 |
| Việc đưa vào thực thi Luật Quy hoạch số 112/2025/QH15 đã góp phần giải quyết hữu hiệu các vấn đề đặt ra về quy hoạch trong thực hiện tổ chức sắp xếp lại đơn vị hành chính tại các địa phương. |
Với các sửa đổi toàn diện, Luật Quy hoạch số 112/2025/QH15 đã hoàn thiện pháp luật để quy hoạch thực sự là công cụ hiệu quả của Nhà nước trong việc quản lý hoạch định và kiến tạo không gian phát triển; hoàn thiện các quy hoạch sau sắp xếp đơn vị hành chính. Mặc dù thực tế triển khai còn phát sinh các vấn đề khó khăn, việc triển khai Luật sau hơn 3 tháng đưa vào thực thi đã góp phần giải quyết hữu hiệu các vấn đề đặt ra về quy hoạch trong thực hiện tổ chức sắp xếp lại đơn vị hành chính tại các địa phương.
Tác động lớn đến hệ thống quy hoạch
Theo đánh giá của Vụ Quản lý Quy hoạch (Bộ Tài chính), việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy và sắp xếp đơn vị hành chính, xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp sau khi hoàn thành có tác động lớn đến hệ thống quy hoạch, trong đó phát sinh một số vấn đề chính liên quan đến hệ thống và nội dung quy hoạch sau quá trình triển khai vận hành.
Cụ thể, về hệ thống quy hoạch, việc xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp có ảnh hưởng đến quy hoạch tỉnh. Cùng với đó, việc sắp xếp đơn vị hành chính cũng đặt ra yêu cầu điều chỉnh quy hoạch vùng sau khi sáp nhập một số đơn vị hành chính cấp tỉnh, cũng như phân cấp cho Chính phủ xác định các vùng cần lập quy hoạch vùng để đáp ứng yêu cầu điều chỉnh đồng thời các quy hoạch, bảo đảm tiến độ, không gây gián đoạn trong quản lý và đầu tư phát triển.
Về nội dung quy hoạch, việc tổ chức sắp xếp lại đơn vị hành chính địa phương đặt ra yêu cầu thay đổi về tên gọi, phạm vi, ranh giới quy hoạch, các định hướng phát triển, tổ chức không gian phát triển… trong quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh.
Vì vậy, mức độ chi tiết của các loại quy hoạch cần sửa đổi, bổ sung để phù hợp với thay đổi về tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Bên cạnh đó, đặt ra yêu cầu điều chỉnh định hướng phát triển và tổ chức không gian phát triển của vùng, địa phương do có sự thay đổi về quan điểm, định hướng phát triển sau khi sáp nhập đơn vị hành chính.
Kịp thời hướng dẫn địa phương gỡ vướng về điều chỉnh quy hoạch
Để xử lý các khó khăn, vướng mắc về điều chỉnh quy hoạch các cấp khi thực hiện sắp xếp đơn vị trong thời gian Quốc hội chưa ban hành Luật Quy hoạch sửa đổi, Bộ Tài chính đã tham mưu trình Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.2/2025/NQ-CP ngày 28/8/2025 và có công văn số 15581/BTC-QLQH ngày 08/10/2025 để đôn đốc, hướng dẫn các địa phương điều chỉnh quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030 để phù hợp với yêu cầu sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính và việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức 2 con số giai đoạn 2026-2030 theo Nghị quyết số 66.2/2025/NQ-CP của Chính phủ và quy định của pháp luật về quy hoạch.
Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Quy hoạch số 112/2025/QH15. Việc sửa đổi toàn diện Luật Quy hoạch đã giúp hoàn thiện pháp luật để quy hoạch thực sự là công cụ hiệu quả của Nhà nước trong việc quản lý hoạch định và kiến tạo không gian phát triển; hoàn thiện các quy hoạch sau sắp xếp đơn vị hành chính với tầm nhìn dài hạn trên cơ sở kết hợp hài hòa giữa kế thừa, ổn định với đổi mới phát triển; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Trong đó phân cấp cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh phê duyệt quy hoạch tỉnh, quy hoạch chi tiết ngành trên địa bàn tỉnh; góp phần đơn giản hóa quy trình, thủ tục của hoạt động quy hoạch và nội dung quy hoạch; gắn kết chặt chẽ giữa quản lý nhà nước về quy hoạch và đầu tư phát triển; tăng cường huy động có hiệu quả mọi nguồn lực, mọi thành phần kinh tế tham gia vào phát triển đất nước, nhất là phát huy vai trò của khu vực kinh tế tư nhân.
