Bộ Tài chính đồng hành chuẩn hóa dữ liệu, chấm điểm giải ngân đầu tư công sát thực tế

Ông Lê Thành Quân, Vụ trưởng Vụ Phát triển hạ tầng (Bộ Tài chính) phát biểu tại Hội nghị tập huấn toàn quốc về triển khai phương án chấm điểm các bộ, cơ quan trung ương và địa phương về thực hiện giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công trên Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính.

Việc chuẩn hóa dữ liệu đầu vào, thống nhất cách thức thực hiện sẽ góp phần để kết quả chấm điểm phản ánh sát thực tế giải ngân, trở thành công cụ hỗ trợ quản lý, điều hành và nâng cao chất lượng thực hiện kế hoạch đầu tư công.

Chấm điểm dựa trên dữ liệu, không phụ thuộc đánh giá chủ quan

Sáng ngày 10/9, Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị tập huấn toàn quốc về triển khai phương án chấm điểm các bộ, cơ quan trung ương và địa phương về thực hiện giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công trên Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính. Ông Lê Thành Quân, Vụ trưởng Vụ Phát triển hạ tầng chủ trì hội nghị. Dự hội nghị còn có đại diện lãnh đạo các bộ, cơ quan trung ương, địa phương và các đơn vị liên quan thuộc Bộ Tài chính.

Phát biểu tại hội nghị, Vụ trưởng Lê Thành Quân cho biết, thực hiện Quyết định số 1129/QĐ-TTg ngày 24/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc chấm điểm kết quả giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương, Bộ Tài chính đã xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ tổng hợp, phối hợp với các bộ, cơ quan trung ương và địa phương triển khai thực hiện.

Theo ông Lê Thành Quân, thời gian qua, phương án chấm điểm đã được triển khai thử trên số liệu của kỳ báo cáo tháng 7 và tháng 8. Hội nghị tập huấn trực tuyến được tổ chức nhằm thống nhất cách hiểu, cách thực hiện và chuẩn hóa việc cung cấp dữ liệu phục vụ chấm điểm, chuẩn bị cho việc triển khai chính thức từ kỳ báo cáo tháng 10/2026.

Vụ trưởng Lê Thành Quân nhấn mạnh, việc chấm điểm kết quả giải ngân là nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao nhằm phản ánh kết quả thực hiện nhiệm vụ giải ngân, là một trong những tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư công trong bối cảnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số. Bộ Tài chính có trách nhiệm tổ chức triển khai nhiệm vụ này theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ đảm bảo triển khai phương thức đánh giá thống nhất dựa trên các tiêu chí và dữ liệu cụ thể, bảo đảm tính khách quan, minh bạch và có thể kiểm chứng.

Theo đó, các tiêu chí đánh giá, chấm điểm giải ngân vốn đầu tư công căn cứ trên dữ liệu thực tế do các bộ, cơ quan trung ương, địa phương và cơ quan thanh toán cung cấp, cập nhật trên hệ thống theo các nguyên tắc và phương pháp đã được xác định, không phụ thuộc vào đánh giá chủ quan của cơ quan thực hiện.

“Đây cũng là nguyên tắc Bộ Tài chính quán triệt trong suốt quá trình xây dựng và triển khai phương án nhằm bảo đảm kết quả chấm điểm phản ánh đúng tình hình giải ngân của từng bộ, cơ quan Trung ương và địa phương”, Vụ trưởng Lê Thành Quân nhấn mạnh.

Thực tiễn giải ngân cho thấy, tiến độ thực hiện chịu tác động của nhiều yếu tố. Mỗi bộ, cơ quan trung ương và địa phương có quy mô kế hoạch vốn, cơ cấu dự án, điều kiện triển khai và tiến độ thực hiện khác nhau. Do đó, cần đặt trong một hệ thống đánh giá thống nhất; phương án chấm điểm được thiết kế trên cơ sở các nhóm tiêu chí và dữ liệu phản ánh những nội dung này.

Ông Lê Thành Quân cho rằng, điều kiện quan trọng để triển khai hiệu quả phương án chấm điểm là phải bảo đảm đồng thời ba yếu tố: Hiểu đúng phương pháp chấm điểm, có đầy đủ nguồn dữ liệu đầu vào và hệ thống vận hành thông suốt. Trong quá trình thực hiện, Bộ Tài chính đã tổ chức hướng dẫn, hỗ trợ trực tiếp các đơn vị, kịp thời giải đáp các nội dung chưa rõ và xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình nhập, cập nhật dữ liệu.

