Giảm chi phí tuân thủ từ cải cách những “điểm chạm” với doanh nghiệp

Hoạt động nghiệp vụ tại Hải quan cửa khẩu cảng Hòn Gai, Chi cục Hải quan khu vực VIII. Ảnh: Quang Hùng

Số hóa thủ tục và thay đổi phương thức phục vụ

Hiện nay, các bộ, ngành, địa phương đều đẩy mạnh số hoá thủ tục hành chính, chuyển dần từ đơn giản hóa thủ tục sang tái cấu trúc quy trình trên nền tảng số.

Theo thông tin từ Bộ Tài chính, hiện Bộ đang cung cấp 563 dịch vụ công trực tuyến toàn trình và 95 dịch vụ công trực tuyến một phần. Trong số 563 dịch vụ toàn trình, lĩnh vực thuế có 223 dịch vụ, hải quan 124 dịch vụ, bảo hiểm xã hội 70 dịch vụ, doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể 61 dịch vụ, chứng khoán 51 dịch vụ, kế toán - kiểm toán 21 dịch vụ, Kho bạc Nhà nước 9 dịch vụ, quản lý đấu thầu 2 dịch vụ; quản lý, giám sát bảo hiểm và công nghệ thông tin - chuyển đổi số mỗi lĩnh vực có 1 dịch vụ.

Các đơn vị thuộc Bộ Tài chính đã hoàn thành tích hợp các dịch vụ công đủ điều kiện lên Cổng Dịch vụ công quốc gia thông qua Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ. Cùng với đó, Bộ tiếp tục hoàn thiện kết nối giữa hệ thống giải quyết thủ tục hành chính với Cổng Dịch vụ công quốc gia, hệ thống thanh toán tập trung và các nền tảng chia sẻ dữ liệu.

Đáng chú ý, cùng với hoàn thiện hạ tầng và các hệ thống số, phương thức phục vụ người dân, doanh nghiệp tại các đơn vị thuộc Bộ Tài chính cũng đang từng bước thay đổi theo hướng chủ động, liên thông và thuận tiện hơn.

Thay vì doanh nghiệp phải tiếp cận riêng lẻ từng khâu, từng hệ thống, việc tích hợp dịch vụ công, chuẩn hóa quy trình điện tử và tăng khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu đang tạo điều kiện để quá trình thực hiện thủ tục được xuyên suốt hơn. Với những lĩnh vực có tần suất giao dịch lớn với doanh nghiệp như thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội hay đăng ký doanh nghiệp..., những sự thay đổi này có ý nghĩa trực tiếp đối với chi phí tuân thủ và thời gian xử lý công việc.

Ở địa phương, TP. Hà Nội cũng đang đẩy mạnh cách tiếp cận này. Theo thông tin từ Trung tâm Phục vụ hành chính công TP. Hà Nội, trong tổng số 1.958 thủ tục hành chính của Thành phố, có 1.123 thủ tục đủ điều kiện cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, chiếm 57,3%. Tỷ lệ số hóa hồ sơ đầu vào đạt 98,3%; hồ sơ có kết quả điện tử đạt 98,26%; thanh toán trực tuyến đạt 95,9%; khai thác, tái sử dụng dữ liệu số hóa đạt 97,35%. Tỷ lệ hồ sơ quá hạn giảm xuống dưới 4%.

Tính đến ngày 18/8/2026, hệ thống chuyển, nhận văn bản điện tử dùng chung giữa doanh nghiệp, tổ chức với cơ quan nhà nước đã khởi tạo hơn 260.000 tài khoản doanh nghiệp, trong đó 5.747 tổ chức, doanh nghiệp hoàn tất xác thực và đưa vào sử dụng.

Một chỉ dấu khác là Bộ chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp của Hà Nội tăng từ 61,18 điểm năm 2024 lên 95,64 điểm trong 4 tháng đầu năm 2026, xếp thứ 3/34 tỉnh, thành phố. Các công cụ số như AI Chatbot, Callbot, “Công chức AI” và iHanoi cũng đang được sử dụng để mở rộng kênh tương tác giữa chính quyền với người dân, doanh nghiệp.

