Chuyển dịch năng lượng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững

Với công nghệ sẵn có và chi phí giảm, năng lượng tái tạo đang trở thành nguồn điện chủ đạo.

Nguồn năng lượng xanh cho nền kinh tế tăng tốc

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức 2 con số trong những năm tới đặt ra yêu cầu rất lớn đối với hệ thống năng lượng. Khi hoạt động sản xuất, đầu tư và dịch vụ tiếp tục mở rộng, nhu cầu sử dụng điện và nhiên liệu sẽ tăng nhanh, đòi hỏi nguồn cung phải được bảo đảm cả về quy mô lẫn tính ổn định. An ninh năng lượng không chỉ là bảo đảm đủ điện cho sản xuất và sinh hoạt mà mở rộng theo hướng đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tăng cường sử dụng các nguồn năng lượng sạch, tái tạo.

Theo TS. Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), phát triển các nguồn năng lượng mới là yếu tố mang tính quyết định để bảo đảm tự chủ năng lượng và phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao trong dài hạn. Năng lượng của tương lai không chỉ cần đáp ứng đủ nhu cầu mà còn phải xanh hơn, sạch hơn và có khả năng chống chịu tốt trước những biến động địa chính trị hay đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu.

Việc triển khai xăng sinh học E10 thời gian qua được xem là bước đi cụ thể trong lộ trình chuyển đổi xanh của Việt Nam. Không chỉ bảo đảm nguồn cung cho nền kinh tế, chuyển dịch năng lượng còn tạo lợi thế cho doanh nghiệp trong hoạt động xuất khẩu. Trong bối cảnh nhiều thị trường lớn ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về phát thải và phát triển bền vững, việc sử dụng năng lượng sạch sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro từ thuế carbon cũng như các hàng rào kỹ thuật xanh.

Theo PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng (Đại học Kinh tế Quốc dân), quá trình chuyển dịch năng lượng còn mở ra dư địa tăng trưởng mới thông qua việc thu hút đầu tư vào năng lượng tái tạo, nhiên liệu sinh học và các công nghệ tiết kiệm năng lượng. Đây không chỉ là những lĩnh vực cung cấp nguồn năng lượng mới mà còn góp phần hình thành các ngành công nghiệp, dịch vụ có giá trị gia tăng cao.

Gỡ nút thắt thể chế để thu hút đầu tư xanh

Dù định hướng phát triển đã được xác lập, quá trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản. Không ít dự án năng lượng tái tạo gặp khó khăn liên quan đến cơ chế đầu tư, hạ tầng truyền tải và khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn.

TS. Nguyễn Quốc Việt, giảng viên Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, trở ngại lớn nhất hiện nay không nằm ở tài nguyên hay công nghệ mà chủ yếu xuất phát từ các điểm nghẽn về thể chế và tài chính xanh. Doanh nghiệp vẫn cần một khung chính sách ổn định và có tính dự báo cao để mạnh dạn đầu tư vào năng lượng sạch, công nghệ phát thải thấp và các mô hình kinh doanh xanh. Việc xây dựng cơ chế hỗ trợ phù hợp sẽ góp phần giảm rủi ro và tạo niềm tin cho nhà đầu tư.

Việt Nam cũng cần sớm hoàn thiện hệ thống phân loại xanh, thúc đẩy tín dụng xanh và xây dựng lộ trình định giá carbon hợp lý. Đây sẽ là cơ sở để các ngân hàng và tổ chức tài chính mở rộng dòng vốn cho những dự án thân thiện với môi trường. Bên cạnh đó, việc triển khai hiệu quả cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện và doanh nghiệp tiêu thụ điện quy mô lớn được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho thị trường năng lượng tái tạo. Đồng thời, thủ tục hành chính cần tiếp tục được đơn giản hóa nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai dự án.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gắn với các tiêu chí phát triển bền vững, chuyển dịch năng lượng đang trở thành một trong những điều kiện quan trọng để Việt Nam duy trì đà tăng trưởng nhanh và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế. Nếu tận dụng tốt cơ hội này, năng lượng xanh không chỉ bảo đảm nguồn lực cho tăng trưởng mà còn mở ra không gian phát triển mới cho đất nước trong những thập niên tới.