Vĩnh Long chuyển trọng tâm xây dựng nông thôn mới sang chất lượng và bền vững

Vĩnh Long chuyển trọng tâm xây dựng nông thôn mới sang chất lượng và bền vững

Từ kết quả tích cực đến những điểm nghẽn cần tháo gỡ

Những năm qua, việc triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long đã tạo chuyển biến rõ nét ở khu vực nông thôn. Hạ tầng kinh tế - xã hội được quan tâm đầu tư, diện mạo nông thôn có nhiều đổi mới, chính sách an sinh xã hội được chú trọng, đời sống vật chất và tinh thần của người dân từng bước được nâng lên.

Giai đoạn 2021-2025, Vĩnh Long đã huy động, lồng ghép từ nhiều nguồn vốn hỗ trợ trực tiếp cho xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên 29.381 tỷ đồng.

Đến cuối năm 2025, toàn tỉnh còn 8.737 hộ nghèo, chiếm 0,88%; 19.246 hộ cận nghèo, chiếm 1,94% so với tổng số hộ dân. Trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ hộ nghèo Khmer giảm còn 1,6%, hộ cận nghèo còn 3,2% so với tổng số hộ dân tộc Khmer; hộ nghèo dân tộc Hoa giảm còn 0,1% và hộ cận nghèo còn 3,1%.

Kết quả thực hiện của Vĩnh Long tạo nền tảng để tỉnh bước vào giai đoạn phát triển mới.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra hiện nay không chỉ là “có thêm xã đạt chuẩn”, mà là tiêu chí đạt chuẩn cần thực chất, đời sống người dân được cải thiện bền vững hay không, năng lực tự chủ sinh kế của người nghèo và khu vực đồng bào dân tộc thiểu số được củng cố vững chắc.

Thực tế cũng cho thấy một số hạn chế còn khá rõ, điển hình như chất lượng tiêu chí nông thôn mới ở một số xã chưa cao, thiếu tính bền vững; cảnh quan môi trường ở một số nơi chưa tương xứng với danh hiệu nông thôn mới; kinh tế nông nghiệp, nông thôn phát triển chưa tương xứng với tiềm năng.

Bên cạnh đó, hoạt động của kinh tế tập thể, hợp tác xã ở một số địa bàn chưa cao; doanh nghiệp tham gia đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn chưa nhiều và vẫn còn xã chưa đạt chuẩn nông thôn mới.

Một điểm nghẽn khác là tiến độ giải ngân nguồn vốn ở một số chương trình còn chậm, nhất là vốn thực hiện các mô hình, dự án hỗ trợ đa dạng hóa sinh kế; ô nhiễm môi trường ở khu vực nông thôn vẫn diễn biến phức tạp tại một số nơi; việc sử dụng hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật gây ô nhiễm vẫn còn xảy ra, trực tiếp tác động đến chất lượng sống của người dân và tính bền vững của nông thôn mới.

Đích đến 2030 không chỉ đạt chuẩn mà là nâng chất đời sống nông thôn

Trong giai đoạn 2026-2030, Vĩnh Long đặt mục tiêu phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực nông thôn trên địa bàn tỉnh; thực hiện giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững; nâng cao thu nhập, chất lượng sống và khả năng tiếp cận dịch vụ cơ bản của người dân.

Nghị quyết số 11/NQ/TU ngày 13/5/2026 của Tỉnh ủy Vĩnh Long đặt mục tiêu đến năm 2030, phấn đấu có 65% số xã, tương đương 69 xã, đạt chuẩn nông thôn mới theo Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030; đồng thời ít nhất 10%, tương đương 11 xã, đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại.

Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn được đặt mục tiêu tăng ít nhất 2,5 lần so với năm 2020, trong đó thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số bằng một nửa bình quân chung của tỉnh.

Về giảm nghèo, năm 2026, Vĩnh Long đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn đa chiều giai đoạn 2021-2025 là 0,07%/năm, tương đương 695 hộ. Các năm tiếp theo, tỷ lệ nghèo theo chuẩn đa chiều giai đoạn 2026-2030 duy trì mức giảm 0,5%/năm, đồng thời kiểm soát chặt nguy cơ tái nghèo; riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số, mục tiêu là giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân 0,2%/năm.

Cùng với đó, Tỉnh đặt ra yêu cầu vùng đồng bào dân tộc thiểu số không còn xã, ấp đặc biệt khó khăn; có từ 40% trở lên người lao động là người dân tộc thiểu số biết làm các ngành, nghề công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, du lịch, dịch vụ; phấn đấu 80% số hộ nông dân là người dân tộc thiểu số làm kinh tế nông - lâm nghiệp hàng hóa; trên 95% số xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số có đủ cơ sở hạ tầng thiết yếu đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và đời sống của người dân.

Để đạt mục tiêu này, trọng tâm của Vĩnh Long là chuyển mạnh từ “đạt chuẩn” sang “nâng cao chất lượng và tính bền vững”. Điều đó đòi hỏi các địa phương không chỉ hoàn thiện tiêu chí còn thiếu, mà phải duy trì, nâng chất tiêu chí sau đạt chuẩn; đồng thời tổ chức lại sản xuất, phát triển kinh tế hợp tác, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, mở rộng thị trường và nâng giá trị sản phẩm chủ lực.

Đáng chú ý, Vĩnh Long đã kiện toàn Ban Chỉ đạo Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030, danh sách xã thuộc các nhóm trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 và Bộ tiêu chí xã nông thôn mới áp dụng tạm thời, tạo cơ sở để các địa phương rà soát hiện trạng, xác định nhóm nhiệm vụ và xây dựng lộ trình phù hợp hơn với từng địa bàn.

Xác định tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phát triển kinh tế nông thôn, Vĩnh Long định hướng số hóa dữ liệu, xây dựng hệ thống quản lý, giám sát trực tuyến, phát triển bản đồ số nông nghiệp, truy xuất nguồn gốc OCOP, đào tạo kỹ năng số thông qua tổ công nghệ số cộng đồng.

Định hướng đến năm 2035, Vĩnh Long phấn đấu 100% xã đạt chuẩn nông thôn mới; 100% xã thuộc nhóm I được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại; tỉnh được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới. Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn phấn đấu tăng ít nhất 1,6 lần so với năm 2030; đồng thời giảm 50% số xã, ấp khó khăn trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và phấn đấu không còn hộ nghèo theo chuẩn đa chiều, trừ hộ nghèo thuộc diện chính sách bảo trợ xã hội và hộ không có khả năng lao động.

Nhìn từ thực trạng và mục tiêu đặt ra, chương trình mục tiêu quốc gia tại Vĩnh Long đang bước sang giai đoạn đòi hỏi cách làm thực chất hơn, quản trị chặt chẽ hơn và lấy người dân làm trung tâm rõ hơn.

Nông thôn mới chỉ bền vững khi tiêu chí không dừng ở hồ sơ công nhận, mà được đo bằng thu nhập, môi trường sống, năng lực sinh kế, sự tham gia của người dân và sức sống của kinh tế nông thôn.