Cải thiện môi trường kinh doanh hỗ trợ hoạt động của các doanh nghiệp. Ảnh: H.D

Giảm chi phí từ từng “điểm chạm” với doanh nghiệp

Những thay đổi này được ghi nhận từ phía doanh nghiệp. Ông Lê Quý Khả, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty cổ phần cơ điện Tomeco cho rằng, nếu khoảng 10-15 năm trước, chuyển đổi số tại doanh nghiệp có phần đi trước khu vực hành chính thì những năm gần đây, tốc độ chuyển đổi số của các cơ quan nhà nước đã có bước tiến rất nhanh. Đặc biệt, việc đẩy mạnh số hóa và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục đang mang lại lợi ích trực tiếp cho hoạt động của doanh nghiệp.

Theo ông Lê Quý Khả, với doanh nghiệp, thủ tục được giải quyết nhanh không đơn thuần là thuận tiện hơn mà còn mang ý nghĩa kinh tế, bởi “giải quyết nhanh cũng đã là tiền”. Khi thời gian xử lý được rút ngắn, doanh nghiệp có thể giảm nguồn lực dành cho các công việc hành chính và tập trung hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Như vậy, cải cách hành chính ngày càng đi sâu vào số hóa, thước đo quan trọng không chỉ là bao nhiêu thủ tục đã được đưa lên môi trường trực tuyến, mà còn là doanh nghiệp thực sự tiết kiệm được bao nhiêu thời gian, chi phí và công sức trong quá trình thực hiện. Nên các doanh nghiệp mong muốn cơ quan hành chính tăng thêm hoạt động hướng dẫn, hỗ trợ để cán bộ doanh nghiệp có thể chuẩn bị hồ sơ đúng và khai thác hiệu quả hơn các dịch vụ công số.

Đánh giá cao những cải cách số hóa của các bộ, ngành và địa phương, ông Trần Nam Hải, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Máy tính Thánh Gióng cho rằng, với doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu, các thủ tục cần được hướng dẫn cụ thể và đầy đủ ngay từ đầu. Việc này sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế tình trạng hoàn tất một yêu cầu rồi lại phát sinh thêm yêu cầu khác, qua đó rút ngắn thời gian thực hiện hồ sơ.

Những phản ánh này cho thấy, bước tiếp theo của cải cách có thể nằm ngay tại những “điểm chạm” nhỏ nhất giữa doanh nghiệp và cơ quan hành chính, từ cách hướng dẫn hồ sơ, khả năng tái sử dụng dữ liệu, mức độ rõ ràng của quy trình đến việc doanh nghiệp biết phải tìm ai khi phát sinh vướng mắc.

Trong hướng tiếp cận này, việc thiết lập các kênh phối hợp trực tiếp với cộng đồng doanh nghiệp được xem là một cách để đưa phản ánh từ thực tiễn vào quá trình cải thiện chất lượng phục vụ.

Chẳng hạn, tại chương trình hợp tác mới đây, Trung tâm Phục vụ hành chính công TP. Hà Nội và Hiệp hội Doanh nghiệp ngành công nghiệp hỗ trợ Hà Nội (HANSIBA) thống nhất thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên; hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng chuẩn bị hồ sơ, giảm sai sót, giảm thời gian và chi phí tuân thủ; đồng thời phát huy vai trò của Hiệp hội trong tổng hợp nhu cầu, khó khăn và kiến nghị của doanh nghiệp...

Ông Nguyễn Hoàng, Chủ tịch HANSIBA cho hay, yêu cầu cải cách càng rõ hơn khi doanh nghiệp đang tăng tốc đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Tốc độ nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm mới ngày càng nhanh thì công tác hỗ trợ thủ tục hành chính cũng cần được đổi mới tương ứng, thậm chí “đi trước một bước”, để theo kịp tốc độ phát triển của doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Hoàng cũng cho rằng, điều doanh nghiệp cần là môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi và minh bạch hơn, thủ tục nhanh hơn cùng sự đồng hành sát hơn của các cơ quan phục vụ doanh nghiệp.

Có thể thấy, cải cách hành chính chỉ thực sự tác động tới môi trường kinh doanh khi chuyển hóa thành lợi ích có thể cảm nhận được ở cấp doanh nghiệp. Đó cũng là cải cách những “điểm chạm” với cơ quan công quyền. Khi các “điểm chạm” trở nên đơn giản, minh bạch và dễ dự đoán hơn, nguồn lực tiết kiệm được sẽ có thêm cơ hội quay trở lại hoạt động đầu tư, sản xuất và kinh doanh.