Bộ Tài chính hoàn thiện chính sách về quy hoạch, mở rộng không gian và động lực cho tăng trưởng 2 con số

Bộ Tài chính hoàn thiện cơ chế, chính sách về quy hoạch, tạo cơ sở mở rộng không gian phát triển và hình thành các động lực tăng trưởng mới đáp ứng yêu cầu tăng trưởng 2 con số.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, trong 6 tháng đầu năm 2026, công tác quy hoạch đã đạt được các kết quả đáng ghi nhận. Theo đó, Bộ Tài chính đã hoàn thiện đầy đủ khung khổ pháp lý phục vụ công tác lập, điều chỉnh và phê duyệt quy hoạch; đồng thời tham mưu, trình cấp có thẩm quyền điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia, điều chỉnh quy hoạch của 6 vùng và phối hợp với các bộ, ngành, địa phương điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch ngành, quy hoạch tỉnh. Qua đó tạo cơ sở mở rộng không gian phát triển, hình thành các động lực tăng trưởng mới.

Hoàn thiện khung khổ pháp lý về quy hoạch

Cụ thể, để triển khai hiệu quả Luật Quy hoạch số 112/2025/QH15 của Quốc hội năm 2025 đã được Quốc hội khóa 15 thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Bộ Tài chính đã chủ động tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 70/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quy hoạch và 2 Thông tư, gồm: Thông tư số 22/2026/TT-BTC hướng dẫn nội dung và yêu cầu kỹ thuật của cơ sở dữ liệu về quy hoạch và sơ đồ quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh và Thông tư số 36/2026/TT-BTC hướng dẫn về việc quản lý, sử dụng chi phí và định mức cho hoạt động quy hoạch. Qua đó, hoàn thiện đầy đủ khung pháp lý phục vụ công tác lập, điều chỉnh và phê duyệt quy hoạch.

Đến hết tháng 6/2026, Bộ Tài chính đã hoàn thành việc tham mưu, trình các cấp có thẩm quyền thông qua Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh quy hoạch của 6 vùng. Cụ thể, Bộ đã tham mưu Chính phủ để trình Quốc hội thông qua Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia tại Nghị quyết số 252/2025/QH15 và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh quy hoạch của 6 vùng trong tháng 4/2026.

Sau khi quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch 6 vùng được cấp có thẩm quyền quyết định và phê duyệt điều chỉnh, Bộ Tài chính đã tổ chức hội nghị công bố điều chỉnh quy hoạch. Để đưa các chính sách quy hoạch sớm đi vào thực tiễn, hiện nay, Bộ Tài chính đang hoàn thiện chương trình hành động thực hiện điều chỉnh quy hoạch tổng thể quốc gia, chương trình hành động thực hiện điều chỉnh quy hoạch của 6 vùng để trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành.

Đồng thời, Bộ cũng tích cực đôn đốc, phối hợp, hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương triển khai điều chỉnh quy hoạch. Đến nay, đã hoàn thành việc phê duyệt Điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất quốc gia; phê duyệt điều chỉnh 12 quy hoạch ngành gồm: Quy hoạch mạng lưới đường bộ; Quy hoạch mạng lưới đường sắt; Quy hoạch tổng thể kết cấu hạ tầng hàng hải; Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc (không bao gồm cảng hàng không chuyên dùng); Quy hoạch tổng thể kết cấu hạ tầng đường thủy nội địa; Quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn; Quy hoạch tổng thể về năng lượng; Quy hoạch phát triển điện lực; Quy hoạch hệ thống du lịch; Quy hoạch mạng lưới cơ sở văn hóa và thể thao công lập; Quy hoạch mạng lưới cơ sở y tế công lập; Quy hoạch hạ tầng thông tin và truyền thông.

Đến nay, có 32 trên tổng số 34 địa phương đã hoàn thành việc lập, điều chỉnh quy hoạch cấp tỉnh. Còn 2 địa phương đang triển khai lập, điều chỉnh quy hoạch, trong đó: TP. Hồ Chí Minh triển khai lập Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh tầm nhìn 100 năm theo Nghị quyết đặc thù của Quốc hội; tỉnh Gia Lai đã trình Hội đồng nhân dân tỉnh xem xét, thông qua trước khi trình Chủ tịch UBND cấp tỉnh phê duyệt điều chỉnh quy hoạch tỉnh.

Như vậy, đến nay, công tác lập, điều chỉnh, phê duyệt quy hoạch đã cơ bản hoàn thành theo chỉ đạo của Trung ương tại Kết luận số 18-KL/TW của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Các quy hoạch được phê duyệt, phê duyệt điều chỉnh đã tạo cơ sở mở rộng không gian phát triển, hình thành các động lực tăng trưởng mới như: phát triển kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, kinh tế xanh, năng lượng tái tạo và logistics.

