Kinh tế Việt Nam: Cải cách thể chế, tái cơ cấu vốn và chiến lược ngành mở động lực tăng trưởng

Bức tranh kinh tế Việt Nam ghi nhận nhiều chuyển động chính sách. Ảnh: Internet.

Theo Báo cáo kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán mới đây của Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MAS), bức tranh kinh tế Việt Nam năm 2025 ghi nhận sự vận động đồng thời của ba trụ cột chính sách: cải cách thể chế, tái cơ cấu vốn nhà nước và chiến lược phát triển ngành. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, việc đồng bộ các chính sách này không chỉ nhằm củng cố nền tảng tăng trưởng mà còn góp phần định hình lại cấu trúc phân bổ nguồn lực của nền kinh tế.

Thể chế và kinh tế tư nhân: Giảm ma sát, mở dư địa tăng trưởng

Trong tổng thể các chính sách được triển khai, cải cách thể chế và phát triển kinh tế tư nhân tiếp tục giữ vai trò trọng tâm trong định hướng điều hành. Kết quả triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân cho thấy vai trò của khu vực này ngày càng được khẳng định là một động lực quan trọng của nền kinh tế, đồng thời được cụ thể hóa bằng những điều chỉnh pháp lý rõ ràng.

Hành lang pháp lý cho khu vực kinh tế tư nhân được hoàn thiện theo hướng minh bạch và đồng bộ hơn, góp phần giảm chồng chéo và nâng cao tính dự báo của môi trường đầu tư. Song song với đó, cải cách thủ tục hành chính được đẩy mạnh khi trên 30% số lượng thủ tục, thời gian xử lý và chi phí tuân thủ được cắt giảm, vượt mục tiêu đề ra, qua đó cải thiện điều kiện kinh doanh trên thực tế.

Ở góc độ kinh tế học thể chế, việc giảm chi phí tuân thủ đồng nghĩa với việc giảm “ma sát” trong vận hành thị trường. Khi thời gian xử lý hồ sơ được rút ngắn và rủi ro pháp lý được kiểm soát tốt hơn, doanh nghiệp có thể cải thiện vòng quay vốn, tăng tốc triển khai dự án và nâng cao hiệu suất đầu tư.

Trong bối cảnh mục tiêu khu vực kinh tế tư nhân tăng trưởng 02 con số được đặt ra, cải cách thể chế không còn là yêu cầu mang tính tuyên bố, mà trở thành điều kiện cần để nâng chất lượng tăng trưởng và củng cố niềm tin thị trường.

Không chỉ dừng lại ở số lượng văn bản được ban hành, điều đáng chú ý là mức độ lan tỏa của cải cách tới môi trường kinh doanh thực tế. Khi khu vực tư nhân được xác lập vai trò động lực, cấu trúc tăng trưởng đang được điều chỉnh theo hướng phát huy mạnh hơn các nguồn lực trong nước và năng lực nội tại của nền kinh tế. Đây là sự thay đổi mang tính nền tảng, bởi chất lượng thể chế quyết định chi phí vốn, mức độ rủi ro và kỳ vọng đầu tư trong trung – dài hạn.

Tái cơ cấu vốn và đầu tư hạ tầng: Tối ưu hóa cấu trúc nguồn lực

Song song với thúc đẩy khu vực tư nhân, Nghị định số 57/2026/NĐ-CP về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong quản trị nguồn lực công. Mục tiêu hướng tới là nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tăng tính minh bạch và tối ưu hóa danh mục đầu tư.

Trong dài hạn, hiệu suất của khu vực doanh nghiệp nhà nước có tác động trực tiếp đến ổn định tài khóa và chất lượng phân bổ nguồn lực toàn nền kinh tế. Khi vốn nhà nước được cơ cấu lại theo hướng hiệu quả hơn, dư địa cho đầu tư phát triển và cân đối vĩ mô được cải thiện.

