 |
| Thị trường kỳ vọng làn sóng cổ phần hóa, thoái vốn mới. |
Kỳ vọng mới từ câu chuyện cổ phần hóa
Theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10% trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời nâng tổng vốn đầu tư toàn xã hội lên khoảng 40% GDP. Quy mô đầu tư công cũng được xác định sẽ tăng mạnh so với giai đoạn trước. Điều đó đồng nghĩa nền kinh tế sẽ cần thêm những kênh huy động vốn hiệu quả bên cạnh tín dụng, đầu tư tư nhân và dòng vốn FDI.
Trong bối cảnh đó, cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước đang được nhìn nhận với một vai trò khác so với trước đây. Nếu các giai đoạn trước chủ yếu hướng tới sắp xếp lại doanh nghiệp, giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước hoặc cải thiện quản trị, thì nay quá trình này được đặt trong bài toán lớn hơn là khơi thông nguồn lực đang nằm tại khu vực doanh nghiệp Nhà nước, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tạo thêm dư địa cho đầu tư phát triển.
Đây cũng là luận điểm xuyên suốt trong báo cáo đặc biệt Market Waves của BSC Research. Theo các chuyên gia phân tích, sự hội tụ giữa mục tiêu tăng trưởng, nhu cầu huy động nguồn lực, quá trình hoàn thiện khung pháp lý và định hướng cơ cấu lại doanh nghiệp Nhà nước đang tạo nền tảng cho một chu kỳ cổ phần hóa và thoái vốn mới. Nếu được triển khai theo đúng lộ trình, quá trình này được kỳ vọng không chỉ góp phần khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng mà còn mở rộng quy mô hàng hóa và nâng cao sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán.
Theo phân tích trong báo cáo, điểm khác biệt của chu kỳ mới là động lực không chỉ đến từ yêu cầu cải cách doanh nghiệp Nhà nước mà còn gắn với mục tiêu phát triển của nền kinh tế và nhu cầu nâng tầm thị trường vốn. Đây cũng là cơ sở để câu chuyện cổ phần hóa thu hút sự quan tâm trở lại của giới đầu tư.Theo BSC Research, làn sóng mới sẽ khác hai giai đoạn trước khi động lực không chỉ đến từ yêu cầu cải cách doanh nghiệp Nhà nước mà còn gắn với mục tiêu phát triển của nền kinh tế và nhu cầu nâng tầm thị trường vốn. Đây cũng là lý do câu chuyện cổ phần hóa thu hút sự quan tâm trở lại của giới đầu tư.
Cổ phần hóa để kiến tạo nguồn lực tăng trưởng
Nếu trước đây, cổ phần hóa thường được nhìn nhận dưới góc độ sắp xếp lại doanh nghiệp Nhà nước, giảm tỷ lệ sở hữu tại những lĩnh vực khu vực tư nhân có thể tham gia và cải thiện quản trị, thì trong bối cảnh hiện nay, vai trò của quá trình này đang được đặt trong một bài toán rộng hơn. Đó là tái phân bổ nguồn lực, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn Nhà nước và tạo thêm dư địa cho các mục tiêu phát triển dài hạn.
Theo BSC Research, giai đoạn 2026-2030 sẽ đặt ra nhu cầu vốn lớn cho đầu tư hạ tầng, chuyển đổi số, phát triển công nghệ cao và các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược. Trong khi đó, yêu cầu cân đối nguồn lực và duy trì an toàn nợ công cũng đòi hỏi việc sử dụng vốn Nhà nước phải hiệu quả hơn. Vì vậy, cơ cấu lại doanh nghiệp Nhà nước, trong đó có cổ phần hóa và thoái vốn tại những lĩnh vực không cần Nhà nước nắm giữ chi phối, được xem là một trong những hướng để bổ sung nguồn lực cho đầu tư phát triển.
Điểm đáng chú ý là mục tiêu của quá trình này không đơn thuần nằm ở việc giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước. Trọng tâm là cơ cấu lại danh mục vốn, tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực Nhà nước cần giữ vai trò dẫn dắt, đồng thời mở thêm không gian cho khu vực tư nhân tại những ngành có thể phát huy hiệu quả. Đây cũng là điểm khác biệt đáng chú ý của giai đoạn hiện nay.
