Đội ngũ doanh nhân trong kỷ nguyên mới: Lớn mạnh cùng định hướng phát triển đất nước của Đảng

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có buổi gặp mặt đại biểu doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (tháng 8/2024). Ảnh: TTXVN

Nhiều doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn, tiềm lực mạnh đã xuất hiện

Thực tiễn phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa cho thấy, khu vực kinh tế tư nhân ngày càng khẳng định vai trò là một động lực quan trọng nhất của tăng trưởng.

Theo dự thảo Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng XHCN trong 40 năm qua ở Việt Nam để trình Đại hội Đảng XIV, số lượng doanh nghiệp khu vực tư nhân hoạt động có kết quả sản xuất – kinh doanh đã tăng nhanh từ gần 490.000 doanh nghiệp năm 2016 lên khoảng 940.000 doanh nghiệp vào năm 2025; số lượng hộ kinh doanh phi nông nghiệp vượt mốc 5 triệu hộ.

Đóng góp của kinh tế tư nhân duy trì ở mức khoảng 50% GDP trong nhiều năm và đạt khoảng 51% GDP vào năm 2025. Cùng với đó, nhiều doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn, tiềm lực mạnh đã xuất hiện, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước và quốc tế, tạo nên những tên tuổi doanh nhân Việt Nam trên bản đồ triệu phú, tỷ phú thế giới.

Theo danh sách cập nhật của Forbes đến cuối năm 2025, Việt Nam ghi nhận 5 tỷ phú USD, gồm ông Phạm Nhật Vượng – Chủ tịch Tập đoàn VinGroup, ông Trần Đình Long – Chủ tịch Tập đoàn Hòa Phát, bà Nguyễn Thị Phương Thảo – Chủ tịch Vietjet, ông Hồ Hùng Anh – Chủ tịch Techcombank và ông Nguyễn Đăng Quang – Chủ tịch Masan Group. Trong đó, dẫn đầu danh sách vẫn là ông Phạm Nhật Vượng, khi xếp hạng 79 thế giới, với khối tài sản ước tính 28,3 tỷ USD, tăng khoảng 24 tỷ USD so với cuối năm trước. Xếp thứ hai trong danh sách tỷ phú Việt Nam là bà Nguyễn Thị Phương Thảo, với giá trị tài sản đạt 4,8 tỷ USD.

Khối doanh nhân trẻ cũng đang từng bước lớn mạnh, từ cộng đồng khởi nghiệp để dần hình thành các thế hệ doanh nhân giàu bản lĩnh. Hồi cuối tháng 11/2025 đã diễn ra lễ trao Giải thưởng Sao Đỏ - Doanh nhân trẻ Việt Nam tiêu biểu 2025. Trong top 10, các doanh nghiệp của 10 doanh nhân Sao Đỏ 2025 có tổng tài sản trên 2,8 triệu tỷ đồng; tạo ra doanh thu năm 2024 trên 214.000 tỷ đồng; lợi nhuận trên 30.000 tỷ đồng; nộp ngân sách gần 14.000 tỷ đồng; tổng số lao động trên 19.000 người.

Cùng với sự trưởng thành của cộng đồng doanh nhân, vai trò đại diện và kết nối của các tổ chức như Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) ngày càng được khẳng định. Việc Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng chính thức tham gia Đoàn Chủ tịch, Ủy ban Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam khóa X cũng cho thấy tiếng nói của cộng đồng doanh nhân, doanh nghiệp tư nhân đang được đặt trong cấu trúc rộng hơn của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn phát triển kinh tế với phát triển xã hội một cách chặt chẽ hơn.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng các doanh nhân tới dự chương trình Mô hình Toàn cảnh Kinh tế tư nhân lần thứ nhất vào tháng 10/2025. Ảnh: Baochinhphu

Xây dựng và lan tỏa đạo đức doanh nhân Việt Nam

Nhìn thẳng vào thực tế, đội ngũ doanh nhân Việt Nam vẫn đang đứng trước nhiều thách thức. Quy mô doanh nghiệp nhìn chung còn nhỏ, năng lực tích lũy hạn chế, khả năng tiếp cận nguồn lực còn nhiều rào cản. Không ít doanh nhân vẫn mang tâm thế “phòng thủ”, thận trọng trong quyết định đầu tư trước những biến động của môi trường kinh doanh và những rủi ro chính sách.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân được xem là một dấu mốc quan trọng, không chỉ ghi nhận vai trò thực tiễn của khu vực này, mà còn xác lập rõ vị thế của doanh nhân với tư cách là người tham gia, người thực hiện và người đóng góp trực tiếp cho sự phát triển kinh tế - xã hội.

