 |
| Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ ban hành Nghị định số 358/2025/NĐ-CP quy định cơ chế quản lý, tổ chức thực hiện các Chương trình Mục tiêu quốc gia. |
Phân cấp rõ, tăng hiệu quả sử dụng vốn ngân sách
Theo Bộ Tài chính, Nghị định quy định rõ nguyên tắc phân cấp nhiệm vụ, thẩm quyền giữa cơ quan nhà nước ở trung ương và chính quyền địa phương trong quản lý, tổ chức thực hiện từng CTMTQG. Theo đó, các cơ quan Trung ương tập trung ban hành cơ chế, chính sách; thực hiện quản lý, kiểm tra, giám sát và hướng dẫn triển khai. Chính quyền địa phương được giao quyền chủ động quyết định lựa chọn nội dung, phân bổ nguồn lực và tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế.
Một nguyên tắc xuyên suốt được nhấn mạnh là phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, lấy người dân làm đích đến trong thiết kế cơ chế, chính sách, xây dựng nội dung và tổ chức triển khai các CTMTQG. Đồng thời, Nghị định yêu cầu thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý, sử dụng hiệu quả các nguồn lực, bảo đảm vốn được sử dụng tập trung, tiết kiệm, hiệu quả, công khai, minh bạch; phòng ngừa thất thoát, lãng phí; không để xảy ra tình trạng đầu tư dàn trải, trùng lặp nhiệm vụ và phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản.
Về quản lý, sử dụng vốn ngân sách nhà nước, Nghị định hoàn thiện nguyên tắc phân bổ theo hướng bảo đảm tuân thủ Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công; căn cứ khả năng cân đối ngân sách; đồng thời gắn với năng lực thực hiện, kết quả sử dụng và giải ngân vốn của từng bộ, cơ quan trung ương, địa phương trong năm trước.
Đối với vốn ngân sách nhà nước hỗ trợ đầu tư cho các đối tượng chính sách thuộc nội dung CTMTQG, Nghị định điều chỉnh quy trình thanh toán phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
Về vốn tín dụng chính sách xã hội, Nghị định làm rõ nội hàm và trách nhiệm quản lý, theo đó bộ chủ chương trình trình Thủ tướng Chính phủ quyết định nội dung tín dụng chính sách xã hội của CTMTQG; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định chính sách tín dụng ưu đãi tại địa phương.
Đối với các nguồn vốn huy động khác, Nghị định bổ sung quy định việc sử dụng các khoản đóng góp tự nguyện của tổ chức, cá nhân phải thực hiện theo cam kết bằng văn bản giữa bên đóng góp và cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, bảo đảm công khai, minh bạch và quyền thỏa thuận của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân.
Cụ thể hoá cơ chế lập, giao và điều chỉnh kế hoạch
Về lập, phê duyệt, giao và tổ chức thực hiện kế hoạch các CTMTQG, Nghị định kế thừa và hoàn thiện nhiều quy định hiện hành.
Đối với kế hoạch thực hiện CTMTQG giai đoạn 5 năm của quốc gia, Nghị định tiếp tục thực hiện quy định về tổng hợp phương án mục tiêu, nhiệm vụ và phương án phân bổ vốn đầu tư công trung hạn; thông báo mức kinh phí thường xuyên giai đoạn 5 năm cho các bộ, địa phương theo quy định tại Nghị định số 27/2022/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung). Đồng thời, điều chỉnh quy định theo hướng Thủ tướng Chính phủ giao kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 5 năm theo tổng vốn của từng chương trình.
Đối với kế hoạch giai đoạn 5 năm của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương, Nghị định tiếp tục thực hiện cơ chế Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định hoặc phân cấp cho cấp xã quyết định việc phân bổ chi tiết kế hoạch đầu tư công trung hạn đến danh mục dự án thành phần, dự án đầu tư công của từng CTMTQG. Nghị định cũng bổ sung trách nhiệm báo cáo kết quả phân bổ kế hoạch đầu tư công từ cấp xã trên Hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về đầu tư công nhằm ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, theo dõi sử dụng vốn.
Đối với lập, phê duyệt, giao dự toán và kế hoạch vốn hỗ trợ từ ngân sách trung ương hằng năm, Nghị định điều chỉnh quy định chi tiết về căn cứ, thời hạn, quy trình thực hiện theo đúng Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đầu tư công và các thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính. Đồng thời, bổ sung quy định cụ thể trách nhiệm của các bộ, cơ quan trung ương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, bộ chủ chương trình, chủ dự án thành phần và Bộ Tài chính trong quá trình lập dự toán, kế hoạch đầu tư công; quy định Thủ tướng Chính phủ giao tổng dự toán, kế hoạch theo từng chương trình, còn địa phương quyết định phân bổ chi tiết đến nội dung, nhiệm vụ và lĩnh vực chi của từng dự án thành phần.
Bộ Tài chính cho hay, Nghị định tiếp tục khẳng định phương pháp lập kế hoạch có sự tham gia của cộng đồng theo chủ trương “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”, đồng thời điều chỉnh quy trình phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở cấp xã.
Đáng chú ý, Nghị định bổ sung cơ chế về tổ chức thực hiện CTMTQG, làm rõ nguyên tắc và trách nhiệm xử lý khi bộ, cơ quan trung ương hoặc địa phương không hoàn thành việc phân bổ, giải ngân vốn theo tiến độ. Cơ chế điều chỉnh kế hoạch thực hiện các CTMTQG giai đoạn 5 năm và hằng năm cũng được bổ sung, làm rõ việc điều chỉnh vốn giữa các chương trình trong kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm.
Việc Bộ Tài chính trình Chính phủ ban hành Nghị định số 358/2025/NĐ-CP giúp cơ chế quản lý, tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tăng cường phân cấp, làm rõ trách nhiệm của các cấp, các ngành, đồng thời bảo đảm quản lý chặt chẽ, sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Nghị định là cơ sở pháp lý quan trọng để các bộ, cơ quan trung ương và địa phương triển khai thống nhất, đồng bộ các CTMTQG trong thời gian tới.