Định hướng này được cụ thể hóa thêm trong Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg ngày 5/8/2026 của Chính phủ quy định về tiêu chí phân loại doanh nghiệp để thực hiện cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp có vốn Nhà nước. Theo đó, Nhà nước tiếp tục duy trì tỷ lệ sở hữu chi phối hoặc 100% vốn tại các lĩnh vực thiết yếu như quốc phòng, an ninh, năng lượng, hạ tầng trọng yếu và một số ngành có vai trò đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế. Với những doanh nghiệp ngoài phạm vi cần Nhà nước nắm giữ, việc giảm tỷ lệ sở hữu hoặc thực hiện cổ phần hóa sẽ được xem xét theo lộ trình phù hợp.
Như vậy, điểm đáng chú ý của giai đoạn mới không nằm ở việc cổ phần hóa nhiều hay ít, mà ở cách nguồn lực được phân bổ lại sau quá trình này. Nhà nước tập trung vốn vào những lĩnh vực then chốt, trong khi khu vực tư nhân có thêm dư địa tham gia ở những ngành có khả năng phát huy hiệu quả. Từ góc độ thị trường vốn, đây cũng là cơ sở để kỳ vọng một chu kỳ cổ phần hóa và thoái vốn mới có thể tạo thêm nguồn hàng chất lượng cho thị trường chứng khoán.
Thị trường chờ thêm những “ông lớn”
Không phải ngẫu nhiên nhóm cổ phiếu doanh nghiệp có vốn Nhà nước trở thành một trong những tâm điểm của dòng tiền trong các phiên giao dịch gần đây. Bên cạnh kết quả kinh doanh và triển vọng của từng doanh nghiệp, thị trường còn phản ánh kỳ vọng tiến trình cơ cấu lại doanh nghiệp Nhà nước sẽ được thúc đẩy mạnh hơn khi khung chính sách dần hoàn thiện. Chính kỳ vọng này đang đưa câu chuyện cổ phần hóa trở lại tâm điểm sau nhiều năm trầm lắng.
Nếu tiến trình cổ phần hóa và thoái vốn được thúc đẩy, tác động sẽ không chỉ dừng ở khu vực doanh nghiệp Nhà nước mà còn lan tỏa tới thị trường chứng khoán. Theo BSC Research, Việt Nam vẫn còn nhiều công ty đại chúng có nguồn gốc từ doanh nghiệp Nhà nước chưa niêm yết, chưa đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông hoặc còn tỷ lệ sở hữu Nhà nước ở mức cao. Đây được xem là dư địa quan trọng để mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường.
Ở góc độ đó, BSC Research đã điểm danh 28 doanh nghiệp đáng chú ý trong câu chuyện cổ phần hóa và thoái vốn thời gian tới. Danh sách trải rộng từ hàng không, năng lượng, công nghiệp đến tài chính - ngân hàng và hạ tầng, phần lớn đều là những doanh nghiệp đầu ngành, có quy mô vốn hóa lớn hoặc giữ vị trí quan trọng trong nền kinh tế. Nếu lộ trình cơ cấu lại được triển khai đúng định hướng, nhóm doanh nghiệp này được kỳ vọng sẽ góp phần gia tăng quy mô vốn hóa, mở rộng nguồn cung cổ phiếu chất lượng và nâng cao sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán đối với dòng vốn trong và ngoài nước.
 |
| Dữ liệu cập nhật tại ngày 31/12/2025, bao gồm các doanh nghiệp thuộc sở hữu của các tập đoàn kinh tế và tổng công ty có vốn Nhà nước. Nguồn: BSC Research. |
Có thể sẽ cần thêm thời gian để những kỳ vọng hôm nay chuyển hóa thành các thương vụ cụ thể. Tuy nhiên, khác với hai làn sóng trước, cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước lần này được kỳ vọng không chỉ thúc đẩy quá trình cơ cấu lại khu vực doanh nghiệp Nhà nước mà còn bổ sung lớp hàng hóa mới cho thị trường chứng khoán, qua đó góp phần khơi thông nguồn lực cho giai đoạn phát triển tiếp theo của nền kinh tế.
