Kết quả cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng giai đoạn 2021 - 2025 và giải pháp cho giai đoạn 2026 - 2030

Trần Thu Thủy

Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (NIEF), Bộ Tài chính

Email: [email protected]

Hoàng Văn Cương

Vũ Hoàng Trung

Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (NIEF), Bộ Tài chính

BỐI CẢNH VÀ TÌNH HÌNH CƠ CẤU LẠI NỀN KINH TẾ GIAI ĐOẠN 2021-2025

Ngày 12/11/2021, Quốc hội khóa XV đã ban hành Nghị quyết số 31/2021/QH15 về Kế hoạch cơ cấu lại nền kinh tế giai đoạn 2021 - 2025, trong đó nêu rõ, cần cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng bảo đảm ổn định vĩ mô, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh dựa trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nền kinh tế tự chủ, nâng cao khả năng thích ứng và sức chống chịu của nền kinh tế.

Nghị quyết số 31/2021/QH15 đã xác định 5 nhóm giải pháp trọng tâm để cơ cấu lại nền kinh tế giai đoạn 2021-2025: (1) Hoàn thiện thể chế; (2) Cơ cấu lại đầu tư (trọng tâm đầu tư công); (3) Cơ cấu lại tài chính - ngân hàng; (4) Cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước; (5) Phát triển kinh tế số, xanh và thị trường. Các giải pháp cụ thể gồm: Hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực cạnh tranh: (i) Rà soát, tháo gỡ rào cản pháp lý, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, thông thoáng, minh bạch; (ii) Cơ cấu lại đầu tư, trọng tâm là đầu tư công: Đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, phấn đấu đạt vào năm 2025; (iii) Cơ cấu lại tài chính, ngân hàng: Nâng cao năng lực tài chính, quản trị của các tổ chức tín dụng; xử lý nợ xấu hiệu quả; (iv) Cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước: Thúc đẩy cổ phần hóa, thoái vốn, tập trung vào các lĩnh vực then chốt; (v) Phát triển kinh tế số và bền vững: Khuyến khích chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; phát triển thị trường tín chỉ carbon; (vi) Phát triển thị trường: Nâng cấp hệ thống phân phối, thúc đẩy thương mại điện tử, phát triển các dịch vụ như du lịch, y tế, giáo dục; (vii) Phát huy vai trò vùng kinh tế: Tập trung vào các đô thị lớn và vùng kinh tế trọng điểm.

Việc thực hiện Kế hoạch cơ cấu lại nền kinh tế giai đoạn 2021-2025 diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động nhanh, phức tạp, khó lường, chưa từng có tiền lệ. Cạnh tranh thương mại, chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, toàn diện hơn trên các lĩnh vực; xung đột vũ trang, căng thẳng địa chính trị leo thang tại một số quốc gia, khu vực… đã ảnh hưởng không nhỏ đến tăng trưởng kinh tế và môi trường vĩ mô toàn cầu. Đặc biệt, đại dịch COVID-19 đã tác động kéo dài, ảnh hưởng nặng nề, sâu sắc đến mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội. Thiên tai, biến đổi khí hậu với tần suất diễn ra ngày càng nhiều; các vấn đề an ninh phi truyền thống phát sinh mới, tội phạm quốc gia, xuyên biên giới, tội phạm công nghệ cao… tiếp tục ảnh hưởng mạnh mẽ đến nhiều quốc gia.

Trong nước, bên cạnh những thuận lợi từ nền tảng chính trị ổn định, kinh tế vĩ mô tiếp tục được củng cố, môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện, cơ cấu kinh tế từng bước được chuyển dịch hợp lý... nhưng nền kinh tế phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức lớn từ cả yếu tố bên ngoài và những vấn đề nội tại bên trong. Tuy nhiên, sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và sự chung sức, đồng lòng, nỗ lực vượt bậc của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cộng đồng doanh nghiệp, sự hỗ trợ của bạn bè quốc tế, Việt Nam đã vượt qua khó khăn, thách thức, tiếp tục đạt được các kết quả phát triển quan trọng, khá toàn diện, có nhiều điểm sáng nổi bật so với thế giới và khu vực.

