 |
| Việc hợp nhất, sáp nhập đơn vị để phù hợp với việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh hoặc quản lý theo khu vực đã làm gia tăng đáng kể khối lượng công việc tại các đơn vị ngành Hải quan. |
Bộ máy mới vận hành ổn định, đồng bộ và thông suốt
Sau 3 đợt sắp xếp tổ chức bộ máy, Bộ Tài chính đã hoàn thành việc rà soát, hợp nhất đầy đủ chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bảo hiểm xã hội Việt Nam, Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp và Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia.
Đến nay, các đơn vị thuộc Bộ đã cơ bản hoạt động ổn định theo mô hình mới, bảo đảm vận hành đồng bộ, tinh gọn và thông suốt, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị được giao. Hệ thống văn bản quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của các đơn vị cũng đã được ban hành đầy đủ, kịp thời.
Đối với các tổ chức ngành dọc, việc sắp xếp theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã phát huy vai trò của cơ quan trung ương đóng trên địa bàn, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động. Cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, hệ thống công nghệ thông tin và các quy trình nghiệp vụ được hoàn thiện, điều chỉnh phù hợp với mô hình mới, không làm gián đoạn hoạt động chuyên môn, đặc biệt đối với các đơn vị trực tiếp phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Bộ Tài chính cho biết quá trình vận hành cho thấy bộ máy mới cơ bản hoạt động ổn định, đồng bộ, các chức năng, nhiệm vụ được phân định rõ ràng, không chồng chéo, trùng lặp hoặc bỏ sót. Những khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai phần lớn đã được xử lý, tháo gỡ kịp thời.
Khối lượng công việc tăng mạnh sau sắp xếp
Bên cạnh những kết quả tích cực, Bộ Tài chính cũng chỉ ra nhiều khó khăn phát sinh sau quá trình tinh gọn tổ chức. Theo đó, việc chuyển Tổng cục thành Cục, Cục thành Chi cục, Chi cục thành Đội hoặc bỏ cấp đội; đồng thời hợp nhất, sáp nhập đơn vị để phù hợp với việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh hoặc quản lý theo khu vực đã làm gia tăng đáng kể khối lượng công việc tại các đơn vị ngành dọc như Thuế, Hải quan, Kho bạc Nhà nước, Dự trữ Nhà nước, Thống kê và Bảo hiểm xã hội.
Thực tế chỉ ra rằng, nhiều chi cục và đơn vị tương đương hiện phải xử lý khối lượng công việc lớn gấp 2-3 lần so với trước đây. Trong khi đó, địa bàn quản lý trải rộng trên phạm vi cả nước, lực lượng công chức, viên chức lên tới hàng chục nghìn người, đòi hỏi sự phối hợp thường xuyên với cấp ủy và chính quyền địa phương.
Tuy nhiên, mô hình tổ chức mới của một số đơn vị ngành dọc hiện chưa thực sự tương xứng với vai trò, vị thế trong công tác phối hợp với địa phương. Điều này phần nào ảnh hưởng đến hiệu quả tham gia chỉ đạo, phối hợp thực hiện các nhiệm vụ quan trọng như thu - chi ngân sách, phòng chống buôn lậu, triển khai chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước khác trên địa bàn.
Áp lực lớn về biên chế và nhân lực cơ sở
Bộ Tài chính cho biết, việc bố trí biên chế sau sắp xếp đang gặp nhiều khó khăn do khối lượng công việc của các đơn vị đều tăng mạnh, trong khi số lượng đầu mối phối hợp với các cơ quan, đơn vị tại địa phương tăng gấp 5-6 lần so với trước.
Bên cạnh đó, các cơ quan ngành dọc như Thuế, Bảo hiểm xã hội phải bố trí nhân lực tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã để tiếp nhận, hướng dẫn thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp.
Đối với các lĩnh vực như thuế, thống kê, bảo hiểm xã hội, yêu cầu nhiệm vụ đòi hỏi phải bám sát cơ sở, phục vụ đến tận xã, thôn, bản, tổ dân phố và từng người dân. Tại các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, dù dân số ít và quy mô thu, chi ngân sách hoặc số lượng người tham gia bảo hiểm không lớn, các cơ quan chuyên ngành vẫn phải duy trì đầy đủ bộ máy và nhân lực để bảo đảm thực hiện nhiệm vụ chính trị.
Trong khi đó, Bộ Tài chính đã thực hiện tinh giản biên chế với quy mô lớn trong nhiều năm qua. Từ năm 2015 đến năm 2026, Bộ đã cắt giảm hơn 11.700 biên chế công chức, tương đương khoảng 15% tổng biên chế. Riêng giai đoạn 2015-2021 giảm gần 8.000 biên chế và giai đoạn 2022-2026 tiếp tục giảm gần 3.700 biên chế.
Một trong những khó khăn nổi bật được Bộ Tài chính đề cập là việc sáp nhập đơn vị tại địa phương đã làm tăng đáng kể khoảng cách di chuyển của công chức, viên chức và người lao động đến nơi làm việc. Không ít công chức, viên chức phải chuyển nơi làm việc từ tỉnh này sang tỉnh khác, xa gia đình trong thời gian dài. Sự thay đổi môi trường công tác, điều kiện sinh hoạt cùng áp lực công việc gia tăng đã tác động đáng kể đến đời sống, tâm lý và sự ổn định của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động.
Bộ Tài chính cũng cho biết việc xây dựng và bố trí công chức theo vị trí việc làm đã được triển khai trong thời gian dài. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật về vị trí việc làm và tiền lương theo vị trí việc làm vẫn chưa được ban hành đầy đủ, đồng bộ. Vì vậy, vị trí việc làm hiện chưa thực sự trở thành căn cứ để tuyển dụng, quản lý và sử dụng công chức, viên chức trong thực tiễn.
Theo Bộ Tài chính, thực tế này ảnh hưởng nhất định đến công tác lãnh đạo, chỉ đạo và khả năng tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương trong điều hành thu - chi ngân sách nhà nước, đòi hỏi tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện mô hình tổ chức và cơ chế phối hợp trong thời gian tới.
