Kinh tế tư nhân và yêu cầu hình thành những doanh nghiệp lớn (Bài cuối): “Hành lang mở” sẽ hình thành sếu đầu đàn

Doanh nhân Hoàng Mai Trung, Chủ tịch HĐQT Meey Group.

Phóng viên: Thưa ông, ông nhìn nhận thế nào về cơ hội hình thành những doanh nghiệp tư nhân “đầu đàn” trong thời gian tới?

Ông Hoàng Mai Trung: Tôi cho rằng, cơ hội để hình thành các doanh nghiệp tư nhân đầu đàn của Việt Nam hiện nay là rất lớn, thậm chí có thể nói là đang mở ra một giai đoạn thuận lợi chưa từng có. Trong những năm gần đây, Chính phủ và các cơ quan quản lý đã ban hành nhiều nghị quyết, chính sách nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân phát triển. Những định hướng này cho thấy Nhà nước đã xác định rõ vai trò của doanh nghiệp tư nhân như một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, thị trường trong nước vẫn còn rất nhiều dư địa cho đổi mới sáng tạo. Nhiều ngành nghề truyền thống như bất động sản, logistics, nông nghiệp hay tài chính vẫn đang trong quá trình chuyển đổi sang môi trường số. Khi các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ vào giải quyết những vấn đề tồn tại trong các ngành này, họ không chỉ tạo ra giá trị mới, mà còn mở ra khả năng tăng trưởng rất lớn.

Đối với những doanh nghiệp có tầm nhìn toàn cầu, nếu tận dụng được cơ hội từ công nghệ, từ dòng vốn đầu tư quốc tế và từ các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, họ hoàn toàn có thể phát triển nhanh chóng và trở thành những doanh nghiệp đầu đàn, có khả năng dẫn dắt cả ngành và góp phần nâng cao vị thế thương hiệu Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Phóng viên: Nhiều ý kiến cho rằng doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn hạn chế về nguồn lực để bứt phá. Theo ông, đâu là những thách thức lớn nhất đối với quá trình hình thành doanh nghiệp đầu đàn?

Ông Hoàng Mai Trung: Đúng là hiện nay doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các startup, vẫn gặp rất nhiều hạn chế.

Thứ nhất là vấn đề nguồn lực, bao gồm vốn, nhân lực và kinh nghiệm quản trị trong môi trường đổi mới sáng tạo. Nhiều doanh nghiệp có ý tưởng tốt nhưng không đủ nguồn lực để hiện thực hóa hoặc mở rộng quy mô.

Thứ hai là tư duy phát triển. Không ít doanh nghiệp vẫn đang hoạt động trong phạm vi thị trường nhỏ, chỉ tập trung vào một khu vực hoặc một ngành truyền thống. Trong khi đó, để trở thành doanh nghiệp đầu đàn, doanh nghiệp cần có tầm nhìn toàn quốc, thậm chí là toàn cầu, từ rất sớm.

Ngoài ra, việc huy động vốn cũng là một rào cản lớn. Các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo thường cần nguồn vốn lớn để phát triển sản phẩm, mở rộng thị trường và xây dựng hệ sinh thái. Nếu doanh nghiệp không có chiến lược rõ ràng về vốn, ví dụ niêm yết trên thị trường chứng khoán trong nước hoặc quốc tế thì rất khó đạt được quy mô đủ lớn để cạnh tranh toàn cầu.

Một yếu tố quan trọng khác là khả năng thu hút nhân tài. Những doanh nghiệp có tầm nhìn, có chiến lược rõ ràng và có môi trường làm việc minh bạch sẽ thu hút được nhân lực chất lượng cao từ trong nước và quốc tế. Khi hội tụ được đội ngũ nhân tài, doanh nghiệp mới có thể tạo ra những sản phẩm và dịch vụ mang tính đột phá.

Phóng viên: Bên cạnh vấn đề trên, nhiều doanh nghiệp cũng phản ánh rằng thể chế và các quy định pháp lý đôi khi vẫn là rào cản đối với đổi mới sáng tạo. Quan điểm của ông về vấn đề này ra sao?

Ông Hoàng Mai Trung: Tôi cho rằng, Nhà nước đã và đang có nhiều nỗ lực trong việc hoàn thiện thể chế để hỗ trợ doanh nghiệp. Tuy nhiên, đối với lĩnh vực đổi mới sáng tạo, việc xây dựng các quy định pháp lý cần có cách tiếp cận rất linh hoạt.

Các chính sách nên được thiết kế theo hướng khuyến khích doanh nghiệp dám nghĩ, dám làm.

Bản chất của đổi mới sáng tạo là tạo ra những thứ chưa từng có, những mô hình kinh doanh mới mà trước đó xã hội chưa nghĩ tới. Nếu đưa ra những quy định quá chặt ngay từ đầu, vô hình trung có thể “đóng khung” sự sáng tạo của doanh nghiệp. Khi đó, doanh nghiệp sẽ ngại thử nghiệm những ý tưởng mới vì lo ngại rủi ro pháp lý.