Những kết quả đạt được

Tính đến tháng 11/2025, đối với 27 chỉ tiêu đề ra trong Nghị quyết số 31/2021/QH15, có 23/27 chỉ tiêu có thông tin đánh giá. Trong đó: Số chỉ tiêu có khả năng hoàn thành: 10/23; số chỉ tiêu khó có khả năng hoàn thành: 09/23 và số chỉ tiêu dự kiến không hoàn thành: 04/23. Một số chỉ tiêu như: Tăng năng suất lao động; Số lượng các doanh nghiệp; Số lượng hợp tác xã nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; Tỷ lệ hợp tác xã nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị; Tỷ trọng chi cho khoa học và công nghệ, trong quá trình thực hiện gặp nhiều khó khăn và thách thức, đòi hỏi phải có nhiều nỗ lực rất lớn mới có thể đạt được.

Đối với 05 nhóm nhiệm vụ trọng tâm tại Nghị quyết số 31/2021/QH15 của Quốc hội đề ra trong giai đoạn 2021-2025, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 54/ NQ-CP với 102 nhiệm vụ được triển khai thực hiện và mang lại nhiều kết quả quan trọng. Đến nay đã có 86/102 hoàn thành (chiếm 84,3%); có 16/102 (chiếm 15,7%) nhiệm vụ đã có dự thảo và đang tiếp tục triển khai thực hiện. Kết quả thực hiện các nhóm nhiệm vụ trọng tâm cho thấy:

Thứ nhất, về tập trung hoàn thành các mục tiêu cơ cấu lại đầu tư công, ngân sách nhà nước, các tổ chức tín dụng và đơn vị sự nghiệp công lập.

- Cơ cấu lại ngân sách nhà nước: Cải cách thể chế, luật pháp liên quan đến cơ cấu lại ngân sách nhà nước tiếp tục thực hiện theo hướng tăng cường vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, tính tự chủ, chủ động của ngân sách địa phương; nâng cao vai trò của chính sách tài chính trong việc huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực trong và ngoài nước vào các mục tiêu ưu tiên phát triển kinh tế-xã hội. Hệ thống chính sách thuế tiếp tục được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, bao quát các nguồn thu, mở rộng cơ sở thu; tăng tỷ trọng thu nội địa.

- Cơ cấu lại đầu tư công: Cải cách thể chế đầu tư, trong đó có đầu tư công được chú trọng; quyết liệt trong chỉ đạo điều hành đã tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc trong triển khai các dự án đầu tư, góp phần đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, nhờ đó thúc đẩy phục hồi tăng trưởng.

- Cơ cấu lại các doanh nghiệp nhà nước: Việc hoàn thiện hệ thống các cơ chế chính sách pháp luật tập trung vào tháo gỡ khó khăn vướng mắc nhằm đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa, thoái vốn và hạn chế thất thoát vốn, tài sản nhà nước trong quá trình cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước, qua đó, tạo thuận lợi cho quá trình cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước, đảm bảo sự chặt chẽ và công khai minh bạch, tối đa hóa lợi ích của Nhà nước. Vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước trong một số lĩnh vực, địa bàn then chốt được tăng cường, góp phần thực hiện cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng.

- Cơ cấu lại các tổ chức tín dụng: Cơ cấu lại hệ thống tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu tiếp tục được triển khai trong giai đoạn 2021-2025 theo hướng tập trung hoàn thiện thể chế, phù hợp nguyên tắc thị trường, nhằm tạo bước chuyển rõ rệt, thực chất. Trong đó, tập trung triển khai chỉ đạo của các cấp có thẩm quyền về việc cơ cấu lại, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém, bảo đảm ổn định tình hình hoạt động và hỗ trợ các tổ chức tín dụng này từng bước phục hồi; chỉ đạo các tổ chức tín dụng hoàn thiện và triển khai quyết liệt phương án cơ cấu lại gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2021-2025; đẩy mạnh xử lý nợ xấu, thu hồi nợ xấu; nâng cao chất lượng tín dụng, ngăn ngừa, hạn chế nợ xấu mới phát sinh.

