Kỳ vọng nâng hạng, thị trường chờ "ẩn số" từ các kỳ cơ cấu

Ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu, Chuyên gia Chiến lược đầu tư, Trung tâm Phân tích và tư vấn đầu tư, SSI đã có những trao đổi với phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính về nâng hạng thị trường và câu chuyện xung quanh chủ đề này.

Ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu - Chuyên gia Chiến lược đầu tư SSI Research.

Phóng viên: Rạng sáng mai (8/4 - theo giờ Việt Nam) FTSE Russell sẽ công bố chính thức kết quả rà soát nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam (từ cận biên lên mới nổi thứ cấp). Theo ông, thị trường đang kỳ vọng gì từ kết quả này?

Ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu: Về câu chuyện nâng hạng, có thể nói thị trường đã ở trạng thái "được định giá trước" phần lớn kỳ vọng. Lần đánh giá này thực chất là kỳ rà soát lại, có bổ sung một số tiêu chí mới, chẳng hạn như cơ chế Global Broker (môi giới toàn cầu), vốn không nằm trong nhóm tiêu chí cốt lõi trước đây. Với các điều chỉnh chính sách gần đây, đặc biệt từ phía Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và sự chuẩn bị của các công ty chứng khoán, nhiều tiêu chí quan trọng đã cơ bản được đáp ứng.

Do đó, xác suất Việt Nam được nâng hạng trong kỳ này được đánh giá ở mức rất cao, tới 99%. Theo quan điểm của chúng tôi, trong các báo cáo gần đây của SSI Research, nội dung này đã được đề cập nhiều lần, vì vậy thị trường nhiều khả năng đã phản ánh trước một phần kỳ vọng. Điều này cũng khác với thời điểm công bố vào khoảng tháng 9 năm trước, khi thông tin còn mang yếu tố bất ngờ nhất định.

Trước đây, khi còn tồn tại nhiều ý kiến tranh luận, phản ứng của thị trường đối với thông tin nâng hạng thường tích cực hơn do yếu tố bất ngờ. Tuy nhiên, ở kỳ đánh giá lần này, phản ứng của thị trường có thể sẽ không còn mang tính bất ngờ, bởi kỳ vọng đã phần nào được phản ánh từ trước.

Yếu tố có thể tạo ra bất ngờ, nếu có, nhiều khả năng sẽ nằm ở thông tin kỹ thuật liên quan đến kỳ cơ cấu danh mục. Cụ thể, quá trình này thường diễn ra theo 2 giai đoạn. Thứ nhất là kỳ cơ cấu bán cổ phiếu Việt Nam ra khỏi rổ thị trường cận biên, dự kiến chỉ thực hiện một lần theo báo cáo mới nhất của FTSE Russell.

Ở chiều ngược lại, kỳ cơ cấu mua vào từ các quỹ theo dõi chỉ số thị trường mới nổi sẽ được phân bổ theo nhiều đợt. Dù tổng quy mô mua vào được kỳ vọng lớn hơn đáng kể, việc chia nhỏ thành nhiều lần sẽ ảnh hưởng đến cường độ tác động lên thị trường trong ngắn hạn. Kinh nghiệm từ các thị trường gần đây, như Ả Rập Xê Út, cho thấy quá trình cơ cấu có thể được chia thành 3-5 đợt.

Do đó, số lượng các đợt cơ cấu sẽ là thông tin đáng chú ý. Nếu số đợt ít, chẳng hạn 2–3 lần, tác động tích cực có thể rõ nét hơn. Ngược lại, nếu số lần cơ cấu nhiều hơn, quy mô mỗi đợt sẽ nhỏ lại, khiến hiệu ứng lan tỏa bị phân tán và thị trường có thể cân nhắc lại mức độ kỳ vọng.

Phóng viên: Trong bối cảnh thị trường trong nước và quốc tế còn nhiều biến động, ngoài yếu tố nâng hạng, theo ông, đâu là những động lực có thể hỗ trợ thị trường chứng khoán từ nay đến cuối năm 2026?

Ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu: Về nâng hạng, bản chất là câu chuyện của dòng tiền, đặc biệt là dòng vốn từ nhà đầu tư nước ngoài. Việc nâng hạng sẽ tác động trực tiếp đến dòng vốn bị động, thông qua hoạt động cơ cấu danh mục của các quỹ ETF.

