 |
| Loạt chính sách kinh tế mới có hiệu lực từ tháng 9/2026. |
Tài sản mã hóa: Vi phạm có thể bị phạt tới 200 triệu đồng
Từ ngày 1/9/2026, Nghị định số 284/2026/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa chính thức có hiệu lực. Theo đó, mức phạt tiền tối đa lên tới 200 triệu đồng đối với tổ chức và 100 triệu đồng đối với cá nhân.
Đáng chú ý, hành vi thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán, tặng cho hoặc công khai trái phép dữ liệu, thông tin tài khoản tài sản mã hóa có thể bị phạt từ 150-200 triệu đồng. Người vi phạm còn có thể bị đình chỉ hoạt động giao dịch tài sản mã hóa từ 1-3 tháng và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp.
Các hành vi vi phạm quy định về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố cũng chịu mức phạt đáng kể. Trong đó, hành vi không nhận biết, cập nhật hoặc xác minh thông tin khách hàng có thể bị phạt 100-120 triệu đồng; không ban hành quy định nội bộ về phòng, chống rửa tiền có thể bị phạt tới 200 triệu đồng.
Ngoài phạt tiền, cơ quan quản lý có thể áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả như tước giấy phép, đình chỉ hoạt động chào bán, giao dịch đến 12 tháng; buộc thu hồi, hủy bỏ đợt phát hành, hoàn trả tiền cho nhà đầu tư và nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp.
Ngoại thương thay đổi khung pháp lý, doanh nghiệp cần lưu ý gì?
Nghị định số 292/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 5/9/2026, thay thế Nghị định số 69/2018/NĐ-CP, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương.
Nghị định mới điều chỉnh nhiều hoạt động trực tiếp liên quan đến doanh nghiệp xuất nhập khẩu, gồm tạm nhập, tái xuất; tạm xuất, tái nhập; chuyển khẩu; quá cảnh và gia công hàng hóa có yếu tố nước ngoài.
Một điểm đáng chú ý là thẩm quyền cấp giấy phép kinh doanh tạm nhập, tái xuất và chuyển khẩu được giao cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong nhiều trường hợp. Quy trình cấp phép cũng được quy định cụ thể về thời hạn: cơ quan có thẩm quyền phải cấp giấy phép trong 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ hoặc có văn bản nêu rõ lý do từ chối.
Đối với hoạt động gia công cho thương nhân nước ngoài, doanh nghiệp Việt Nam được nhận gia công hàng hóa hợp pháp, đồng thời có thể thuê, mượn máy móc, thiết bị của bên đặt gia công để phục vụ sản xuất.
Nghị định cũng cho phép doanh nghiệp cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng hóa quá cảnh nếu đã đăng ký ngành nghề giao nhận, vận tải, qua đó góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động thương mại xuyên biên giới.
Chậm trả lương, doanh nghiệp có thể bị phạt tới 100 triệu đồng
Từ ngày 10/9/2026, Nghị định số 283/2026/NĐ-CP có hiệu lực, bổ sung và điều chỉnh mức xử phạt đối với nhiều hành vi vi phạm quy định về tiền lương.
Theo đó, người sử dụng lao động trả lương không đúng hạn, không trả hoặc trả không đủ tiền lương theo thỏa thuận, tiền làm thêm giờ, làm việc ban đêm hoặc tiền lương ngừng việc sẽ bị xử phạt tùy theo số lượng người lao động bị vi phạm.
Đối với tổ chức, mức phạt bằng 2 lần mức phạt áp dụng cho cá nhân, từ 10 triệu đồng nếu vi phạm với 1-10 người lao động và tăng lên tối đa 100 triệu đồng khi số người bị vi phạm từ 301 người trở lên.
Doanh nghiệp trả lương thấp hơn mức lương tối thiểu cũng có thể bị xử phạt từ 40-60 triệu đồng nếu vi phạm với 1-10 người; 60-100 triệu đồng với 11-50 người; và 100-150 triệu đồng nếu vi phạm với từ 51 người trở lên.
Bên cạnh tiền phạt, doanh nghiệp còn phải thanh toán đầy đủ khoản tiền lương còn thiếu và tiền lãi đối với phần tiền chậm trả, trả thiếu cho người lao động theo quy định.
Sở giao dịch hàng hóa: Đặt điều kiện vốn tối thiểu 1.500 tỷ đồng
Nghị định số 302/2026/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 15/9/2026, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa.
Theo quy định mới, doanh nghiệp thành lập Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam phải có vốn điều lệ tối thiểu 1.500 tỷ đồng. Tỷ lệ vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài không được vượt quá 49%. Doanh nghiệp đồng thời phải đáp ứng yêu cầu về hạ tầng công nghệ thông tin, bảo đảm tiêu chuẩn quản lý, bảo mật và vận hành an toàn.
Các điều kiện đối với thành viên kinh doanh và thành viên môi giới cũng được quy định chặt chẽ hơn, với mức vốn điều lệ lần lượt từ 75 tỷ đồng và tối thiểu 5 tỷ đồng.