Theo tôi, các chính sách nên được thiết kế theo hướng khuyến khích doanh nghiệp dám nghĩ, dám làm. Nhà nước có thể tạo ra một hành lang pháp lý cởi mở, cho phép doanh nghiệp thử nghiệm các mô hình mới trong một phạm vi nhất định. Sau khi các mô hình này phát triển và chứng minh được hiệu quả, cơ quan quản lý có thể tiếp tục hoàn thiện quy định để quản trị tốt hơn.

Cách tiếp cận như vậy sẽ giúp hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phát triển mạnh mẽ hơn, đồng thời tránh được tình trạng doanh nghiệp bị kìm hãm bởi những quy định chưa theo kịp thực tiễn.

Phóng viên: Ông đánh giá như thế nào về vai trò của mô hình hợp tác công - tư (PPP) trong việc hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và hình thành các doanh nghiệp đầu đàn?

Ông Hoàng Mai Trung: Hợp tác công - tư là một trong những cơ chế rất quan trọng trong giai đoạn hiện nay. Khi Nhà nước và doanh nghiệp cùng hợp tác, mỗi bên có thể phát huy thế mạnh của mình.

Về phía Nhà nước, các cơ quan quản lý có thể đưa ra định hướng chiến lược, tạo hành lang pháp lý và hỗ trợ về nguồn lực ban đầu. Trong khi đó, doanh nghiệp lại có lợi thế về tốc độ, khả năng sáng tạo và khả năng triển khai các công nghệ mới vào thực tiễn.

Nếu cơ chế PPP được triển khai hiệu quả trong các lĩnh vực như khoa học công nghệ, chuyển đổi số hay hạ tầng dữ liệu, các startup sẽ có thêm cơ hội tiếp cận thị trường, tiếp cận nguồn vốn và nâng cao uy tín thương hiệu. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển nhanh hơn, mà còn giúp Nhà nước tận dụng được các giải pháp công nghệ mới mà không cần phải đầu tư toàn bộ từ ngân sách.

Tôi tin rằng, nếu mô hình hợp tác công - tư được thực hiện đúng cách, đây sẽ là một trong những động lực quan trọng giúp hình thành các doanh nghiệp tư nhân đầu đàn trong tương lai.

Phóng viên: Từ kinh nghiệm của doanh nghiệp mình, ông có thể chia sẻ những yếu tố quan trọng để một startup Việt Nam có thể vươn lên trở thành doanh nghiệp dẫn dắt thị trường?

Ông Hoàng Mai Trung: Theo kinh nghiệm của chúng tôi, có một số yếu tố then chốt.

Trước hết, doanh nghiệp cần lựa chọn đúng vấn đề của thị trường. Trong nhiều ngành nghề truyền thống đang bước vào quá trình chuyển đổi số, vẫn tồn tại không ít những hạn chế, bất cập trong cách vận hành như quy trình thủ công, tốn nhiều thời gian, chi phí cao, thiếu minh bạch dữ liệu hoặc khó kết nối giữa các khâu sản xuất... Nếu doanh nghiệp có thể ứng dụng công nghệ để giải quyết hiệu quả những vấn đề này, họ không chỉ nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra giá trị lớn cho thị trường và người dùng.

Thứ hai là mô hình kinh doanh phải có khả năng mở rộng. Một doanh nghiệp muốn trở thành "sếu đầu đàn" không thể chỉ phát triển theo cấp số cộng mà cần có khả năng tăng trưởng theo cấp số nhân. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng được nền tảng công nghệ, hệ sinh thái dịch vụ và chiến lược vốn phù hợp.

Thứ ba là phải có chiến lược dài hạn về thương hiệu và thị trường quốc tế. Khi doanh nghiệp hướng tới việc niêm yết trên các thị trường chứng khoán lớn hoặc hợp tác với các quỹ đầu tư quốc tế, họ sẽ buộc phải nâng cao tiêu chuẩn quản trị và minh bạch hóa hoạt động của mình. Đây cũng là cách để doanh nghiệp xây dựng uy tín và thu hút nhân tài.

Cuối cùng, điều quan trọng nhất vẫn là tinh thần dám nghĩ, dám làm và dám đổi mới. Nếu doanh nghiệp chỉ phát triển theo những mô hình cũ thì rất khó tạo ra bước đột phá. Nhưng khi doanh nghiệp dám thử nghiệm những mô hình mới, kết hợp với sự hỗ trợ của chính sách và thị trường, tôi tin rằng Việt Nam hoàn toàn có thể xuất hiện nhiều doanh nghiệp tư nhân đầu đàn trong thời gian tới.