Công tác chỉ đạo, điều hành và tham mưu hoàn thiện cơ chế, chính sách về quy hoạch được triển khai kịp thời, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp; qua đó góp phần tháo gỡ vướng mắc trong triển khai các dự án, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về quy hoạch và tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho phát triển kinh tế xã hội.

3 nhóm giải pháp đồng bộ mở rộng và phát huy không gian phát triển mới

Để góp phần thực hiện hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng và phát triển kinh tế xã hội trong 6 tháng cuối năm và cả năm 2026, Bộ Tài chính đề xuất 3 nhóm giải pháp đồng bộ trong lĩnh vực quy hoạch nhằm khai thác và phát huy hiệu quả không gian phát triển mới của các vùng, cực tăng trưởng, địa phương và các mô hình, phương thức kinh tế mới theo các quy hoạch đã được phê duyệt, phê duyệt điều chỉnh. Cụ thể:

Một là, tiếp tục rà soát nội dung quy hoạch đã được phê duyệt, phê duyệt điều chỉnh để nâng cao chất lượng quy hoạch, bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất giữa các quy hoạch theo quy định của pháp luật về quy hoạch.

Xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng theo hướng đồng bộ, liên thông, đa phương thức với một số công trình hạ tầng quy mô lớn; tăng cường kết nối nội vùng, liên vùng, khu vực và quốc tế; có cơ chế, chính sách đặc thù thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới từ các hành lang kinh tế, cực tăng trưởng, vùng động lực, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính khu vực và quốc tế và từ các đô thị lớn; các mô hình kinh tế mới với các cơ chế cạnh tranh vượt trội; tạo đột phá trong phát triển kinh tế biển.

Hai là, tập trung khai thác hiệu quả không gian phát triển mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, phát huy lợi thế về quy mô thị trường, nguồn lực đất đai, kết cấu hạ tầng, nhân lực và khả năng liên kết chuỗi giá trị của 34 tỉnh, thành phố. Tăng cường theo dõi, điều hành tăng trưởng theo từng nhóm địa phương, không điều hành bình quân, đồng đều.

Phát huy mạnh mẽ vai trò dẫn dắt của các địa phương đầu tàu, cực tăng trưởng và trung tâm kinh tế lớn; đồng thời hình thành cơ chế liên kết thực chất giữa các trung tâm sản xuất, đô thị, cảng biển, cảng hàng không, cửa khẩu, trung tâm logistics và vùng nguyên liệu, tạo các hành lang kinh tế và chuỗi cung ứng có sức cạnh tranh cao.

Khẩn trương tháo gỡ các điểm nghẽn về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng, tạo tác động lan tỏa và bổ sung năng lực tăng trưởng trong ngắn hạn và trung hạn.

Đẩy mạnh huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư trên địa bàn, lấy đầu tư công dẫn dắt, kích hoạt và tạo không gian cho đầu tư tư nhân và FDI; ưu tiên các dự án hạ tầng chiến lược, kết nối liên vùng, các dự án có khả năng sớm hoàn thành, đưa vào khai thác và tạo năng lực sản xuất mới.

Khẩn trương tháo gỡ các điểm nghẽn về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng, thủ tục đầu tư, đấu thầu và tài sản công; đồng thời thúc đẩy các dự án đầu tư ngoài ngân sách có quy mô lớn, tạo tác động lan tỏa và bổ sung năng lực tăng trưởng trong ngắn hạn và trung hạn.

Phát triển có trọng tâm các khu kinh tế, khu công nghệ cao, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính, trung tâm logistics và các mô hình kinh tế mới trên cơ sở lợi thế so sánh, khả năng kết nối và hiệu quả thực chất, tránh đầu tư theo phong trào và cạnh tranh nội vùng.

Ba là, nâng cao hiệu quả vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, kịp thời xử lý các vướng mắc phát sinh. Thiết lập cơ chế theo dõi thường xuyên tình hình phát triển kinh tế xã hội của 34 địa phương, kịp thời cảnh báo đối với các chỉ tiêu tăng trưởng, giải ngân, đầu tư; định kỳ rà soát, phân loại các khó khăn, kiến nghị của địa phương theo nguyên tắc rõ thẩm quyền, rõ cơ quan chủ trì, rõ thời hạn và rõ kết quả xử lý.

Qua đó khơi thông nguồn lực, nâng cao hiệu quả điều phối giữa Trung ương và địa phương, đóng góp thiết thực vào thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026 và tạo nền tảng cho tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030.