 |
| Chi ngân sách 6 tháng đầu năm 2026 tiếp tục bám sát mục tiêu ưu tiên nguồn lực cho đầu tư phát triển, đồng thời bảo đảm đầy đủ các nhiệm vụ chi theo dự toán. Ảnh: internet. |
Điều hành chi ngân sách nhà nước (NSNN) trong 6 tháng đầu năm 2026 diễn ra trong bối cảnh yêu cầu về nguồn lực cho phát triển ngày càng lớn, trong khi ngân sách vẫn phải bảo đảm thực hiện đồng thời nhiều nhiệm vụ như thúc đẩy tăng trưởng, bảo đảm quốc phòng - an ninh, an sinh xã hội, sắp xếp tổ chức bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Điều này đòi hỏi công tác điều hành ngân sách không chỉ bảo đảm đúng dự toán mà còn phải nâng cao hiệu quả phân bổ và sử dụng từng đồng vốn ngân sách.
Bám sát các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đã tham mưu điều hành chi NSNN theo hướng chặt chẽ, hiệu quả và trong phạm vi dự toán được Quốc hội quyết định. Một trong những yêu cầu xuyên suốt là triệt để tiết kiệm chi thường xuyên, nhất là đối với các khoản chi chưa thực sự cấp thiết như hội nghị, hội thảo, công tác trong và ngoài nước, mua sắm trang thiết bị đắt tiền; đồng thời chủ động rà soát, sắp xếp lại các nhiệm vụ chi để ưu tiên nguồn lực cho đầu tư phát triển. Đây không chỉ là giải pháp cân đối ngân sách trước mắt mà còn góp phần cơ cấu lại chi NSNN theo hướng bền vững hơn.
Song song với việc tiết kiệm chi, Bộ Tài chính cũng phối hợp với các bộ, ngành và địa phương xử lý kịp thời các nhiệm vụ chi phát sinh. Các địa phương được yêu cầu chủ động sử dụng dự phòng ngân sách, quỹ dự trữ tài chính và các nguồn lực hợp pháp để khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh cũng như xử lý các nhiệm vụ đột xuất, cấp bách theo quy định, qua đó nâng cao tính chủ động của ngân sách địa phương và giảm áp lực cho ngân sách trung ương.
Để đáp ứng yêu cầu điều hành trong bối cảnh mới, Bộ Tài chính đã tham mưu trình Quốc hội, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng. Nổi bật là Nghị quyết số 31/2026/QH16 của Quốc hội cho phép xử lý một số nhiệm vụ chi phát sinh trong điều hành NSNN, trong đó bổ sung nguồn cải cách tiền lương từ kinh phí tiết kiệm chi do sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp; đồng thời cho phép tiếp tục sử dụng phần kinh phí tiết kiệm chi còn lại để đầu tư xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền. Quyết sách này vừa đáp ứng yêu cầu cải cách bộ máy, vừa ưu tiên nguồn lực cho phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng biên giới.
Một dấu ấn khác trong điều hành chi ngân sách là việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 135/NQ-CP về thực hiện tiết kiệm chi NSNN năm 2026. Theo đó, ngoài yêu cầu tiết kiệm 10% chi thường xuyên để tạo nguồn cải cách tiền lương, các bộ, ngành và địa phương tiếp tục phấn đấu tiết kiệm thêm trên 5% chi thường xuyên để dành nguồn lực cho an sinh xã hội và các dự án hạ tầng trọng điểm; đồng thời tiết kiệm 5% dự toán chi đầu tư ngay từ đầu năm để bổ sung nguồn vốn cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Đây là cách điều hành thể hiện rõ định hướng chuyển dịch nguồn lực từ các khoản chi tiêu hành chính sang đầu tư phát triển, góp phần tạo dư địa cho tăng trưởng trong trung và dài hạn.
Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng tham mưu trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành các quyết sách nhằm đáp ứng yêu cầu điều hành vĩ mô trong từng thời điểm, như bổ sung 8.000 tỷ đồng từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025 để tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu, góp phần ổn định thị trường, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an sinh xã hội; đồng thời tham mưu ban hành Chỉ thị số 16/CT-TTg về quản lý, sử dụng vốn đầu tư công gắn với đánh giá hiệu quả đầu tư và đẩy nhanh xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.
Không chỉ tập trung hoàn thiện cơ chế điều hành, Bộ Tài chính còn kiến nghị Chính phủ tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính - ngân sách; rà soát, cắt giảm các khoản chi chưa thực sự cần thiết, nhất là các khoản dự toán đã được giao nhưng chưa phân bổ cho đơn vị sử dụng ngân sách, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực công và tạo thêm dư địa để thực hiện các nhiệm vụ ưu tiên của nền kinh tế.