Đối với quy hoạch ngành quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh, để bảo đảm tiến độ điều chỉnh quy hoạch tỉnh, tháo gỡ nút thắt trong việc chồng chéo quy hoạch trong thời gian qua cũng như phù hợp với vận hành chính quyền địa phương hai cấp, Luật Quy hoạch năm 2025 đã có quy định về điều chỉnh quy hoạch không gian biển quốc gia, quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch ngành quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030 có hiệu lực ngay từ ngày Luật Quy hoạch năm 2025 được Quốc hội thông qua.
Theo kết quả báo cáo sơ kết 1 năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp thuộc phạm vi chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tài chính, đến nay, đã có quy hoạch tổng thể quốc gia, 10 quy hoạch ngành, 6/6 quy hoạch vùng, 24/34 tỉnh, thành phố đã phê duyệt điều chỉnh quy hoạch.
Đối với các quy hoạch ngành quốc gia, để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng 2 con số, một số quy hoạch ngành có vai trò quan trọng đã thực hiện điều chỉnh, trong đó, có quy hoạch đã thẩm định xong được phê duyệt điều chỉnh như: Quy hoạch mạng lưới đường bộ; Quy hoạch tổng thể về năng lượng; Quy hoạch phát triển điện lực...
Tiếp tục rà soát tháo gỡ khó khăn vướng mắc trong triển khai thực hiện
Bên cạnh những kết quả đạt được, báo cáo của Bộ Tài chính cũng chỉ ra sau 1 năm sơ kết thực hiện vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp cũng đã đặt ra những khó khăn, vướng mắc trong công tác quy hoạch cần được tiếp tục rà soát tháo gỡ.
Trước hết, về thể chế, một số văn bản quy phạm pháp luật có quy định liên quan đến quy hoạch, đặc biệt là quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch chi tiết ngành còn chưa được sửa đổi để đồng bộ với Luật Quy hoạch số 112/2025/QH15 sẽ ảnh hưởng đến việc quyết định đầu tư dự án.
Về vấn đề tổ chức thực hiện, tiến độ lập, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch ngành, quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn sau sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp còn chưa đảm bảo tiến độ. Nguyên nhân là do số lượng các văn bản quy phạm pháp luật có quy định liên quan đến quy hoạch lớn nên cần nhiều thời gian và nguồn lực để rà soát, sửa đổi nhằm bảo đảm sự đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Bên cạnh đó, còn có số lượng lớn các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật của các ngành, lĩnh vực có liên quan cần rà soát, sửa đổi đồng bộ với việc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp để làm cơ sở cho việc lập và điều chỉnh quy hoạch, đặc biệt là các quy hoạch đô thị và nông thôn vốn có số lượng quy hoạch nhiều ở cấp tỉnh, cấp xã.
Cũng theo đánh giá của Bộ Tài chính, thực tế cho thấy việc rà soát, điều chỉnh đồng thời các quy hoạch, đặc biệt là ở các địa phương đặt ra khối lượng công việc rất lớn. Việc đẩy mạnh phân cấp trong công tác quy hoạch trong năm 2025 làm phát sinh khối lượng công việc ở cấp cơ sở, dẫn đến tình trạng thiếu cán bộ có kinh nghiệm; một số địa phương còn lúng túng trong triển khai. Thông tin số liệu, dữ liệu về quy hoạch còn bất cập, chưa được số hóa và cập nhật đầy đủ, đồng bộ, làm ảnh hưởng đến tiến độ lập, điều chỉnh quy hoạch.
Bộ Tài chính khuyến nghị cùng với việc triển khai thực thi Luật và rà soát điều chỉnh các quy hoạch tại địa phương, cần tiếp tục tăng cường rà soát, nhận diện đánh giá các khó khăn bất cập phát sinh trong thực tiễn triển khai để có các giải pháp gỡ vướng kịp thời. Qua đó, đảm bảo việc triển khai thực hiện Luật đạt mục tiêu đặt ra; tạo thuận lợi cho việc bổ sung, điều chỉnh quy hoạch nhằm phù hợp với việc sắp xếp đơn vị hành chính các cấp, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; góp phần thực hiện đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026-2030 và các năm tiếp theo. Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh rà soát, sửa đổi đồng bộ các văn bản quy phạm pháp luật và các tiêu chuẩn/quy chuẩn phù hợp với việc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp để làm cơ sở cho việc lập và điều chỉnh quy hoạch.