Theo Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng, việc chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, từ can thiệp hành chính sang tạo lập khuôn khổ thể chế đã tạo ra sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận chính sách đối với doanh nghiệp và doanh nhân.

Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng. Trả lời câu hỏi phỏng vấn của phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính về phát triển đội ngũ doanh nhân trong kỷ nguyên mới, theo Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng, công cuộc này không chỉ dừng ở việc cải thiện môi trường kinh doanh hay mở rộng tiếp cận nguồn lực. Yếu tố có tính nền tảng, mang ý nghĩa chiến lược lâu dài chính là xây dựng đạo đức doanh nhân và văn hóa kinh doanh. Văn hóa được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị và xã hội trong các chủ trương lớn của Đảng, và văn hóa kinh doanh chính là biểu hiện cụ thể của hệ giá trị đó trong đời sống kinh tế. Nghị quyết số 41-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát huy vai trò đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ mới đã nhấn mạnh yêu cầu xây dựng văn hóa kinh doanh mang bản sắc dân tộc, đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hóa kinh doanh của thế giới. Đây không phải là yêu cầu mang tính hình thức, mà là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Cùng với đó, những cải cách mạnh mẽ trong lĩnh vực tài chính – ngân sách, thuế, đầu tư công và phân cấp, phân quyền đang từng bước mở thêm “dư địa tăng trưởng” cho khu vực doanh nghiệp. Việc sửa đổi hàng loạt luật, nghị định, thông tư theo hướng đơn giản hóa thủ tục, minh bạch hóa quy trình và rút ngắn độ trễ chính sách giúp doanh nhân có cơ sở để hoạch định kế hoạch đầu tư trung và dài hạn. Khi dòng tài chính công được vận hành thông suốt, cơ hội để khu vực tư nhân tham gia vào các dự án đầu tư, đặc biệt là các lĩnh vực hạ tầng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, cũng trở nên rõ ràng hơn.

Ngoài ra, những doanh nghiệp kiên định với các chuẩn mực đạo đức, tuân thủ pháp luật, lấy uy tín làm giá trị cốt lõi thường có sức chống chịu tốt hơn trước các cú sốc thị trường, đồng thời tạo dựng được niềm tin của đối tác, người tiêu dùng và xã hội.

Văn hóa kinh doanh không chỉ thể hiện ở sự minh bạch, liêm chính trong hoạt động sản xuất – kinh doanh, mà còn ở cách doanh nghiệp ứng xử với người lao động, cộng đồng và môi trường.

Từ nhận thức đó, là cơ quan đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, VCCI đã chủ động triển khai nhiều hoạt động nhằm xây dựng và lan tỏa đạo đức doanh nhân Việt Nam.

Việc công bố và phát động thực hiện 6 quy tắc đạo đức doanh nhân, cùng với việc triển khai Đề án thúc đẩy xây dựng đạo đức doanh nhân, văn hóa kinh doanh giai đoạn 2024–2030, được xem là những bước đi có tính hệ thống, hướng tới hình thành một hệ chuẩn mực chung cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.

Đáng chú ý, các giá trị này không chỉ dừng lại trong phạm vi doanh nghiệp, mà còn được đưa vào chương trình giáo dục, góp phần định hình nhận thức và lý tưởng cho thế hệ doanh nhân tương lai.

Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cũng nhấn mạnh, VCCI sẽ ưu tiên triển khai các chương trình như tổ chức thêm nhiều sự kiện để trao đổi hay các khoá đào tạo liên quan đến đạo đức kinh doanh, quản trị minh bạch và văn hóa doanh nghiệp; tiếp tục triển khai chương trình đánh giá và vinh danh các doanh nghiệp có thành tích nổi bật trong thực hành ESG, kinh doanh có trách nhiệm và phát triển bền vững...

Nhìn về dài hạn, các dự thảo văn kiện trình Đại hội Đảng XIV đã đặt ra yêu cầu phát triển đội ngũ doanh nhân lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng, có tinh thần cống hiến cho dân tộc, có chuẩn mực văn hóa, đạo đức tiến bộ và trình độ quản trị, kinh doanh ngang tầm khu vực và thế giới. Đây không chỉ là kỳ vọng, mà là một nhiệm vụ chiến lược gắn với mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045.