông và chất lượng quản trị doanh nghiệp.

Thực tế cho thấy sau khi được nâng hạng, dòng vốn vào thị trường không chỉ đến từ các quỹ ETF thụ động mà còn từ nhiều quỹ chủ động theo các bộ chỉ số của FTSE Russell hay MSCI. Đây thường là những nhà đầu tư có yêu cầu rất cao về quản trị doanh nghiệp, công bố thông tin và tính minh bạch.

Theo ông Dũng, một trong những yếu tố mà các tổ chức quốc tế ngày càng quan tâm là việc công khai thông tin về cơ cấu cổ đông lớn và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. Kinh nghiệm từ Indonesia cho thấy minh bạch về sở hữu và tình trạng “room” ngoại là những tiêu chí có ảnh hưởng đáng kể đến quyết định phân bổ vốn của các quỹ đầu tư toàn cầu.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần xác định rõ lĩnh vực kinh doanh cốt lõi. Việc mở rộng sang quá nhiều ngành nghề có thể khiến nhà đầu tư gặp khó khăn trong việc đánh giá giá trị doanh nghiệp cũng như triển vọng tăng trưởng dài hạn. Theo thông lệ quốc tế, các doanh nghiệp có vị thế dẫn đầu trong ngành và chiến lược phát triển rõ ràng thường nhận được tỷ trọng đầu tư cao hơn trong các danh mục toàn cầu.

“Dù mỗi tổ chức như FTSE, MSCI hay S&P đều có những bộ chỉ số tham chiếu (benchmark) khác nhau, nhưng tất cả đều xoay quanh các tiêu chí định tính về niềm tin của nhà đầu tư tổ chức đối với hạ tầng thị trường, chất lượng doanh nghiệp và tính minh bạch”, ông Dũng chia sẻ.

Một nội dung khác được nhấn mạnh là các tiêu chí phát triển bền vững (ESG). Không còn là xu hướng mang tính tự nguyện, ESG đang dần trở thành một phần trong bộ tiêu chí đánh giá của nhiều quỹ đầu tư lớn trên thế giới. Việc phát triển các chỉ số ESG và nâng cao chất lượng công bố thông tin liên quan đến môi trường, xã hội và quản trị sẽ góp phần mở rộng tệp nhà đầu tư quốc tế đối với thị trường Việt Nam.

Hạ tầng và niềm tin quyết định dòng vốn dài hạn

Sau hơn 8 năm tham gia quá trình nâng hạng thị trường, ông Vũ Chí Dũng cho rằng yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của thị trường không đơn thuần là khả năng tạo lợi nhuận mà nằm ở hệ thống vận hành và niềm tin của nhà đầu tư.

Theo đó, tính minh bạch cần được hiểu rộng hơn việc cung cấp thông tin bằng tiếng Anh. Điều quan trọng là thông tin phải đầy đủ, chính xác và được công bố kịp thời. Đây là những tiêu chí được các tổ chức xếp hạng thị trường như FTSE Russell hay MSCI đặc biệt coi trọng.

Song song với đó, hạ tầng thị trường tiếp tục là một trong những nội dung ưu tiên hàng đầu. Trong thời gian qua, nhiều giải pháp đã được triển khai nhằm đáp ứng các yêu cầu của nhà đầu tư nước ngoài như cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước toàn bộ giá trị giao dịch (Non Pre-funding), hệ thống xử lý tự động xuyên suốt (STP), hay nghiên cứu triển khai mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP).

Theo ông Dũng, đối với các quỹ đầu tư quy mô hàng tỷ USD, khả năng phân bổ vốn nhanh chóng, an toàn và hiệu quả là yếu tố đặc biệt quan trọng. Vì vậy, việc phát triển hệ thống tài khoản tổng (Omnibus Account), hoàn thiện cơ chế bù trừ thanh toán và nâng cao chất lượng hạ tầng giao dịch sẽ góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với thị trường Việt Nam.

Bên cạnh đó, thị trường phát hành cũng cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn. Những thương vụ IPO quy mô lớn không chỉ giúp gia tăng chất lượng hàng hóa mà còn tạo cơ hội để các doanh nghiệp Việt Nam nhanh chóng được đưa vào các bộ chỉ số quốc tế thông qua các kỳ rà soát định kỳ.

Nhìn xa hơn, mục tiêu của Việt Nam không dừng lại ở việc gia nhập nhóm thị trường mới nổi của FTSE Russell mà còn hướng tới các tiêu chuẩn cao hơn của MSCI trong giai đoạn tới. Để hiện thực hóa mục tiêu này, theo ông Vũ Chí Dũng, nhiệm vụ ưu tiên trước mắt là tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, trong đó trọng tâm là sửa đổi Luật Chứng khoán nhằm tạo nền tảng cho các cải cách sâu rộng hơn.

“Trong đợt sửa đổi này, chúng tôi tập trung đưa vào các nội dung hướng tới mục tiêu nâng hạng thị trường lên cấp độ cao hơn. Điều này sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các nghị định mới, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để phát triển đa dạng các loại hình quỹ đầu tư”, ông Dũng cho biết.