 |
| Bộ Công an đề xuất cơ chế đặc biệt xử lý vi phạm trong lĩnh vực kinh tế, khoa học công nghệ. |
Theo tờ trình của Bộ Công an, quá trình xử lý vi phạm thời gian qua vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc do phát sinh từ những quy định chưa rõ ràng, sự thay đổi chính sách, yêu cầu xử lý tình huống cấp bách hoặc những rủi ro khách quan của thị trường. Nhiều trường hợp liên quan đến các quyết định quản trị, điều hành được thực hiện với mục tiêu phát triển nhưng không đạt kết quả như kỳ vọng.
Bộ Công an cho rằng nếu áp dụng cơ chế xử lý đồng nhất đối với mọi hành vi vi phạm, không phân biệt giữa hành vi tham nhũng, tư lợi, cố ý làm trái với những sai sót thủ tục, rủi ro khách quan hay các quyết định vì lợi ích chung, sẽ dễ dẫn đến tâm lý e ngại, né tránh trách nhiệm trong đội ngũ cán bộ, công chức và cộng đồng doanh nghiệp. Điều này có thể làm chậm quá trình triển khai các dự án lớn, các nhiệm vụ đột phá và những sáng kiến đổi mới sáng tạo.
Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chuyển đổi mô hình phát triển, đẩy mạnh kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và ứng dụng khoa học công nghệ, việc xây dựng cơ chế pháp lý phù hợp được đánh giá là cần thiết nhằm bảo vệ những quyết định đúng động cơ, đúng mục tiêu, phục vụ lợi ích chung nhưng gặp rủi ro khách quan hoặc vướng mắc từ thể chế.
Theo đó, dự thảo Nghị quyết hướng tới mục tiêu xử lý đúng bản chất hành vi, đúng động cơ và hậu quả vi phạm; đồng thời thu hồi tối đa tài sản thất thoát, khơi thông các dự án, nguồn lực đang bị đình trệ, góp phần củng cố niềm tin của doanh nghiệp, nhà đầu tư, đội ngũ cán bộ quản lý và giới khoa học.
Bộ Công an cho biết việc xây dựng Nghị quyết được dựa trên 5 nguyên tắc lớn.
Trước hết là bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, xử lý đúng người, đúng hành vi vi phạm, đồng thời thể hiện tính nhân văn và chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước.
Thứ hai, việc xem xét xử lý phải bảo đảm khách quan, toàn diện, đánh giá đầy đủ vai trò, động cơ, mục đích của người vi phạm, bối cảnh lịch sử cụ thể, mức độ thiệt hại, khả năng khắc phục hậu quả cũng như tác động về kinh tế, xã hội và chính trị để đưa ra hình thức xử lý phù hợp.
Thứ ba, dự thảo nhấn mạnh yêu cầu phân định rõ trách nhiệm hình sự, trách nhiệm hành chính và trách nhiệm dân sự; đồng thời tách bạch trách nhiệm của tổ chức với trách nhiệm của cá nhân. Các hành vi tham nhũng, vụ lợi sẽ bị xử lý nghiêm minh, trong khi những vi phạm không xuất phát từ động cơ tư lợi, đã chủ động khắc phục hậu quả và nhằm phục vụ mục tiêu phát triển sẽ được xem xét áp dụng các biện pháp kinh tế, dân sự hoặc hành chính trước khi tính đến biện pháp hình sự.
Thứ tư, việc xử lý trách nhiệm của tổ chức, cá nhân vi phạm phải được tách biệt với việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án, công trình, chương trình phát triển kinh tế - xã hội có liên quan nhằm tránh tình trạng nguồn lực bị ách tắc kéo dài.
Thứ năm, dự thảo khẳng định không sử dụng Nghị quyết này để xem xét lại các bản án hình sự đã có hiệu lực pháp luật.
Bên cạnh đó, Bộ Công an cũng đề xuất xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng cơ chế đặc thù của Nghị quyết để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc bao che sai phạm.
Nếu được Quốc hội thông qua, Nghị quyết được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho hoạt động quản lý, điều hành và đổi mới sáng tạo; đồng thời góp phần khơi thông nguồn lực phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới.