- Cơ cấu lại các đơn vị sự nghiệp công lập: Thể chế, chính sách về cơ cấu lại các đơn vị sự nghiệp công lập tiếp tục được rà soát, bổ sung ban hành mới bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa các quy định pháp luật, đáp ứng được yêu cầu thực tiễn hoạt động trong các ngành, lĩnh vực. Các đơn vị sự nghiệp công lập tiếp tục được rà soát, sắp xếp, cơ cấu lại theo hướng tinh gọn tổ chức bộ máy bên trong, nâng cao năng lực hoạt động và hiệu quả quản lý nhà nước; giảm tối thiểu 10% số lượng các đơn vị sự nghiệp công lập theo tinh thần Nghị quyết số 19-NQ/TW và Kết luận số 62-KL/TW ngày 02/10/2023 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 38/NQ-CP ngày 02/4/2024 của Chính phủ.

Thứ hai, phát triển các loại thị trường, nâng cao hiệu quả phân bổ và sử dụng nguồn lực.

Nhiều văn bản pháp luật, chính sách, giải pháp điều hành, tháo gỡ khó khăn vướng mắc, nhất là việc ban hành các Nghị quyết trụ cột, đột phá của Bộ Chính trị gần đây (Nghị quyết số 57, 59, 66, 68, 71, 72...) đã tạo tiền đề để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới. Công nghệ số được thúc đẩy ứng dụng trong phát triển thị trường, hình thành các sàn giao dịch tập trung, đảm bảo thị trường hoạt động minh bạch, an toàn, lành mạnh.

Khuôn khổ pháp lý cho các thị trường: Thị trường tài chính; thị trường quyền sử dụng đất, thị trường bất động sản; thị trường lao động; thị trường khoa học-công nghệ từng từng bước được chuẩn hóa, công tác quản lý nhà nước được triển khai đồng bộ, khắc phục những bất cập, vướng mắc và tạo nền tảng cho sự phát triển chung của nền kinh tế.

Thứ ba, về phát triển lực lượng doanh nghiệp; thúc đẩy kết nối giữa doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế; đổi mới, phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã: Việc hoàn thiện hệ thống các cơ chế chính sách pháp luật tập trung vào tháo gỡ khó khăn vướng mắc để đẩy mạnh cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc để thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, đổi mới, phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã; các chính sách thúc đẩy đầu tư và phương thức xúc tiến đầu tư được đổi mới theo hướng hiệu quả, phù hợp với bối cảnh mới về thuế tối thiểu toàn cầu đã tạo được sự chuyển biến mạnh trong cơ cấu đóng góp của các thành phần kinh tế vào tăng trưởng chung giai đoạn 2021-2025.

Thứ tư, về phát triển kinh tế đô thị, tăng cường liên kết vùng, liên kết đô thị - nông thôn và phát huy vai trò của các vùng kinh tế trọng điểm, các đô thị lớn: Công tác xây dựng quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch ngành, quy hoạch tỉnh tích cực được triển khai thực hiện. Đến nay, có 108/110 (đạt 98,2%) quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền quyết định hoặc phê duyệt; 02/110 quy hoạch chưa được phê duyệt (Quy hoạch phát triển mạng lưới cơ sở báo chí, phát thanh, truyền hình, thông tin điện tử, cơ sở xuất bản thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Quy hoạch tổng thể hệ thống kho dự trữ quốc gia thời kỳ 2021- 2030, tầm nhìn đến năm 2050).

Hạ tầng đô thị, hạ tầng số, hạ tầng kết nối giao thông nội vùng, liên vùng, kết nối đô thị - nông thôn được tập trung đầu tư, đạt được những kết quả vượt trội. Cơ chế, chính sách thúc đẩy liên kết vùng, các cơ chế đặc thù đối với một số thành phố, địa phương được triển khai thực hiện, thúc đẩy dịch chuyển các nguồn lực, khai thác hiệu quả hơn lợi thế của các vùng, các địa phương, phát huy vai trò dẫn dắt đổi mới mô hình tăng trưởng của các vùng kinh tế trọng điểm và đô thị lớn, tăng cường liên kết đô thị - nông thôn.