Năm 2025 cũng ghi nhận quy mô đầu tư hạ tầng lớn với 564 công trình, dự án được khởi công và khánh thành, tổng mức đầu tư trên 5,14 triệu tỷ đồng. Đáng chú ý, khu vực tư nhân đóng góp 3,84 triệu tỷ đồng, tương đương 74,6% tổng vốn đầu tư.

Tỷ trọng vốn tư nhân cao phản ánh sự dịch chuyển trong cấu trúc huy động nguồn lực. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào ngân sách, nền kinh tế đang dựa nhiều hơn vào dòng vốn xã hội. Đầu tư hạ tầng, với đặc tính lan tỏa mạnh, có thể cải thiện năng suất, giảm chi phí logistics và nâng cao khả năng cạnh tranh trong trung – dài hạn.

Bên cạnh đó, Quyết định 261/QĐ-TTg về Chiến lược phát triển ngành thép đến năm 2030, tầm nhìn 2050 đặt ra định hướng cho một ngành công nghiệp nền tảng. Chiến lược này gắn với chu kỳ đầu tư hạ tầng và mục tiêu công nghiệp hóa, qua đó bổ sung một lớp định hướng dài hạn cho cấu trúc tăng trưởng.

Sự kết hợp giữa tái cơ cấu vốn nhà nước và mở rộng huy động vốn tư nhân cho thấy cấu trúc nguồn lực đang được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn. Khi đầu tư công và tư nhân cùng vận hành trong một khuôn khổ minh bạch hơn, hiệu quả sử dụng vốn có điều kiện được cải thiện. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng, mà còn tác động trực tiếp đến chất lượng tăng trưởng và khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài.

Triển vọng 2026: Cấu trúc tăng trưởng mới và vai trò của thị trường vốn

Nhìn tổng thể, những điều chỉnh trong năm 2025 cho thấy xu hướng điều chỉnh cấu trúc theo hướng đồng bộ và dài hạn hơn. Thể chế được hoàn thiện, vốn nhà nước được cơ cấu lại và đầu tư hạ tầng được mở rộng với tỷ trọng tư nhân cao hơn là những chỉ dấu của sự dịch chuyển đó.

Trong tiến trình này, Trung tâm tài chính được thành lập đánh dấu bước nâng cấp quan trọng của hạ tầng thị trường vốn. Sự kiện này không chỉ mang ý nghĩa tổ chức, mà phản ánh định hướng nâng cao năng lực huy động và phân bổ dòng vốn trung – dài hạn trong nền kinh tế.

Khi nhu cầu vốn cho đầu tư hạ tầng, phát triển công nghiệp và mở rộng doanh nghiệp tư nhân ngày càng lớn, chiều sâu của thị trường tài chính trở thành yếu tố quyết định chất lượng tăng trưởng. Việc hoàn thiện hạ tầng tài chính vì vậy đóng vai trò trung tâm trong cấu trúc tăng trưởng mới.

Triển vọng 2026 không chỉ được đo bằng mục tiêu tốc độ, mà bằng mức độ đồng bộ giữa cải cách thể chế, hiệu quả phân bổ vốn và năng lực vận hành của thị trường vốn. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn tiềm ẩn bất định, nền tảng nội tại được củng cố chính là yếu tố tạo dư địa cho chu kỳ tăng trưởng tiếp theo.

Ở góc độ thị trường, sự đồng bộ giữa thể chế, vốn và hạ tầng tài chính giúp giảm mức độ phân mảnh trong phân bổ nguồn lực. Khi dòng vốn được dẫn dắt thông qua các kênh chính thức và minh bạch hơn, chi phí vốn có xu hướng ổn định, qua đó hỗ trợ kế hoạch đầu tư trung – dài hạn của doanh nghiệp. Chính yếu tố này tạo nên sự khác biệt giữa tăng trưởng dựa trên mở rộng quy mô và tăng trưởng dựa trên chất lượng và hiệu quả.