Chuyển mạnh từ bị động chạy theo thực tiễn sang chủ động dẫn dắt lập pháp

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu bế mạc Hội nghị.

Đổi mới tư duy lập pháp để đáp ứng yêu cầu phát triển mới

Phát biểu bế mạc Hội nghị triển khai thực hiện Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI sáng 16/6, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, đây là hội nghị có ý nghĩa rất quan trọng nhằm quán triệt tinh thần Kết luận của Bộ Chính trị về công tác xây dựng pháp luật nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, thống nhất nhận thức và phương thức tổ chức thực hiện các nhiệm vụ lập pháp trong toàn hệ thống chính trị.

Theo Chủ tịch Quốc hội, trong nhiều kỳ Đại hội Đảng, thể chế luôn được xác định là một trong những điểm nghẽn lớn cần tập trung tháo gỡ cùng với kết cấu hạ tầng và chất lượng nguồn nhân lực. Những năm gần đây, Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan liên quan đã dành nhiều nguồn lực cho công tác hoàn thiện thể chế, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và củng cố hệ thống chính trị.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, khối lượng công tác lập pháp của các nhiệm kỳ gần đây không ngừng gia tăng. Nếu Quốc hội khóa XII thông qua 67 luật, Quốc hội khóa XIII thông qua 107 luật, Quốc hội khóa XIV thông qua 73 luật thì Quốc hội khóa XV đã thông qua 151 luật cùng nhiều nghị quyết quan trọng. Riêng trong hai năm 2024 và 2025, Quốc hội đã tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế thông qua việc xem xét, ban hành số lượng lớn các luật và nghị quyết phục vụ yêu cầu phát triển đất nước.

Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, mục tiêu của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI là tiếp tục khắc phục những hạn chế của các nhiệm kỳ trước, đồng thời đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương thức và cách thức tổ chức thực hiện công tác xây dựng pháp luật.

Một trong những yêu cầu quan trọng được đặt ra là toàn bộ quy trình lập pháp phải gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, không để xảy ra lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ trong xây dựng pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh việc tiếp tục đổi mới kỹ thuật lập pháp theo hướng luật chỉ quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, những nội dung cốt lõi thuộc thẩm quyền của Quốc hội; các vấn đề thường xuyên biến động, mang tính kỹ thuật sẽ được giao cho Chính phủ, bộ, ngành và địa phương quy định theo thẩm quyền để bảo đảm tính linh hoạt trong quản lý, điều hành.

“Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ để điều chỉnh thực tiễn hiện hữu mà còn phải kiến tạo tương lai; không chỉ mở đường mà còn phải sửa đường theo đúng tinh thần của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Theo Chủ tịch Quốc hội, quá trình xây dựng chính sách và pháp luật cần tiếp tục bám sát thực tiễn, đánh giá đầy đủ tác động, tham khảo ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, các đối tượng chịu tác động để bảo đảm tính khả thi và đồng thuận xã hội ngay từ giai đoạn chuẩn bị. Đây là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng các dự án luật và hiệu quả thi hành pháp luật sau khi được ban hành.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác lập pháp

Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao những kết quả bước đầu trong ứng dụng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo vào hoạt động của Quốc hội thời gian qua.

Theo đó, việc triển khai Quốc hội số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số đã góp phần nâng cao hiệu quả xử lý công việc, hỗ trợ nghiên cứu, rà soát, tổng hợp khối lượng lớn văn bản pháp luật, qua đó tiết kiệm thời gian và nâng cao chất lượng phục vụ hoạt động lập pháp.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, nếu không đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, sẽ rất khó đáp ứng được khối lượng công việc lập pháp ngày càng lớn trong giai đoạn hiện nay. Vì vậy, các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành cần tiếp tục tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và AI trong toàn bộ quy trình xây dựng pháp luật, từ nghiên cứu chính sách, rà soát văn bản đến soạn thảo, thẩm tra và tổ chức thực hiện.

“Phải chuyển mạnh mẽ trạng thái bị động chạy theo thực tiễn sang chủ động dẫn dắt lập pháp, có kế hoạch bài bản, phải làm theo quy trình mới, làm theo kiểu mới, ứng dụng công nghệ”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Quang cảnh Hội nghị.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị các cơ quan chủ trì soạn thảo, các cơ quan của Quốc hội và các cơ quan liên quan tiếp tục phối hợp chặt chẽ ngay từ giai đoạn đầu của quá trình xây dựng chính sách; nâng cao chất lượng hồ sơ, bảo đảm tiến độ và chất lượng các nhiệm vụ lập pháp đã được xác định trong Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI sẽ đối mặt với khối lượng công tác lập pháp đặc biệt lớn. Toàn nhiệm kỳ có 192 nhiệm vụ lập pháp cần triển khai. Bên cạnh đó, thực tiễn phát triển đất nước trong thời gian tới dự kiến tiếp tục đặt ra nhiều yêu cầu mới về hoàn thiện thể chế, đòi hỏi phải kịp thời thể chế hóa các chủ trương, quyết sách quan trọng của Đảng bằng các dự án luật, nghị quyết và các văn bản quy phạm pháp luật phù hợp.

Theo Chủ tịch Quốc hội, từ nay đến hết năm 2026 có 61 nhiệm vụ đã được đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2026. Tiếp đó, có 39 nhiệm vụ cần hoàn thành trong năm 2027 để đưa vào Chương trình năm 2028; 26 nhiệm vụ hoàn thành trong năm 2028 để đưa vào Chương trình năm 2029 và 14 nhiệm vụ hoàn thành trong năm 2029 để đưa vào Chương trình năm 2030. Vì vậy, các cơ quan, tổ chức được giao nhiệm vụ cần khẩn trương xây dựng kế hoạch, phân công trách nhiệm và triển khai rà soát, nghiên cứu các nhiệm vụ theo kế hoạch, bảo đảm hoàn thành trước ngày 30/6/2026 theo yêu cầu đề ra.

Bày tỏ tin tưởng vào kết quả triển khai Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, với tinh thần đổi mới, trách nhiệm cao và sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan trong hệ thống chính trị, công tác xây dựng pháp luật sẽ tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần xây dựng hệ thống pháp luật chất lượng cao, đồng bộ, hiện đại, tiệm cận các chuẩn mực và thông lệ quốc tế, phù hợp với thực tiễn Việt Nam, phục vụ hiệu quả mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.