Thứ năm, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu các ngành kinh tế theo hướng số hóa, xanh hóa, ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo: Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch tích cực, tỷ trọng đóng góp của các ngành công nghiệp và dịch vụ trong GDP tiếp tục gia tăng (từ mức 78,5% năm 2020 lên 80,33% năm 2025). Ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số trở nên phổ biến trong các ngành, lĩnh vực, địa phương, hoạt động đời sống, sản xuất kinh doanh gia tăng đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. Cơ cấu giữa các ngành và trong nội ngành có sự chuyển dịch theo hướng hiện đại, thúc đẩy kinh tế xanh, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh, phát huy tối đa các tiềm năng, lợi thế.

TỒN TẠI, HẠN CHẾ

Mặc dù đã đạt được một số kết quả nhất định nhưng việc cơ cấu lại nền kinh tế giai đoạn 2021-2025 vẫn còn một số tồn tại, hạn chế, cụ thể như: (1) Tiến độ xây dựng thể chế, chính sách thúc đẩy cơ cấu lại nền kinh tế chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu phát triển; (2) Cơ cấu kinh tế và mô hình tăng trưởng có tiến bộ nhưng chưa tạo ra nhiều thay đổi đáng kể; (3) Việc phát triển lực lượng doanh nghiệp còn có những hạn chế nhất định; (4) Các ngành kinh tế chưa có chuyển dịch mạnh mẽ về tăng năng suất, nhất làkhu vực công nghiệp vàdịch vụ; (5) Cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập còn chậm, chưa đáp ứng kỳ vọng; (6) Cơ cấu lại một số lĩnh vực trọng tâm còn gặp nhiều khó khăn, thách thức; (7) Các loại thị trường hoạt động chưa thực sự đạt hiệu quả cao, đảm bảo điều kiện phát triển bền vững.

Những hạn chế, tồn tại trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó nhấn mạnh đến 2 nhóm tác động chủ yếu là: (1) Bối cảnh kinh tếthếgiới liên tục xuất hiện những rủi ro, bất ổn, tác động tiêu cực đến tăng trưởng bền vững; (2) Hệ thống pháp luật còn nhiều tồn tại, hạn chế trong khi tiến độ sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật chưa đáp ứng kịp thời; thủ tục hành chính vẫn còn rườm rà; phân cấp, phân quyền một số lĩnh vực còn nhiều vướng mắc.

MỘT SỐ TRỌNG TÂM TRONG CHỈ ĐẠO ĐIỀU HÀNH THỰC HIỆN CÁC NHIỆM VỤ, GIẢI PHÁP CƠ CẤU LẠI NỀN KINH TẾ

Trọng tâm của quá trình cơ cấu lại nền kinh tế là nâng cao hiệu quả, sức cạnh tranh và tính bền vững của nền kinh tế, thông qua cải cách thể chế, đổi mới mô hình tăng trưởng, và phát triển cân đối các thành phần kinh tế. Năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030, mở đầu kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Do đó, Quốc hội và Chính phủ cần: (1) Tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế, hệ thống pháp luật tháo gỡ rào cản, thúc đẩy quá trình cơ cấu lại nền kinh tế. Khẩn trương ban hành các văn bản triển khai thực hiện các luật vừa được Quốc hội thông qua; (2) Đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành các mục tiêu cơ cấu lại các lĩnh vực trọng tâm. Đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, các Chương trình mục tiêu quốc gia, phấn đấu đạt tỷ lệ giải ngân 100% kế hoạch năm 2025; (3) Thực hiện hiệu quả các giải pháp thúc đẩy phát triển doanh nghiệp, đẩy mạnh cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước. Tích cực triển khai xây dựng Chính phủ số và các giải pháp chính sách cải thiện, nâng cấp chất lượng môi trường đầu tư kinh doanh; (4) Tập trung phát huy vai trò dẫn dắt đổi mới mô hình tăng trưởng của các đô thị lớn, các cực tăng trưởng; (5) Đẩy mạnh chuyển dịch các ngành theo hướng sử dụng công nghệ hiện đại; phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế số; (6) Phát triển các loại thị trường, tăng cường ứng dụng công nghệ số với những giải pháp đột phá, cải cách mạnh mẽ, toàn diện, đồng bộ, sâu rộng để thúc đẩy cơ cấu lại nền kinh tế.