Qua kết quả chấm điểm thử trong các kỳ tháng 7 và tháng 8, Bộ Tài chính đã ghi nhận nhiều tình huống thực tế từ các bộ, cơ quan trung ương và địa phương. Đây là nguồn thông tin quan trọng để tiếp tục hoàn thiện phương án và hệ thống trước khi triển khai chính thức từ kỳ báo cáo tháng 10/2026.

Tại hội nghị, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, cơ quan trung ương và địa phương trao đổi, chia sẻ những tình huống cụ thể phát sinh, nhất là các vấn đề liên quan đến xác định số liệu đầu vào, thời điểm chốt số liệu, kế hoạch vốn đăng ký giải ngân, nhập số liệu giải ngân, lệnh chi tiền và những nội dung còn chưa rõ, còn có cách hiểu khác nhau hoặc khi triển khai cho thấy khó thực hiện. Các vấn đề cần được trao đổi thẳng thắn ngay tại hội nghị để cùng xử lý, bảo đảm kết quả chấm điểm phản ánh sát tình hình triển khai giải ngân vốn đầu tư công của từng cơ quan.

Ba trụ cột chấm điểm, vận hành trên hệ thống số

Trình bày cụ thể về phương án chấm điểm, bà Ninh Hoàng Anh, Phó trưởng phòng Hạ tầng, xây dựng và chuyển đổi số (Vụ Phát triển hạ tầng) cho biết, về nguyên tắc, việc chấm điểm bảo đảm công khai, minh bạch, thống nhất và thực hiện tự động. Phương án dựa trên 3 trụ cột: So sánh tỷ lệ giải ngân của các bộ, ngành, địa phương với tỷ lệ giải ngân bình quân chung cả nước; so sánh với nhiệm vụ đăng ký giải ngân trong kỳ chấm điểm và chấp hành chế độ báo cáo.

Một nội dung quan trọng là các phần kế hoạch vốn được loại trừ khỏi phương án chấm điểm, gồm phần kế hoạch vốn của các bộ, ngành, địa phương không còn nhu cầu sử dụng; phần kế hoạch vốn đã được cấp có thẩm quyền cho phép dừng thực hiện hoặc giao cho các bộ, cơ quan trung ương khác thực hiện và phần 5% kế hoạch vốn đang dành để tiết kiệm cho dự án đường sắt Hà Nội - Lào Cai - Hải Phòng cho đến khi cấp có thẩm quyền quyết định phương án sử dụng nguồn vốn này.

Phương án chấm điểm gồm 3 kỳ: hàng tháng, hàng quý và cả năm; áp dụng đối với 2 nguồn vốn riêng biệt là nguồn vốn kế hoạch kéo dài từ các năm trước sang năm kế hoạch và nguồn vốn mới được giao trong năm kế hoạch. Kết quả giải ngân vốn đầu tư công hàng tháng và hàng quý được chấm điểm độc lập với kỳ chấm điểm cả năm.

Đối với kỳ báo cáo tháng, cả kế hoạch vốn kéo dài và kế hoạch vốn năm đều có cơ cấu điểm 50-45-5. Trong đó, 50 điểm dành cho tiêu chí so sánh tỷ lệ giải ngân của đơn vị với tỷ lệ giải ngân bình quân cả nước; 45 điểm cho tỷ lệ giải ngân so với tiến độ đơn vị đã đăng ký và 5 điểm cho chấp hành chế độ báo cáo.

Bà Ninh Hoàng Anh cho biết, việc dành 45 điểm cho phần đăng ký kế hoạch vốn nhằm hài hòa đặc thù về cơ cấu vốn, tiến độ triển khai và đặc thù ngành, lĩnh vực của các bộ, ngành, địa phương, qua đó đưa các đặc thù về một mặt bằng chung để bảo đảm công bằng tối đa. Vì vậy, những trường hợp có thể giải ngân theo quý hoặc tập trung vào cuối năm vẫn có thể có điểm tại chỉ tiêu này.

Đối với kế hoạch vốn năm, việc so sánh tỷ lệ giải ngân của đơn vị với tỷ lệ giải ngân của cả nước được đánh giá tương ứng theo từng nguồn vốn, gồm ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu và vốn cân đối ngân sách địa phương. Việc tách riêng hai nguồn vốn nhằm đánh giá chính xác hơn phần vốn ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu, trong bối cảnh địa phương ngoài phần vốn Thủ tướng Chính phủ giao còn có phần vốn địa phương giao thêm.

Đối với kỳ báo cáo quý, việc chấm điểm dựa trên so sánh tỷ lệ giải ngân của đơn vị với tỷ lệ giải ngân của cả nước. Trong khi đó, kỳ báo cáo năm ngoài tiêu chí so sánh tỷ lệ giải ngân còn có điểm cộng, điểm trừ theo nguyên tắc điều chuyển vốn đã nêu.

