Tăng tốc chuyển đổi năng lượng xanh

Các chuyên gia chia sẻ thông tin về chuyển đổi năng lượng xanh. Ảnh: T.H

Có thể cắt giảm 2,5 triệu tấn CO₂

Tại hội thảo “Chuyển đổi năng lượng xanh - Động lực tăng trưởng bền vững” do Bộ Công Thương, UBND TP. Hồ Chí Minh và báo Tuổi Trẻ phối hợp tổ chức ngày 21/4, các chuyên gia và nhà quản lý đều thống nhất rằng, chuyển đổi năng lượng không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực an ninh năng lượng ngày càng gia tăng.

Theo TS. Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), Việt Nam đã xây dựng lộ trình rõ ràng cho nhiên liệu sinh học. Cụ thể, theo quy định hiện hành, thị trường sẽ duy trì hai loại xăng là E5 RON92 và E10 RON95. Đáng chú ý, từ ngày 1/6/2026, xăng RON95 khoáng sẽ chính thức được thay thế bằng xăng E10 - loại nhiên liệu phối trộn 10% ethanol.

Đây không phải là bước đi đột ngột. Trước đó, từ ngày 1/8/2025, hai doanh nghiệp đầu mối lớn là Petrolimex và PV Oil đã triển khai thí điểm phân phối E10 tại TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội và Hải Phòng. Đến giữa tháng 4/2026, PV Oil đã triển khai E10 tại 418/988 cửa hàng và tiếp tục mở rộng, trong khi Petrolimex dự kiến phủ kín hệ thống vào giữa tháng 5.

Kết quả ban đầu cho thấy tín hiệu tích cực. Theo đánh giá của TS. Đào Duy Anh, từ khi triển khai E5 (năm 2018) đến E10 (từ 2025), chưa ghi nhận phản hồi tiêu cực đáng kể từ người tiêu dùng. Các nghiên cứu trong nước cũng chỉ ra rằng E10 chỉ ảnh hưởng rất nhỏ, khoảng 1-2% đến hiệu suất và tuổi thọ động cơ - mức tác động gần như không đáng kể so với lợi ích môi trường mang lại.

Quan trọng hơn, nhiên liệu sinh học giúp giảm đáng kể lượng phát thải khí nhà kính. Với mỗi lít xăng phát thải khoảng 2,5 kg CO₂, nếu giảm được 1 triệu m³ xăng khoáng trong tổng tiêu thụ khoảng 12 triệu m³ mỗi năm, có thể cắt giảm tới 2,5 triệu tấn CO₂. Đây là con số rất ý nghĩa trong bối cảnh Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” tại COP26.

Không chỉ dừng lại ở môi trường, xăng E10 còn mở ra cơ hội phát triển ngành công nghiệp sinh học, góp phần tạo việc làm, ổn định đầu ra cho nông sản và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Trong bối cảnh Việt Nam vẫn phải nhập khẩu khoảng 30% nhu cầu xăng dầu, việc nâng tỷ lệ phối trộn ethanol lên 10% đồng nghĩa với khả năng giảm tương ứng lượng xăng khoáng nhập khẩu - một bước tiến quan trọng trong đảm bảo an ninh năng lượng.

Doanh nghiệp tăng tốc chuyển đổi xanh

Ở cấp độ địa phương, TP. Hồ Chí Minh đang nổi lên như một trong những địa phương tiên phong trong chuyển đổi năng lượng và giảm phát thải. Theo ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí Minh, lĩnh vực giao thông hiện chiếm khoảng 18-20% tổng lượng phát thải khí nhà kính của Thành phố. Áp lực này càng lớn khi thành phố có hơn 11,4 triệu xe máy và 1,3 triệu ô tô.

Để ứng phó, Thành phố đang triển khai chiến lược phát triển vùng phát thải thấp, trước mắt tại Cần Giờ, khu vực trung tâm và đặc biệt là Côn Đảo. Tại đây, một lộ trình đầy tham vọng đã được thiết lập: đến năm 2028, 100% phương tiện đường bộ sẽ chuyển sang xe điện; giai đoạn 2025-2026, 100% xe đăng ký mới phải là xe điện, tiến tới cấm hoàn toàn xe sử dụng xăng dầu.

Đại diện doanh nghiệp (ngoài cùng bên phải) giới thiệu sản phẩm xanh với các đại biểu. Ảnh: T.H

Côn Đảo được ví như “phòng thí nghiệm thực tiễn” cho các chính sách xanh của thành phố. Tuy nhiên, theo ông An, áp lực phát triển du lịch đang vượt quá khả năng chịu tải của hệ sinh thái, đòi hỏi các giải pháp mạnh mẽ và đồng bộ hơn, trong đó chuyển đổi năng lượng là trụ cột.

Ở góc độ quản lý, ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh chuyển đổi xanh là điều kiện tiên quyết để thành phố duy trì vai trò đầu tàu kinh tế. Trong đó, chuyển đổi năng lượng giữ vai trò trung tâm với hàng loạt định hướng như phát triển năng lượng tái tạo, thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, nghiên cứu hydro xanh và amoniac xanh.

Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% phương tiện giao thông công cộng sử dụng năng lượng sạch. Đồng thời, đề án chuyển đổi xanh giai đoạn 2025-2035 với 10 trụ cột và 76 chỉ tiêu cụ thể đang được triển khai, với tổng nhu cầu nguồn lực lên tới khoảng 900.000 tỷ đồng.

Tuy vậy, theo nhà báo Trần Xuân Toàn, Phó Tổng Biên tập Báo Tuổi Trẻ, quá trình chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức về thể chế, hạ tầng và nguồn lực tài chính. Trong khi đó, ông Trần Quốc Tâm, Chủ tịch Công ty LITHACO, cho rằng chuyển đổi xanh đã vượt khỏi phạm vi “xu hướng” để trở thành một “cuộc cách mạng”, đặc biệt trong bối cảnh địa chính trị và biến động nguồn cung năng lượng toàn cầu.