Đơn hàng cuối năm khởi sắc, doanh nghiệp kỳ vọng cơ hội mới trong năm 2027

Doanh nghiệp kỳ vọng cơ hội mới trong năm 2027. Ảnh: H.Dịu

Đơn hàng mở rộng nhưng cơ hội không chia đều

Bước vào những tháng cuối năm 2026, triển vọng đơn hàng của doanh nghiệp sản xuất Việt Nam được hỗ trợ bởi đà tăng trưởng xuất khẩu và sự mở rộng hoạt động của khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thương mại quốc tế tiếp tục có nhiều biến động, cơ hội thị trường không còn chỉ phụ thuộc vào nhu cầu tiêu dùng mà còn chịu tác động từ quá trình điều chỉnh chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia.

TS. Nguyễn Trung Kiên, Tổng Giám đốc Tập đoàn CNCTech cho rằng, sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu đang mở ra nhiều hướng tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp Việt Nam. Trong đó, đáng chú ý là nhu cầu nội địa hóa linh kiện, khuôn mẫu, nhựa kỹ thuật, bao bì và dịch vụ bảo trì tại các tổ hợp sản xuất có vốn đầu tư nước ngoài.

Bên cạnh đó, xu hướng đa dạng hóa nguồn cung của khách hàng Mỹ, Nhật Bản và châu Âu cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia với vai trò nhà cung ứng bổ sung, thay vì chỉ phụ thuộc vào những thị trường và khách hàng truyền thống.

Tuy nhiên, theo TS. Nguyễn Trung Kiên, việc tiếp cận được khách hàng quốc tế mới chỉ là bước đầu. Để chuyển cơ hội thành đơn hàng thực tế, doanh nghiệp phải trải qua quá trình báo giá, sản xuất mẫu, đánh giá nhà máy, thực hiện đơn hàng thử nghiệm trước khi có thể nhận được những đơn hàng lặp lại và trở thành đối tác lâu dài.

Thực tế này cho thấy, triển vọng đơn hàng năm 2027 không chỉ được quyết định bởi diễn biến thị trường trong vài tháng tới, mà còn phụ thuộc vào quá trình chuẩn bị năng lực của doanh nghiệp từ trước đó.

Về phía doanh nghiệp điện tử, bà Trần Thị Thu Trang, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Công nghệ Thế hệ Mới Hanel PT cho biết, việc tiếp cận một khách hàng toàn cầu có thể đòi hỏi thời gian chuẩn bị từ 3 - 5 năm. Không ít trường hợp nhà máy đặt tại Việt Nam nhưng quyết định lựa chọn nhà cung cấp lại được đưa ra tại công ty mẹ ở nước ngoài.

Theo bà Trần Thị Thu Trang, một số lĩnh vực công nghệ mới đang có triển vọng đơn hàng dài hạn. Đơn cử, thiết bị phục vụ sản xuất bán dẫn và trí tuệ nhân tạo được dự báo tăng trưởng mạnh trong 3 năm tới và không ít khách hàng đã có kế hoạch đơn hàng đến năm 2030. Nên đối với Hanel PT, việc tham gia sản xuất các bộ phận điều khiển phục vụ thiết bị bán dẫn đòi hỏi doanh nghiệp chuẩn bị từ nhiều năm trước, không chỉ về công nghệ mà còn về quản trị sản xuất và khả năng đáp ứng yêu cầu riêng của từng khách hàng.

Biến động bên ngoài và kỳ vọng cho năm 2027

Dù xuất khẩu duy trì đà tăng trưởng, môi trường kinh doanh quốc tế vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường. Biến động địa chính trị, sự điều chỉnh chính sách thương mại và xu hướng gia tăng các tiêu chuẩn kỹ thuật đang tác động trực tiếp đến cách thức lựa chọn nhà cung cấp của những tập đoàn lớn.

Tại Hội thảo “Kết nối cơ hội đơn hàng - Nâng năng lực cung ứng và giải pháp vốn cho doanh nghiệp” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức mới đây, báo cáo của Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương) cho rằng, trong giai đoạn 2026-2030, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ phải cạnh tranh về giá thành và năng suất mà còn đối mặt với những yêu cầu mới về môi trường, trách nhiệm xã hội, truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch của chuỗi cung ứng.