Bà Ninh Hoàng Anh, Phó trưởng phòng Hạ tầng, xây dựng và chuyển đổi số (Vụ Phát triển hạ tầng) chia sẻ tại hội nghị.

Một cấu phần khác trong tất cả các kỳ chấm điểm là chấp hành chế độ báo cáo. Dữ liệu được ghi nhận thông qua lịch sử nhập các báo cáo trên hệ thống của Bộ Tài chính, gồm báo cáo khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện giải ngân vốn đầu tư công và dữ liệu giải ngân vốn lệnh chi tiền qua sở tài chính. Các bộ, ngành, địa phương cũng phải đính kèm báo cáo theo quy định lên hệ thống đầu tư công để phục vụ đối soát dữ liệu.

Theo thang điểm đang đề xuất, kết quả giải ngân được chia thành 4 mức: trên 90 điểm là giải ngân rất tốt; từ 80 đến 90 điểm là giải ngân tốt; từ 60 đến 80 điểm là giải ngân trung bình; dưới 60 điểm là giải ngân chưa tốt.

Các bộ, ngành, địa phương đăng ký kế hoạch vốn giải ngân trong tháng trên hệ thống để phục vụ chấm điểm chỉ tiêu tỷ lệ hoàn thành đăng ký giải ngân. Đối với các bộ, cơ quan trung ương, thời hạn nhập kế hoạch vốn đăng ký giải ngân là trước 24 giờ ngày 15 hàng tháng; việc tính thời gian được hệ thống thực hiện tự động, không có sự can thiệp của con người. Dữ liệu khó khăn, vướng mắc được nhập trước 24 giờ ngày 25 hàng tháng.

Đối với địa phương, ngoài các dữ liệu nêu trên, những khoản chi theo lệnh chi tiền và không kiểm soát qua Kho bạc Nhà nước nếu phát sinh cũng phải được nhập vào hệ thống. Thời hạn nhập dữ liệu này tối đa 2 ngày sau ngày cuối tháng.

Đáng chú ý, công thức và kết quả chấm điểm được thực hiện hoàn toàn tự động trên hệ thống của Bộ Tài chính. Kết quả được báo cáo cùng báo cáo giải ngân vốn đầu tư công tại cuộc họp Chính phủ hàng tháng. Đối với kỳ báo cáo 13 tháng, kết quả được báo cáo vào đầu tháng 2 của năm sau năm kế hoạch. Trong vòng 2 ngày sau phiên họp, kết quả được công khai trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tài chính, Cổng thông tin điện tử của Chính phủ và chuyển sang hệ thống chỉ đạo, điều hành của Chính phủ.

Về giải trình, hiệu chỉnh kết quả chấm điểm, đối với kỳ tháng và quý không thực hiện giải trình, hiệu chỉnh do thời gian chốt số liệu là 24 giờ ngày cuối cùng của kỳ giải ngân và thời điểm này rất sát với kỳ chấm điểm phục vụ phiên họp Chính phủ đầu tháng. Vì vậy, các bộ, ngành và địa phương được đề nghị phối hợp chặt chẽ với các cơ quan thanh toán của Bộ Tài chính để chuẩn xác dữ liệu, bảo đảm số liệu phản ánh chính xác nhất tình hình giải ngân của đơn vị.

Đối với kỳ báo cáo năm, được thực hiện giải trình, hiệu chỉnh để chuẩn xác số liệu giải ngân thực tế cả năm tính đến ngày 31/1 năm sau năm kế hoạch; thời gian thực hiện hiệu chỉnh đến ngày 20/2 năm sau năm kế hoạch.

Tận dụng dữ liệu sẵn có, giảm nhập thủ công

Giới thiệu về nền tảng cơ sở dữ liệu tài chính, bà Nguyễn Thu Hà, Phó trưởng phòng Quản lý dữ liệu và thống kê (Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số) cho biết, cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính trở thành nền tảng tài chính số quốc gia, được sử dụng chung trong toàn quốc. Đến nay, Bộ Tài chính đã tích hợp hơn 20 cơ sở dữ liệu chuyên ngành của Bộ Tài chính cũng như của các bộ, ngành bên ngoài.

Tinh thần chung là những dữ liệu đã có trong các cơ sở dữ liệu sẽ được tận dụng để giảm việc nhập bổ sung; chỉ những dữ liệu chưa có mới đề nghị các đơn vị nhập thêm. “Chúng tôi sử dụng tối đa những nguồn dữ liệu đã có sẵn”, bà Nguyễn Thu Hà nhấn mạnh, cho biết Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và địa phương để tích hợp những dữ liệu đã có, giảm tải việc nhập thủ công.

