 |
| Quốc hội thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. |
Tại phiên họp sáng ngày 24/8, trong khuôn khổ Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Đây là một trong những nghị quyết được Quốc hội xem xét, thông qua trong ngày làm việc cuối cùng của kỳ họp.
Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về hình sự và xử lý kỷ luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số nhưng vì lợi ích chung.
Đối tượng áp dụng là cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến vi phạm và việc xử lý vi phạm pháp luật thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết.
Luật nêu rõ, cơ quan tiến hành tố tụng không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tổ chức, cá nhân khi có đủ các điều kiện gồm: không tham nhũng; vì lợi ích chung; các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã hoàn thành và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước; không có khiếu nại, tố cáo hoặc có khiếu nại, tố cáo nhưng đã được giải quyết dứt điểm theo quy định; không gây thất thoát, lãng phí tài sản. Trường hợp gây thất thoát, lãng phí tài sản thì đã khắc phục toàn bộ hậu quả thiệt hại.
Trước khi Quốc hội biểu quyết, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết.
Theo Bộ trưởng, sau phiên thảo luận của Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo đã phối hợp với cơ quan thẩm tra rà soát, thống nhất và tiếp thu, giải trình các ý kiến của đại biểu Quốc hội. So với dự thảo Chính phủ trình, dự thảo Nghị quyết được giữ nguyên kết cấu 3 chương, 13 điều; sửa đổi 11/13 điều và giữ nguyên 2 điều. Cơ bản các nội dung chính sách lớn của dự thảo được giữ lại, đồng thời được chỉnh lý để bảo đảm chặt chẽ, thống nhất và khả thi.
Một nội dung đáng chú ý là việc chỉnh lý khoản 5 Điều 3 nhằm bảo đảm không phát sinh thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm để xem xét lại bản án hình sự đã có hiệu lực pháp luật. Đồng thời, quy định tại khoản 6 Điều 3 của dự thảo được bỏ do các vấn đề liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính trong trường hợp không truy cứu trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự hoặc miễn trách nhiệm hình sự sẽ được thực hiện theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
Đối với điều kiện không truy cứu trách nhiệm hình sự, cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu ý kiến đại biểu theo hướng không quy định việc “người thực hiện hành vi vi phạm đã khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và xử lý tội phạm” là điều kiện bắt buộc để xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự. Việc chỉnh lý nhằm bảo đảm thống nhất với các chính sách xử lý tại Nghị quyết 29 của Quốc hội khóa XVI.
Một điểm khác được rà soát xuyên suốt dự thảo Nghị quyết là thay cụm từ “cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng” bằng “cơ quan tiến hành tố tụng”. Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, việc này nhằm bảo đảm chặt chẽ, không giao cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra thẩm quyền áp dụng các chính sách hình sự tại Nghị quyết; thay vào đó, việc thực hiện được giao cho cơ quan điều tra chuyên trách để bảo đảm năng lực thu thập, đánh giá chứng cứ và áp dụng các điều kiện theo Nghị quyết.
Giải trình về đề nghị phân loại mức độ thiệt hại và quy định ngưỡng thiệt hại phải báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, mục tiêu xuyên suốt của dự thảo Nghị quyết là lấy kết quả khắc phục hậu quả làm căn cứ áp dụng các chính sách hình sự.
Theo đó, nếu khắc phục được toàn bộ hậu quả thì được xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc miễn trách nhiệm hình sự tùy từng giai đoạn tố tụng. Nội dung này được xác định là một trong những điểm quan trọng của cơ chế đặc thù.
Đối với những vụ việc, vụ án có tính chất, mức độ đặc biệt nghiêm trọng, Bộ trưởng cho biết đã có cơ chế đưa vào diện theo dõi, chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Dự thảo Nghị quyết đồng thời quy định các cơ chế phòng ngừa và xử lý nghiêm hành vi lợi dụng chính sách để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc bao che hành vi vi phạm. Vì vậy, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ nguyên quy định về vấn đề này.