Với sự quản lý, điều hành chủ động, hiệu quả, chi NSNN trong 6 tháng đầu năm tiếp tục bám sát mục tiêu ưu tiên nguồn lực cho đầu tư phát triển, đồng thời bảo đảm đầy đủ các nhiệm vụ chi theo dự toán. Theo Bộ Tài chính, riêng tháng 6/2026, chi NSNN ước đạt 241,4 nghìn tỷ đồng; lũy kế 6 tháng đạt khoảng 1.098,2 nghìn tỷ đồng, bằng 34,8% dự toán. Việc điều hành chi được thực hiện theo hướng chặt chẽ, phù hợp với tiến độ thu ngân sách và yêu cầu thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Đầu tư phát triển tiếp tục là lĩnh vực được ưu tiên trong cơ cấu chi ngân sách. Quốc hội đã quyết định dự toán chi đầu tư phát triển năm 2026 là 1.120,2 nghìn tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư công là 1.080,2 nghìn tỷ đồng. Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch vốn đầu tư công từ nguồn NSNN cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương là 1.026,7 nghìn tỷ đồng. Bên cạnh đó, các địa phương chủ động bố trí thêm khoảng 13,6 nghìn tỷ đồng từ các nguồn tăng thu, kết dư ngân sách và các nguồn hợp pháp khác, nâng tổng kế hoạch vốn được giao lên khoảng 1.040,3 nghìn tỷ đồng.
Thực hiện chi đầu tư phát triển trong tháng 6/2026 ước đạt 98,3 nghìn tỷ đồng; lũy kế 6 tháng đạt khoảng 317,7 nghìn tỷ đồng, bằng 28,4% dự toán Quốc hội quyết định, tăng 1,3% so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công ước đạt 30,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Mặc dù thấp hơn cùng kỳ năm 2025, song tiến độ giải ngân trong tháng 6 đã có chuyển biến tích cực hơn so với các tháng đầu năm, cho thấy những giải pháp tháo gỡ khó khăn về thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và tổ chức thực hiện dự án đang từng bước phát huy hiệu quả.
Bên cạnh đầu tư phát triển, ngân sách nhà nước tiếp tục bảo đảm đầy đủ các nhiệm vụ chi thường xuyên phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Dự toán chi thường xuyên năm 2026 là 1.809 nghìn tỷ đồng; lũy kế thực hiện 6 tháng ước đạt khoảng 720 nghìn tỷ đồng, bằng 39,8% dự toán. Nguồn kinh phí được ưu tiên để bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước sau khi sắp xếp tổ chức, chi trả kịp thời tiền lương, lương hưu, trợ cấp xã hội, kinh phí quốc phòng - an ninh và các nhiệm vụ an sinh xã hội theo quy định.
Đối với các nhiệm vụ phát sinh, ngân sách trung ương đã sử dụng khoảng 24,8 nghìn tỷ đồng từ nguồn dự phòng để kịp thời hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, thực hiện các nhiệm vụ quan trọng về quốc phòng, an ninh và xử lý các tình huống đột xuất, cấp bách. Việc chủ động bố trí nguồn dự phòng cho thấy vai trò của ngân sách nhà nước trong bảo đảm an sinh xã hội, ổn định đời sống người dân và nâng cao khả năng ứng phó trước các rủi ro phát sinh.
Cùng với điều hành chi ngân sách, Bộ Tài chính tiếp tục kiểm soát chặt chẽ bội chi NSNN và nợ công. Trong 6 tháng đầu năm 2026, bội chi được điều hành trong phạm vi dự toán Quốc hội quyết định; các chỉ tiêu nợ công, nợ Chính phủ, nợ chính quyền địa phương và nghĩa vụ nợ dự phòng đều được kiểm soát trong giới hạn an toàn theo Kế hoạch tài chính quốc gia và vay, trả nợ công 5 năm giai đoạn 2026-2030. Công tác trả nợ gốc và lãi được thực hiện đầy đủ, đúng hạn, đồng thời tiếp tục cơ cấu lại danh mục nợ theo hướng an toàn, bền vững, góp phần giữ vững uy tín quốc gia trên thị trường tài chính.
Đến hết tháng 6, khoảng 182,6 nghìn tỷ đồng trái phiếu Chính phủ đã được phát hành với kỳ hạn bình quân 9,36 năm, lãi suất bình quân 4,11%/năm, vừa đáp ứng nhu cầu cân đối ngân sách, bảo đảm nguồn trả nợ gốc đến hạn, vừa góp phần định hướng mặt bằng lãi suất trên thị trường.
Trong thời gian tới, Bộ Tài chính xác định tiếp tục điều hành chi NSNN theo hướng chặt chẽ, tiết kiệm và hiệu quả; tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính - ngân sách; đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, nhất là các công trình trọng điểm quốc gia; đồng thời quản lý linh hoạt bội chi và nợ công, tận dụng hiệu quả dư địa tài khóa để huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển.
Cùng với việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả nợ và đẩy mạnh số hóa công tác quản lý nợ công, những giải pháp này sẽ góp phần bảo đảm an ninh tài chính quốc gia, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và tạo nền tảng tài chính vững chắc cho các mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn tới.