Hệ thống được thiết kế với nhiều phân lớp, phân tầng; dữ liệu khi tích hợp phải khớp và thống nhất với dữ liệu nguồn. Theo bà Nguyễn Thu Hà, đối soát dữ liệu với dữ liệu nguồn là một tiêu chí rất quan trọng. Hệ thống đồng thời có kho riêng để độc lập lưu trữ dữ liệu và các lớp phục vụ khai thác dữ liệu cho báo cáo, phân tích.

Không chỉ phục vụ chấm điểm giải ngân đầu tư công, dữ liệu của ngành Tài chính còn có thể được khai thác phục vụ nhiều nhu cầu quản lý khác. Các bộ, ngành, địa phương có thể khai thác dữ liệu về chi ngân sách của ngành mình; việc khai thác được thực hiện theo phân quyền. Hệ thống cũng ứng dụng công nghệ BI và AI, cho phép người sử dụng khai thác dữ liệu theo nhu cầu quản lý, không nhất thiết phải theo một mẫu biểu định sẵn.

Đối với báo cáo điều hành thông minh, Bộ Tài chính đã xây dựng các KPI, trong đó có các KPI về giải ngân đầu tư công và truyền lên hệ thống để Chính phủ, Văn phòng Chính phủ theo dõi dữ liệu của ngành Tài chính.

Bà Nguyễn Thu Hà, Phó trưởng phòng Quản lý dữ liệu và thống kê (Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số) chia sẻ cách thao tác trên hệ thống.

Theo bà Nguyễn Thu Hà, trong quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu, nguyên tắc được đặt ra là bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, đồng thời thống nhất với dữ liệu nguồn, được cập nhật, có độ tin cậy và bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu trong quá trình truyền tải, khai thác, sử dụng.

Đối với chấm điểm giải ngân đầu tư công, dữ liệu được sử dụng trước hết là báo cáo giải ngân đã báo cáo cấp có thẩm quyền, gồm dữ liệu kế hoạch vốn, dữ liệu giải ngân, dữ liệu khó khăn, vướng mắc và kế hoạch đăng ký giải ngân. Những dữ liệu chưa có mới yêu cầu các đơn vị nhập bổ sung.

Với việc kết hợp phương án chấm điểm và nền tảng cơ sở dữ liệu số, Bộ Tài chính hướng tới hình thành một phương thức đánh giá thống nhất, dựa trên dữ liệu thực tế, đồng thời hỗ trợ các bộ, ngành, địa phương theo dõi sát tiến độ giải ngân và nâng cao trách nhiệm trong tổ chức thực hiện.

Tại hội nghị, các đại biểu đã tập trung trao đổi, chia sẻ những tình huống cụ thể phát sinh tại thực tiễn, nhất là các vấn đề liên quan đến xác định số liệu đầu vào, thời điểm chốt số liệu, kế hoạch vốn đăng ký giải ngân, nhập số liệu giải ngân, lệnh chi tiền, khó khăn, vướng mắc, đặc biệt là những nội dung còn chưa rõ, còn có cách hiểu khác nhau. Từ đó, thống nhất cách thức hiện, đảm bảo kết quả chấm điểm phản ánh sát với tình hình triển khai giải ngân vốn đầu tư công của từng cơ quan.

Vụ trưởng Lê Thành Quân nhấn mạnh, sau hội nghị, lãnh đạo các cơ quan, đơn vị sẽ có thêm thông tin để theo dõi sát tình hình giải ngân, nâng cao ý thức về trách nhiệm quản lý giải ngân vốn đầu tư công, kịp thời chỉ đạo xử lý các vấn đề phát sinh. “Kết quả chấm điểm và hệ thống cơ sở dữ liệu sẽ từng bước trở thành công cụ hỗ trợ công tác quản lý điều hành, góp phần nâng cao chất lượng tổ chức thực hiện kế hoạch vốn đầu tư công”.

Về phía Bộ Tài chính, trên cơ sở các ý kiến tại hội nghị, Bộ sẽ tiếp tục rà soát phương án, hướng dẫn và hoàn thiện hệ thống, bảo đảm các tiêu chí được thực hiện thống nhất, dữ liệu được cập nhật thuận lợi và kết quả chấm điểm phản ánh sát tình hình thực tế.

Theo phương án, việc chấm điểm được thử trong 3 tháng 7, 8 và 9/2026; từ tháng 10/2026 sẽ chính thức áp dụng kết quả chấm điểm.