Trong khi đó, đối với dòng vốn chủ động, tác động mang tính dài hạn hơn, thể hiện ở việc thay đổi cách nhìn và mức độ quan tâm của nhà đầu tư quốc tế đối với thị trường Việt Nam.

Tuy nhiên, đó là câu chuyện dài hơi sau này, còn trong năm nay, bên cạnh câu chuyện nâng hạng, thị trường vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ các yếu tố bên ngoài. Thực tế cho thấy, trong những giai đoạn xuất hiện xung đột địa chính trị hoặc bất ổn kinh tế toàn cầu, dòng vốn ngoại thường có xu hướng rút khỏi các thị trường quy mô nhỏ hoặc thuộc nhóm cận biên.

Tất nhiên, Việt Nam đang trong quá trình chuyển lên nhóm thị trường mới nổi, qua đó có thể cải thiện phần nào cách nhìn của nhà đầu tư quốc tế, nhưng trong bối cảnh biến động, xu hướng chung vẫn là ưu tiên các tài sản an toàn như vàng, tiền tệ hoặc các thị trường lớn. Điều này đồng nghĩa với việc tỷ trọng tại các thị trường có mức độ rủi ro và biến động cao hơn, trong đó có Việt Nam và một số thị trường Đông Nam Á, có thể bị thu hẹp.

Do đó, ở thời điểm hiện tại, khi các yếu tố địa chính trị vẫn còn nhiều bất định, dòng vốn ngoại vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể từ tâm lý thận trọng. Song, trong kịch bản cơ sở được nhiều tổ chức kỳ vọng, nếu các xung đột dần hạ nhiệt vào khoảng giữa năm này và môi trường vĩ mô toàn cầu ổn định trở lại, khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư có thể cải thiện. Khi đó, các thị trường tăng trưởng cao như Việt Nam sẽ trở lại trong danh sách ưu tiên của dòng vốn quốc tế.

Theo hướng này, kỳ vọng của thị trường có thể gắn với khả năng đảo chiều của dòng tiền khi các yếu tố bất định hiện tại được tháo gỡ.

Phóng viên: Vậy, theo ông, đâu sẽ là chiến lược đầu tư phù hợp? Nhà đầu tư nên ưu tiên phòng thủ hay có thể chấp nhận rủi ro để giải ngân, đón cơ hội phục hồi, bứt phá của thị trường?

Ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu: Về chiến lược phòng thủ, trong các báo cáo gần đây, SSI Research đã đưa ra quan điểm lựa chọn cổ phiếu phòng thủ từ giai đoạn đầu khi các yếu tố xung đột bắt đầu xuất hiện. Đến thời điểm hiện tại, thị trường đã có nhịp điều chỉnh đáng kể rồi. Vì vậy, nếu đặt lại câu chuyện phòng thủ như cách đây một tháng thì không còn thực sự phù hợp.

Tất nhiên, khó khăn vẫn hiện hữu, nhưng những thông tin bất ngờ nhất, đặc biệt tại thời điểm khởi phát xung đột, đã phản ánh vào thị trường, khiến phản ứng theo hướng tiêu cực. Đã có những phiên giảm sâu, thậm chí nhiều cổ phiếu trong rổ VN30 giảm sàn. Nhưng tôi cho rằng, giai đoạn biến xấu nhất có thể đã qua.

Vì vậy, nếu bắt đầu chuyển sang trạng thái phòng thủ ở thời điểm hiện tại có phần chậm so với diễn biến thị trường. Thay vào đó, nhà đầu tư có thể cân nhắc chờ đợi các tín hiệu rõ ràng hơn, chẳng hạn tiến triển tích cực từ các kịch bản đàm phán, để quay lại chiến lược chủ động khi điều kiện trở nên phù hợp hơn. Dù vậy, trong ngắn hạn, thị trường vẫn đối mặt với nhiều yếu tố bất định và khó dự báo chính xác diễn biến.

Trong kịch bản cơ sở, nếu các xung đột được kiểm soát và dần kết thúc vào khoảng giữa năm như kỳ vọng, môi trường vĩ mô sẽ ổn định hơn. Khi đó, thị trường có thể quay lại phản ánh các yếu tố nội tại của nền kinh tế, trong bối cảnh triển vọng tăng trưởng vẫn được duy trì ở mức tích cực. Đây sẽ là cơ sở để nhà đầu tư xem xét gia tăng tỷ trọng và chuyển sang chiến lược tấn công khi điều kiện thị trường thuận lợi hơn.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!