Doanh nghiệp hàng không kích hoạt giải pháp ứng phó, không “đẩy hết cái khó” sang hành khách

Các hãng hàng không lớn cùng chia sẻ giải pháp ứng phó trước giá nhiên liệu tăng. Ảnh: T.N

Chi phí đội thêm hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi năm

Tại Tọa đàm “Hàng không, du lịch ứng phó với bão xăng dầu” do Báo Thanh Niên tổ chức ngày 31/3, đại diện 5 hãng hàng không Việt Nam gồm Vietnam Airlines, Vietjet Air, Bamboo Airways, Vietravel Airlines và Sun PhuQuoc Airways đã cùng nhìn nhận mức độ nghiêm trọng của cú sốc nhiên liệu hiện nay. Đây không chỉ là bài toán riêng của hàng không Việt Nam, mà là thách thức toàn cầu, khi giá Jet A1 tăng cao vượt xa mọi kịch bản dự báo đầu năm.

Theo ông Đặng Anh Tuấn, Phó Tổng giám đốc Vietnam Airlines, giá nhiên liệu Jet A1 đã tăng lên mức “không tưởng” ngay sau khi xung đột bùng phát. Nếu kế hoạch năm 2026 của các hãng được xây dựng trên cơ sở khoảng 85 USD/thùng, thì giá trung bình hiện đã lên 190 USD/thùng, thậm chí có thời điểm vọt tới 242,7 USD/thùng, tức gấp gần 3 lần.

Với Vietnam Airlines, chỉ cần giá dầu tăng thêm 1 USD/thùng so với kế hoạch, hãng đã phải gánh thêm hơn 300 tỷ đồng chi phí mỗi năm. Tính theo mặt bằng giá hiện tại, phần chi phí phát sinh có thể vượt 30.000 tỷ đồng/năm nếu duy trì quy mô khai thác như hiện nay. Theo ông Tuấn, áp lực này lớn đến mức hãng đã phải kích hoạt trạng thái điều hành theo “kịch bản chiến tranh”.

Không riêng Vietnam Airlines, Vietjet cũng cho biết chi phí nhiên liệu - vốn chiếm 30-40% tổng chi phí vận hành, thì nay đã tăng gấp 3 lần, vượt ngoài mọi phương án ứng phó trước đó. Ông Tô Việt Thắng, Phó Tổng giám đốc thường trực Vietjet cho rằng, trong bối cảnh này, năng lực dự báo và quản trị rủi ro trở thành yếu tố sống còn. Trên thế giới, khoảng 60% hãng hàng không đã tăng giá vé, cắt giảm sản lượng, thậm chí tạm dừng một số đường bay; mức tăng vé trung bình dao động từ 5-20%, kèm phụ thu nhiên liệu tùy tuyến và thời điểm.

Với Vietravel Airlines, sức ép cũng không hề nhỏ. Ông Lê Tiến Dũng, Phó Tổng giám đốc hãng này thông tin, chi phí nhiên liệu tăng khiến mỗi tàu bay phải gánh thêm khoảng 20 tỷ đồng. Trong điều kiện giá nhiên liệu hiện nay, càng khai thác nhiều trên những đường bay kém hiệu quả thì nguy cơ thua lỗ càng lớn. Vì vậy, hãng buộc phải cắt giảm một số đường bay không hiệu quả, đồng thời cơ cấu lại kế hoạch khai thác.

Ông Đào Đức Vũ, Phó Tổng giám đốc Sun PhuQuoc Airways cho biết, với một hãng hàng không trẻ, biến động giá nhiên liệu hiện nay ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của hãng. Chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 40% tổng chi phí vận hành. Khi giá nhiên liệu tăng đột biến, toàn bộ bài toán kinh doanh bị xáo trộn, vượt ngoài các kịch bản dự báo thông thường.

Linh hoạt giá vé, tối ưu vận hành

Dù đối diện áp lực rất lớn, điểm chung trong phát biểu của các hãng là không “đẩy hết cái khó” sang hành khách. Các doanh nghiệp đều khẳng định đang cố gắng tìm điểm cân bằng giữa duy trì hoạt động, đảm bảo kết nối hàng không và hạn chế tác động tiêu cực đến nhu cầu đi lại, du lịch.