Đặc biệt, các quy định liên quan đến phát thải carbon, trách nhiệm thẩm định chuỗi cung ứng và xuất xứ hàng hóa đang trở thành những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận thị trường.

Điều này tạo ra tác động hai chiều đối với triển vọng đơn hàng. Một mặt, các yêu cầu mới làm gia tăng áp lực tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu và các nhà cung ứng trong nước. Mặt khác, quá trình sàng lọc nhà cung cấp cũng mở ra cơ hội cho những doanh nghiệp có khả năng đáp ứng tiêu chuẩn, minh bạch thông tin và duy trì chất lượng ổn định.

Ông Trịnh Quốc Vinh, Phó trưởng Ban Hợp tác quốc tế, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương nhận định, các tập đoàn đa quốc gia đang có nhu cầu tìm kiếm nhà cung ứng linh kiện, phụ tùng cấp 2, cấp 3 ngay tại Việt Nam nhằm giảm thiểu rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng và chi phí logistics. Bên cạnh các tập đoàn FDI, sự phát triển của những doanh nghiệp công nghiệp lớn trong nước cũng tạo thêm nhu cầu gia công cơ khí, sản xuất linh kiện, phụ liệu và cung cấp dịch vụ kỹ thuật.

Tuy nhiên, ông Trịnh Quốc Vinh cho rằng, trở ngại đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa không hoàn toàn nằm ở quy mô hay trình độ máy móc. Một vấn đề quan trọng là doanh nghiệp chưa nắm đầy đủ tiêu chí lựa chọn của bên mua, đồng thời thiếu dữ liệu chứng minh năng lực giao hàng và mức độ tuân thủ các yêu cầu của chuỗi cung ứng.

Vì vậy, để đón nhận những đơn hàng mới trong năm 2027, doanh nghiệp cần chủ động hoàn thiện hồ sơ năng lực, dữ liệu sản xuất và các chứng nhận liên quan, thay vì chỉ chờ đợi cơ hội từ sự dịch chuyển của các nhà đầu tư nước ngoài.

Với các doanh nghiệp, bà Trần Thị Thu Trang nhấn mạnh sự khác biệt giữa việc sản xuất được một sản phẩm và việc được khách hàng lựa chọn làm nhà cung cấp lâu dài. Bởi khách hàng quốc tế không chỉ đánh giá chất lượng sản phẩm tại thời điểm đặt hàng mà còn quan tâm đến khả năng duy trì chất lượng đồng đều, tiến độ giao hàng và sự ổn định của hệ thống sản xuất trong nhiều năm.

Cùng quan điểm, TS. Nguyễn Trung Kiên cho rằng, doanh nghiệp cần lựa chọn đúng thị trường, nhóm khách hàng và lĩnh vực có lợi thế, thay vì tìm kiếm đơn hàng một cách dàn trải. Từ kinh nghiệm của CNCTech, việc chủ động tiếp cận khách hàng thông qua nhiều kênh, chuẩn hóa thông tin doanh nghiệp và có sự tham gia trực tiếp của đội ngũ kỹ thuật trong quá trình làm việc với đối tác là những yếu tố quan trọng để xây dựng niềm tin.

Đối với doanh nghiệp chưa đủ năng lực trở thành nhà cung cấp trực tiếp cho các tập đoàn lớn, ông Kiên khuyến nghị có thể bắt đầu từ vai trò nhà cung ứng cấp 2, cấp 3, từng bước tích lũy kinh nghiệm và nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu thị trường.

Bên cạnh nỗ lực của từng doanh nghiệp, kỳ vọng đối với năm 2027 còn đặt vào việc tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn đầu chuỗi, hỗ trợ tiếp cận thông tin nhu cầu mua hàng và nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Các chương trình hỗ trợ phát triển công nghiệp hỗ trợ cần tiếp tục hướng đến đào tạo nhân lực kỹ thuật, chuyển giao công nghệ, chuẩn hóa quy trình sản xuất và hình thành các cụm liên kết ngành.