Điều hành giá xăng dầu: Phối hợp linh hoạt để giữ ổn định vĩ mô

Bộ Tài chính đã phối hợp rất chặt chẽ với Bộ Công Thương trong công tác điều hành giá xăng dầu theo đúng quy định. Ảnh: H.D

Thực tế cho thấy, dù chịu tác động từ thị trường quốc tế, nguồn cung xăng dầu trong nước vẫn được bảo đảm, không xảy ra gián đoạn trên diện rộng. Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), kết quả này đến từ sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp, bám sát diễn biến thị trường để có phương án điều hành phù hợp.

Nguồn cung nội địa tiếp tục đóng vai trò quan trọng. Hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn duy trì vận hành ổn định, trong đó Dung Quất hoạt động trên 100% công suất, góp phần bảo đảm nguồn hàng theo hợp đồng.

Trong thời gian vừa qua, theo Cục Quản lý giá, Bộ Tài chính đã phối hợp rất chặt chẽ với Bộ Công Thương trong công tác điều hành giá xăng dầu theo đúng quy định tại Nghị định số 80/2023/NĐ-CP và các Nghị quyết của Chính phủ nhằm điều chỉnh giá kịp thời khi thị trường biến động, qua đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

Đáng chú ý, thay vì sử dụng một công cụ đơn lẻ, Chính phủ đã kết hợp đồng bộ nhiều giải pháp về điều tiết cung cầu, sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, điều chỉnh thuế, phí và tăng cường kiểm tra thị trường. Mới đây, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 69/NQ-CP ngày 27/3/2026 triển khai thực hiện chi tạm ứng bổ sung 8.000 tỷ đồng cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025.

Nghị quyết số 69/NQ-CP phân công rõ trách nhiệm của các bộ, ngành trong công tác điều hành, bình ổn giá xăng dầu. Trong đó, Bộ Công Thương là cơ quan đầu mối quản lý nhà nước về giá xăng dầu, chịu trách nhiệm điều hành cung - cầu, tổ chức thực hiện việc tạm ứng và sử dụng Quỹ tại các thương nhân đầu mối. Đồng thời, Bộ này cũng có trách nhiệm xây dựng các kịch bản điều hành giá, tính toán lộ trình hoàn trả ngân sách trong thời hạn tối đa 12 tháng kể từ khi trích lập Quỹ để hoàn trả.

Bộ Tài chính có trách nhiệm phối hợp với Bộ Công Thương tổ chức triển khai, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện Quyết định bình ổn giá các mặt hàng xăng, dầu thành phẩm; cũng như phối hợp triển khai, hướng dẫn, theo dõi và kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện, bảo đảm tính công khai, minh bạch trong quản lý, sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hướng dẫn, chỉ đạo các ngân hàng thương mại nơi thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu mở tài khoản Quỹ Bình ổn giá xăng dầu thực hiện trích, chi và các quy định liên quan đến Quỹ Bình ổn giá xăng dầu theo quy định pháp luật...

Chuyên gia kinh tế PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng nhận định, việc ứng ngân sách cho Quỹ Bình ổn đã tạo “vùng đệm” hiệu quả trước biến động giá. Đây là bước chuyển từ tư duy kiểm soát cứng sang quản trị linh hoạt, vừa đảm bảo ổn định thị trường, vừa không làm méo mó tín hiệu giá.

Không dừng lại ở phản ứng ngắn hạn, công tác điều hành giá hiện nay đang chuyển dần sang tư duy quản trị linh hoạt, có kiểm soát, phù hợp với nền kinh tế thị trường hiện đại. Một trong những điểm nhấn là việc hoàn thiện cơ chế điều hành theo hướng linh hoạt hơn. Nghị quyết số 55/NQ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 36/NQ-CP về Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 2/2026, cho phép điều chỉnh giá xăng dầu kịp thời khi biến động vượt ngưỡng, thay vì chờ kỳ điều hành cố định.

Tuy nhiên, theo GS.TS. Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước, nguyên Phó Hiệu trưởng Đại học Kinh tế Quốc dân, các giải pháp điều hành giá cần tiếp tục được đẩy mạnh. Trong trường hợp cần thiết, có thể tiếp tục giảm các sắc thuế theo thẩm quyền, nhằm kéo giảm chi phí đầu vào của nền kinh tế.

Bên cạnh yếu tố giá, GS.TS. Hoàng Văn Cường nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm nguồn cung xăng dầu phải được đặt lên hàng đầu. Điều này đòi hỏi tăng cường khai thác nguồn trong nước, phát huy vai trò các nhà máy lọc dầu, đồng thời chủ động tìm kiếm, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu thông qua các kênh hợp tác quốc tế.

Cùng với đó, cần thúc đẩy các giải pháp tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi sang các nguồn năng lượng thay thế. Theo các chuyên gia, đây không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là cơ hội để tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng bền vững hơn, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Thực tế cho thấy, giá xăng dầu tăng cao có thể kéo theo hiệu ứng dây chuyền tới chi phí sản xuất, vận tải và giá tiêu dùng. Tuy nhiên, nhờ điều hành kịp thời, mức độ lan tỏa đã được kiểm soát trong giới hạn cho phép, góp phần giữ mục tiêu kiểm soát lạm phát.