XÁC LẬP MÔ HÌNH TĂNG TRƯỞNG MỚI, CƠ CẤU LẠI NỀN KINH TẾ, ĐẨY MẠNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA, LẤY KHCN, ĐỔI MỚI SÁNG TẠO VÀ CHUYỂN ĐỔI SỐ LÀM ĐỘNG LỰC CHÍNH

Xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính là chuyển nền kinh tế từ phát triển dựa vào tài nguyên, lao động giá rẻ sang phát triển dựa vào tri thức, công nghệ và năng suất lao động. Đồng thời, sắp xếp lại các ngành kinh tế theo hướng hiệu quả, giá trị gia tăng cao, thúc đẩy công nghiệp hiện đại, kinh tế số và đổi mới sáng tạo để phát triển nhanh và bền vững.

Trong giai đoạn 2026-2030, với mục tiêu chiến lược là phát triển nhanh và bền vững, đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa, nâng cao đời sống Nhân dân và tạo nền tảng để Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao trong những năm tới. Do đó, các giải pháp cần tập trung thực hiện là:

Thứ nhất, mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế phải lấy khoa học công nghệ là trọng tâm để làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống.

- Xác định các động lực tăng trưởng mới và lấy khoa học công nghệ là trọng tâm để làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống. Hình thành các cực tăng trưởng mạnh, các vùng kinh tế trọng điểm, các đô thị, các đặc khu kinh tế thế hệ mới ngang tầm khu vực và toàn cầu.

- Đổi mới tư duy và đẩy mạnh cơ cấu lại toàn bộ nền kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng trên cơ sở bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn của nền kinh tế. Đổi mới kinh tế nhà nước, trọng tâm là doanh nghiệp nhà nước theo các chuẩn mực quốc tế, tăng cường hiệu quả và vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước.

Thứ hai, phải thực hiện và đẩy nhanh xây dựng cơ chế chính sách, giải pháp ưu tiên phát triển, từng bước làm chủ công nghệ sản xuất trong một số ngành công nghiệp mới nổi.

- Nâng cao hiệu quả, sức cạnh tranh một số ngành công nghiệp nền tảng như: Năng lượng, cơ khí chế tạo, luyện kim, vật liệu mới, hoá chất, công nghệ số và sinh học. Ưu tiên phát triển, từng bước làm chủ công nghệ sản xuất trong một số ngành công nghiệp mới nổi như: Công nghiệp chip bán dẫn, công nghiệp robot và tự động hoá, trí tuệ nhân tạo, vật liệu tiên tiến, vật liệu phục vụ công nghiệp cơ khí chế tạo, công nghiệp sinh học, công nghiệp môi trường, năng lượng tái tạo, năng lượng mới.

- Từng bước xây dựng, phát triển công nghiệp ứng dụng năng lượng nguyên tử, công nghiệp không gian vũ trụ, công nghiệp lượng tử. Phát triển công nghiệp phục vụ nông nghiệp; công nghiệp phục vụ quốc phòng, an ninh; công nghiệp xây dựng hiện đại; công nghiệp văn hoá, kinh tế di sản; một số cụm liên kết ngành công nghiệp quan trọng, các tổ hợp công nghiệp quy mô lớn, hiện đại trên phạm vi vùng và liên vùng.

- Thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng xanh, sinh thái, tuần hoàn, theo chuỗi giá trị, có hiệu quả.

Thứ ba, phát triển các loại hình dịch vụ mới, dịch vụ kết nối có giá trị gia tăng cao, có lợi thế.

Nâng cao chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của các ngành dịch vụ. Phát triển các loại hình dịch vụ mới, dịch vụ kết nối có giá trị gia tăng cao, có lợi thế. Phát triển các dịch vụ tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán, tài sản số, dịch vụ thương mại, dịch vụ vận tải, logistics... Đẩy mạnh xã hội hoá để phát triển các dịch vụ văn hoá, giáo dục, khoa học, công nghệ, y tế, thể thao, dịch vụ việc làm... Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá và đô thị hoá. Đẩy nhanh công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn bền vững; phát triển các hình thức tổ chức sản xuất hiện đại trong nông nghiệp. Phát triển mạnh các ngành kinh tế biển, gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên biển để khai thác, sử dụng hiệu quả không gian biển.

