"Có thu mới có chi", chọn "đúng, trúng" dự án đầu tư công có tính lan tỏa

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ nhiều nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm.

Cải cách mạnh mẽ chính sách thu

Thảo luận về kế hoạch đầu tư công trung hạn, kế hoạch tài chính ngân sách 5 năm 2026-2030, các đại biểu Quốc hội đều đồng thuận cao với nội dung Chính phủ trình, đồng thời phân tích sâu thực tiễn hiện nay. Từ đó, đề xuất nhiều giải pháp quan trọng nhằm huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực, phục vụ mục tiêu tăng trưởng ở mức cao trong thời gian tới.

Làm rõ các nội dung đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, trong thời gian tới, nhu cầu đầu tư phát triển rất lớn. Trong bối cảnh đó, Bộ trưởng nhấn mạnh quan điểm “có thu mới có chi”. Theo đó, chính sách thu tiếp tục được rà soát đảm bảo đúng, đủ, kịp thời, bao quát được nguồn thu.

Tuy nhiên, quan trọng hơn là phải hỗ trợ, khuyến khích kinh tế phát triển, làm bệ đỡ đặc biệt cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa và khuyến khích các doanh nghiệp nội địa tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, chuỗi giá trị với các cái doanh nghiệp FDI để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.

Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu cải cách mạnh mẽ chính sách thu theo hướng “đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện, dễ kiểm tra, công khai minh bạch”, đồng thời giảm tối đa chi phí hành chính và chi phí tuân thủ cho người nộp thuế.

Chính sách thu cũng cần linh hoạt trước biến động. Dẫn chứng thực tiễn, Bộ trưởng cho biết, trong giai đoạn 2021-2025, Chính phủ đã trình Quốc hội các giải pháp miễn, giảm, giãn thuế với quy mô lớn mỗi năm để hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn. Quốc hội cũng đã thông qua các nghị quyết giảm thuế xăng dầu và đang tiếp tục xem xét các chính sách liên quan đến thuế thu nhập và giá trị gia tăng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

“Chọn trúng, chọn đúng dự án có tính lan tỏa”

Về chi ngân sách, mối quan tâm lớn của đại biểu không phải là thiếu nguồn mà là hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, theo kế hoạch, chi thường xuyên sẽ giảm xuống khoảng 60% tổng chi - một nỗ lực lớn nhằm tái cơ cấu ngân sách. Tuy nhiên, khoản chi này vẫn phải đảm bảo các nhiệm vụ hoạt động của bộ máy, đặc biệt là nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, an sinh xã hội, giáo dục, y tế và triển khai chương trình đổi mới sáng tạo trong giai đoạn tới.

Để tăng dư địa cho đầu tư phát triển, ngoài việc cắt giảm 10% chi thường xuyên trong dự toán năm 2026, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục yêu cầu rà soát, tiết kiệm thêm 5% nữa.

Đối với chi đầu tư phát triển, tổng quy mô giai đoạn tới dự kiến lên tới khoảng 8,2 triệu tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương khoảng 3,8 triệu tỷ đồng và địa phương khoảng 4,42 triệu tỷ đồng.

Quang cảnh phiên họp.

Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư, đặc biệt là giảm hệ số ICOR xuống khoảng 4-4,5. "Sắp tới, Chính phủ sẽ tổ chức hội nghị toàn quốc rà soát toàn bộ quy trình đầu tư công, từ thủ tục chuẩn bị đến triển khai và giải ngân", Bộ trưởng thông tin thêm.

Các nội dung trọng tâm cần rà soát gồm: thủ tục hành chính trong chuẩn bị đầu tư; quy định của Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách, Luật Xây dựng; quy trình đấu thầu; vướng mắc về giải phóng mặt bằng, tiêu chuẩn định mức, giá vật liệu; quy trình thanh quyết toán.

Mục tiêu xuyên suốt là “chọn trúng, chọn đúng dự án có tính lan tỏa”, đồng thời rút ngắn tối đa thời gian triển khai trong thời gian ngắn nhất để sớm đưa vào vận hành, tái tạo năng lực sản xuất mới cho nền kinh tế phát triển.

Về phân bổ nguồn lực, Bộ trưởng cho biết, Trung ương sẽ tập trung bố trí 10% cho các dự án chuyển tiếp, công trình cấp bách; 75% cho các dự án trong chương trình hành động thực hiện các nghị quyết của Đảng, đặc biệt là hạ tầng giao thông, logistics và năng lượng.

Đối với nguồn lực của địa phương (khoảng 4,42 triệu tỷ đồng), nguyên tắc là “địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm”. Đồng thời, tăng quyền cho người đứng đầu đi đôi với yêu cầu chịu trách nhiệm đến cùng đối với dự án.

Bộ trưởng cũng đề nghị Quốc hội và các cơ quan dân cử tăng cường giám sát để bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong triển khai.

Bộ trưởng khẳng định sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến của đại biểu Quốc hội để hoàn thiện các kế hoạch, làm cơ sở triển khai hiệu quả trong giai đoạn tới.