Nghị định đồng thời phân định vai trò quản lý nhà nước giữa Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an; thiết lập khung pháp lý cho Trung tâm thanh toán bù trừ với mức vốn tối thiểu 500 tỷ đồng, cũng như quy định về giao dịch liên thông quốc tế và các biện pháp quản lý trong trường hợp khẩn cấp nhằm bảo đảm an toàn, minh bạch cho thị trường.
Cụm công nghiệp được phân cấp mạnh, rút ngắn thời gian thẩm định
Ngày 1/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 303/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 32/2024/NĐ-CP về quản lý, phát triển cụm công nghiệp. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.
Theo quy định mới, cụm công nghiệp có quy mô diện tích từ 5 ha đến không quá 75 ha. Nghị định cũng chuẩn hóa các loại hình cụm công nghiệp như cụm công nghiệp làng nghề, chuyên ngành, hỗ trợ, công nghệ cao và sinh thái.
Đáng chú ý, các chính sách ưu đãi, khuyến khích thu hút đầu tư được luật hóa nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và các cơ sở phải di dời do gây ô nhiễm.
Việc tiếp nhận hồ sơ được phân cấp mạnh hơn cho cấp xã. Thời gian thẩm định thành lập, mở rộng cụm công nghiệp cũng được rút ngắn xuống còn 20 ngày làm việc.
Tại cấp tỉnh, Hội đồng chấm điểm được thành lập với thang điểm 100 để lựa chọn chủ đầu tư hạ tầng có năng lực tài chính và phương án bảo vệ môi trường phù hợp.
Phân định lại thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính
Nghị định số 311/2026/NĐ-CP ngày 6/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 189/2025/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt. Nghị định có hiệu lực từ ngày 26/9/2026.
Nội dung mới tập trung cập nhật, chuẩn hóa danh mục các chức danh có thẩm quyền áp dụng hình thức cảnh cáo, phạt tiền, tước giấy phép hoặc tịch thu tang vật vi phạm trong nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước.
Thẩm quyền của lực lượng thanh tra chuyên ngành, cơ quan thi hành án dân sự, cảng vụ, công an và thủ trưởng các Cục, Chi cục thuộc nhiều Bộ, ngành như Tài chính, Công Thương, Giao thông vận tải, Nông nghiệp và Môi trường được phân định rõ hơn.
Đáng chú ý, cơ quan Hải quan cũng được quy định cụ thể thẩm quyền xử lý các hành vi trốn thuế, khai sai thuế hoặc vi phạm của ngân hàng thương mại theo Luật Quản lý thuế mới.
Việc điều chỉnh nhằm bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động kinh tế - xã hội.
Bãi bỏ 25 văn bản thuế, tiếp tục tinh gọn hệ thống pháp luật
Thông tư số 110/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính chính thức bãi bỏ 22 Thông tư và 3 Quyết định do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành trong lĩnh vực thuế. Thông tư có hiệu lực từ ngày 12/9/2026.
Việc bãi bỏ nhằm rà soát, tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm đồng bộ với Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và các luật thuế sửa đổi, bổ sung mới được ban hành.
Trong số các văn bản được bãi bỏ có những quy định về ưu đãi thuế không còn phù hợp, như ưu đãi thuế đối với doanh nghiệp phần mềm; chính sách hỗ trợ vùng nguyên liệu, chế biến nông - lâm - thủy sản; cùng một số quy định cũ về thuế sử dụng đất nông nghiệp và thuế tài nguyên.
Bên cạnh đó, các văn bản từng áp dụng cho chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế trong các giai đoạn trước, xóa nợ thuế hộ cá thể cũ, vé máy bay điện tử và quy chế xử lý thủ tục theo cơ chế “một cửa” cũng được bãi bỏ do đã được thay thế.
Thông tư đồng thời loại bỏ các quy định về cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế, cấp mã số doanh nghiệp và tem rượu nhằm cập nhật theo các quy định quản lý hiện hành.
Mở rộng quyền sử dụng tài khoản ngoại tệ của tổ chức tín dụng nước ngoài
Từ ngày 19/9/2026, Thông tư số 39/2026/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, ban hành ngày 5/8/2026, sửa đổi, bổ sung một số quy định về sử dụng tài khoản ngoại tệ và tài khoản đồng Việt Nam của người cư trú, người không cư trú tại ngân hàng được phép.
Thông tư bổ sung quy định đối với tài khoản của người không cư trú là tổ chức tín dụng nước ngoài mở tại ngân hàng được phép. Theo đó, các tổ chức này được sử dụng tài khoản ngoại tệ và tài khoản đồng Việt Nam để thanh toán, chuyển tiền quốc tế phục vụ khách hàng theo thỏa thuận bằng văn bản với ngân hàng được phép, đồng thời thực hiện các giao dịch thu, chi theo quy định.
Quy định mới tạo thêm cơ sở pháp lý cho hoạt động thanh toán, chuyển tiền quốc tế giữa tổ chức tín dụng nước ngoài và ngân hàng tại Việt Nam, qua đó góp phần tạo thuận lợi cho các giao dịch tài chính xuyên biên giới.
Các ngân hàng được phép có trách nhiệm kiểm tra, lưu giữ chứng từ phù hợp, bảo đảm giao dịch đúng mục đích và tuân thủ các quy định về thanh toán không dùng tiền mặt, quản lý ngoại hối và phòng, chống rửa tiền.