Thứ tư, phát triển kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế; tạo môi trường thuận lợi, an toàn để doanh nghiệp tư nhân tiếp cận bình đẳng và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.

- Xây dựng một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, hoạt động hiệu quả, có năng lực cạnh tranh quốc tế, đóng vai trò trụ cột, tiên phong trong một số lĩnh vực quan trọng như năng lượng, công nghệ thông tin, viễn thông, công nghiệp chế tạo, công nghiệp vật liệu mới, tài chính - ngân hàng, kết cấu hạ tầng...

- Tạo môi trường thuận lợi, an toàn để doanh nghiệp tư nhân tiếp cận bình đẳng và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực; mở rộng sản xuất, kinh doanh, đa dạng hoá thị trường, xây dựng và phát triển thương hiệu, nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; thu hút các nhà đầu tư chiến lược vào khu vực nông nghiệp, nông thôn. Chú trọng phát triển các tập đoàn kinh tế tư nhân Việt Nam lớn, mạnh, ngang tầm khu vực và thế giới. Hỗ trợ tích cực và tạo môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, kinh tế hợp tác, kinh tế tập thể, hộ nông nghiệp và phi nông nghiệp tiếp cận đất đai, vốn, công nghệ, thị trường. Phát triển các làng nghề gắn với phát huy các giá trị văn hoá và bảo vệ môi trường. Thu hút có chọn lọc các dự án đầu tư nước ngoài; tập trung chủ yếu cho phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, phát thải thấp.

- Đẩy mạnh liên kết vùng, nội vùng, mở rộng và tổ chức lại không gian phát triển phù hợp với hệ thống hành chính mới. Đổi mới tư duy từ quản lý sang quản trị, kiến tạo phát triển vùng; xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả phát triển phù hợp với tiềm năng, lợi thế và điều kiện cụ thể của từng địa phương, vùng và cả nước. Tăng cường xây dựng và phát triển đồng bộ, chất lượng cao hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đa phương thức, hạ tầng kinh tế - xã hội. Phát huy vai trò của các vùng động lực quốc gia, cực tăng trưởng, các hành lang kinh tế, các đô thị lớn, các trung tâm kinh tế. Hoàn thiện cơ chế, chính sách điều phối và quản lý phát triển vùng.

KẾT LUẬN

Thời gian qua, cơ cấu lại nền kinh tế đã đạt những kết quả rõ nét trong cơ cấu lại nền kinh tế; tiếp tục tạo môi trường đầu tư thông thoáng, bình đẳng, thuận lợi để thúc đẩy phát triển doanh nghiệp, hợp tác xã; tập trung phát huy vai trò đầu tàu, dẫn dắt của các đô thị lớn và các cực tăng trưởng; tổ chức hiện thực hóa các đột phá về thể chế, tháo gỡ những khó khăn cho doanh nghiệp, nhất là Nghị quyết của Bộ Chính trị gần đây. Thời gian tới, cần tiếp tục nghiên cứu xây dựng mô hình phát triển kinh tế mới gắn với giai đoạn tăng trưởng cao nhằm khai thác và phát huy các động lực tăng trưởng mới, tận dụng các thành quả của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; ứng dụng khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế dữ liệu... Mô hình này đòi hỏi phải lượng hóa được các chỉ tiêu đo lường mục tiêu đề ra; đảm bảo an toàn kinh tế vĩ mô, xác định được sự chuyển động bên trong giữa mỗi khu vực, ngành kinh tế; nâng cao năng suất lao động; giúp tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu; kiểm soát được những rủi ro, biến động khó lường...

Tài liệu tham khảo:

1. Chính phủ (2025), Báo cáo đánh giá tình hình và kết quả 5 năm thực hiện Nghị quyết số 31/2021/QH15 ngày 12/11/2021 của Quốc hội về Kế hoạch cơ cấu lại nền kinh tế giai đoạn 2021-2025.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.