Ông Đặng Anh Tuấn cho biết, Vietnam Airlines đang áp dụng dải giá linh hoạt từ thấp đến cao, nhưng mức cao nhất vẫn không vượt trần. Trong giai đoạn khó khăn, giá vé bình quân hiện mới ở mức khoảng 80% trần giá. Theo lãnh đạo hãng, chắc chắn giá vé sẽ phải có điều chỉnh trong thời gian tới, nhưng mục tiêu là hài hòa giữa quyền lợi người tiêu dùng, sức cạnh tranh của thị trường và khả năng duy trì ổn định hoạt động của doanh nghiệp. Là hãng hàng không quốc gia, Vietnam Airlines nhấn mạnh vẫn phải ưu tiên nhiệm vụ bảo đảm kết nối, đáp ứng nhu cầu đi lại và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Ông Lê Tiến Dũng, Phó Tổng giám đốc Vietravel Airlines chia sẻ tại tọa đàm. Ảnh: T.H

Với Vietjet, ông Tô Ngọc Thắng cho biết, doanh nghiệp đã theo đuổi chiến lược tối ưu hóa chi phí từ nhiều năm nay nên có nền tảng tốt hơn để ứng phó. Hãng đang khai thác đội tàu bay tiết kiệm nhiên liệu hơn, giúp giảm tới 20% mức tiêu thụ; đồng thời tối ưu hóa đến từng chuyến bay, kiểm soát tải cung ứng, tinh gọn nguồn lực vận hành và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tính toán phương án khai thác hiệu quả nhất. Tuy nhiên, trong bối cảnh nguồn cung nhiên liệu bất ổn, hãng vẫn có thể phải giảm khoảng 20% sản lượng khai thác. Để giảm thiểu tác động tới hành khách, Vietjet cam kết chuyển khách bị ảnh hưởng sang các chuyến bay gần nhất hoàn toàn miễn phí.

Với Vietravel Airlines, dù buộc phải cắt giảm một số đường bay không hiệu quả, hãng vẫn chủ động tăng chuyến ở các đường bay phục vụ du lịch trong dịp cao điểm 30/4 và mùa hè sắp tới. Theo ông Lê Tiến Dũng, doanh nghiệp đã chuẩn bị nguồn lực cho ngắn hạn trong tháng 4, tháng 5, đồng thời xây dựng phương án dài hạn như tăng nhanh đội tàu bay để sẵn sàng cho giai đoạn phục hồi sau khi “cơn bão” xăng dầu đi qua.

Ở góc độ chính sách, theo ông Nguyễn Ngọc Toàn, Tổng Biên tập Báo Thanh Niên, những ngày qua, Chính phủ đã có nhiều động thái mạnh để “hạ nhiệt” giá xăng dầu trong nước, như vận dụng điều khoản khẩn cấp vì lợi ích quốc gia để giảm thuế bảo vệ môi trường, giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng dầu về 0; đồng thời tạm ứng 8.000 tỷ đồng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025. Nếu không có những quyết sách kịp thời này, mặt bằng giá xăng dầu trong nước có thể còn biến động mạnh hơn, kéo theo áp lực lớn hơn đối với doanh nghiệp vận tải và hàng không.

Khẳng định Chính phủ có những chính sách rất linh hoạt, kịp thời, hỗ trợ cho doanh nghiệp, nhưng ông Lương Hoài Nam, chuyên gia ngành hàng không cho rằng, thời hạn áp dụng còn ngắn, đồng thời kiến nghị nên bỏ trần giá vé máy bay nội địa.

Có thể thấy, giá xăng dầu đang thử thách sức chịu đựng của ngành hàng không. Song thay vì co cụm hoàn toàn, các hãng đang chọn cách linh hoạt tái cơ cấu khai thác, tối ưu từng chi phí, từng chuyến bay, đồng thời giữ vai trò kết nối cho nền kinh tế và ngành du lịch. Trong ngắn hạn, giá vé có thể chịu áp lực tăng và sản lượng khai thác có thể phải điều chỉnh. Nhưng về dài hạn, chính khả năng thích ứng nhanh, phối hợp chặt với cơ quan quản lý và chia sẻ khó khăn cùng hành khách sẽ quyết định sức bền của các hãng trước cú sốc nhiên liệu lần này.