Kiến tạo nguồn lực phát triển từ điều hành tài khóa linh hoạt

Bộ Tài chính đã tập trung nghiên cứu, tham mưu và trình cấp có thẩm quyền ban hành nhiều giải pháp về chính sách thuế, phí và lệ phí nhằm tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất - kinh doanh.

Tháo gỡ khó khăn, giữ vững động lực tăng trưởng

Bước vào năm đầu tiên thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số của giai đoạn 2026-2030, Việt Nam phải đối mặt với nhiều biến động từ bên ngoài. Xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ, tạo áp lực lên lạm phát toàn cầu; dòng vốn tiếp tục dịch chuyển về các nền kinh tế phát triển; cạnh tranh công nghệ giữa các cường quốc ngày càng gay gắt, kéo theo những tác động tới thương mại, đầu tư và chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là giữ ổn định kinh tế vĩ mô mà còn phải nhanh chóng khơi thông các nguồn lực cho đầu tư, sản xuất và tiêu dùng. Chính phủ đã lựa chọn cách tiếp cận chủ động, vừa ứng phó linh hoạt với những biến động bên ngoài, vừa tập trung xử lý các điểm nghẽn nội tại của nền kinh tế.

Theo tinh thần điều hành năm 2026 là “Kỷ cương trách nhiệm; chủ động hiệu quả; đổi mới sáng tạo; tăng tốc đột phá; tăng trưởng bền vững”, các nghị quyết, kết luận của Trung ương được nhanh chóng cụ thể hóa thành chương trình hành động, tạo sự thống nhất từ Trung ương đến địa phương trong triển khai nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Đáng chú ý, bên cạnh việc thúc đẩy đầu tư và cải thiện môi trường kinh doanh, chính sách tài khóa tiếp tục được sử dụng như một công cụ quan trọng để chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp và người dân. Hàng loạt giải pháp về thuế, phí, lệ phí được điều chỉnh giảm nhằm giúp giảm chi phí đầu vào, ổn định sản xuất, ứng phó với biến động giá năng lượng và tạo thêm động lực cho tăng trưởng.

Việc Quốc hội thông qua Luật số 09/2026/QH16 sửa đổi một số luật thuế, trong đó điều chỉnh chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt với mức giảm thu ngân sách dự kiến khoảng 10.000 tỷ đồng mỗi năm cho thấy sự chủ động chấp nhận giảm nguồn thu ngắn hạn để tạo dư địa phục hồi cho nền kinh tế. Đây cũng là cách Nhà nước chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp, góp phần kiểm soát lạm phát, bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy chuyển đổi xanh.

Song song với các chính sách hỗ trợ, công tác quản lý thu ngân sách nhà nước tiếp tục được đổi mới theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn. Chuyển đổi số được đẩy mạnh trong toàn bộ quy trình quản lý thuế, hải quan; hóa đơn điện tử, khai và nộp thuế điện tử tiếp tục được mở rộng; quản lý thu đối với thương mại điện tử, bất động sản, hộ kinh doanh được tăng cường. Đồng thời, các lực lượng chức năng siết chặt kiểm soát buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và trốn thuế nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Nhờ sự kết hợp giữa chính sách hỗ trợ và quản lý hiệu quả, đến ngày 30/6/2026, thu ngân sách nhà nước đạt hơn 1,568 triệu tỷ đồng, bằng 62% dự toán và tăng 17,4% so với cùng kỳ. Kết quả này không chỉ phản ánh sức chống chịu của nền kinh tế mà còn tạo nguồn lực quan trọng để thực hiện các nhiệm vụ phát triển.

Điều hành chi chặt chẽ, giữ vững cân đối ngân sách

Nếu công tác thu ngân sách góp phần tạo nguồn lực thì điều hành chi ngân sách được định hướng theo mục tiêu nâng cao hiệu quả sử dụng từng đồng vốn của Nhà nước.

Trong 6 tháng đầu năm, Chính phủ kiên trì nguyên tắc triệt để tiết kiệm chi thường xuyên, rà soát các khoản chi chưa thực sự cần thiết, giảm hội họp, công tác, mua sắm và các nhiệm vụ chưa cấp bách để ưu tiên nguồn lực cho đầu tư phát triển. Cách điều hành này không chỉ góp phần tăng hiệu quả sử dụng ngân sách mà còn tạo thêm nguồn lực cho các công trình, dự án có khả năng thúc đẩy tăng trưởng trong trung và dài hạn.

Đối với các địa phương, việc chủ động sử dụng dự phòng, dự trữ và các nguồn lực hợp pháp để xử lý thiên tai, dịch bệnh và các nhiệm vụ đột xuất giúp nâng cao tính chủ động trong quản lý ngân sách, đồng thời bảo đảm các nhiệm vụ an sinh xã hội được thực hiện kịp thời.

Thiết kế có sự hỗ trợ của AI

Đặc biệt, Nghị quyết số 168/NQ-CP về cập nhật kịch bản tăng trưởng tiếp tục đặt ra yêu cầu siết chặt kỷ luật tài chính - ngân sách, cắt giảm những khoản chi chưa thật sự cần thiết và kiên quyết thu hồi các khoản dự toán đã giao nhưng chậm phân bổ. Đây là bước đi quan trọng nhằm chuyển nguồn lực từ nơi sử dụng kém hiệu quả sang những lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng cao hơn cho nền kinh tế. Theo Bộ Tài chính, đến ngày 30/6/2026, chi ngân sách ước đạt 1.149,1 nghìn tỷ đồng, bằng 36,4% dự toán, tăng 0,1% so cùng kỳ.

Kết quả điều hành đồng bộ đã góp phần bảo đảm cân đối ngân sách nhà nước ở cả Trung ương và địa phương. Các nhiệm vụ chi được đáp ứng đầy đủ theo dự toán, trong khi công tác huy động vốn cho ngân sách vẫn được triển khai hiệu quả. Sáu tháng đầu năm, Chính phủ phát hành 182,6 nghìn tỷ đồng trái phiếu Chính phủ với kỳ hạn bình quân trên 9 năm và lãi suất bình quân 4,11%/năm, vừa đáp ứng nhu cầu trả nợ đến hạn, vừa góp phần duy trì an toàn tài chính quốc gia.

Những kết quả về tài khóa không chỉ thể hiện ở các con số thu, chi hay cân đối ngân sách. Quan trọng hơn, đó là việc từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn về nguồn lực, tạo niềm tin cho doanh nghiệp mở rộng đầu tư, tạo việc làm cho người lao động và nâng cao chất lượng các dịch vụ công.

Nguồn lực được huy động và phân bổ hiệu quả hơn, doanh nghiệp có điều kiện phục hồi và phát triển, đầu tư công được thúc đẩy, các chính sách an sinh được bảo đảm. Từ đó, thành quả cuối cùng sẽ được chuyển hóa thành cơ hội việc làm, thu nhập và chất lượng cuộc sống ngày càng tốt hơn cho người dân. Đây cũng chính là mục tiêu xuyên suốt của công tác điều hành kinh tế - tài chính trong năm đầu tiên thực hiện chiến lược tăng trưởng mới của đất nước.