Việt Nam vào nhóm thu nhập trung bình cao, quy mô và chất lượng nền kinh tế tiếp tục cải thiện

Nguồn số liệu: Ngân hàng Thế giới

GNI của Việt Nam tăng bình quân khoảng 10% mỗi năm

Việc Việt Nam chính thức được Ngân hàng Thế giới xếp vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao từ ngày 1/7/2026 là một trong những dấu mốc đáng chú ý của nền kinh tế sau gần hai thập niên kể từ khi vượt qua ngưỡng thu nhập trung bình thấp.

Theo cập nhật phân loại thu nhập quốc gia của Ngân hàng Thế giới, GNI bình quân đầu người của Việt Nam đạt 4.970 USD trong năm 2025, tăng từ mức 4.490 USD của năm 2024, qua đó đưa Việt Nam cùng Jordan, Micronesia, Philippines và Sri Lanka gia nhập nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao.

Tại Họp báo công bố số liệu thống kê kinh tế - xã hội quý II và 6 tháng đầu năm 2026 của Cục Thống kê vào ngày 3/7/2026, bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, Trưởng ban Ban Hệ thống tài khoản quốc gia nhận định, việc Việt Nam được xếp vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao là một dấu mốc rất quan trọng, phản ánh kết quả của quá trình tăng trưởng kinh tế, cũng như cho thấy quy mô và chất lượng của nền kinh tế đã tiếp tục được cải thiện, thu nhập và mức sống của người dân từng bước được nâng lên.

Đánh giá của Ngân hàng Thế giới cũng cho thấy, Việt Nam là một trong những trường hợp nổi bật về tăng trưởng trong đợt cập nhật phân loại năm nay. Theo tổ chức này, tăng trưởng của Việt Nam được thúc đẩy bởi mô hình phát triển dựa vào xuất khẩu khi kim ngạch xuất khẩu tăng hơn 15% trong cả hai năm 2024 và 2025, GDP lần lượt tăng 7% và 8%. Giai đoạn 2021-2025, GNI của Việt Nam tăng bình quân khoảng 10% mỗi năm, thuộc nhóm tăng trưởng bền vững mạnh nhất trong khu vực.

Những cải thiện về thu nhập cũng được phản ánh qua bức tranh đời sống dân cư trong 6 tháng đầu năm 2026. Theo báo cáo của Cục Thống kê, thu nhập bình quân tháng của người lao động trong quý II đạt gần 9 triệu đồng, giảm nhẹ 53 nghìn đồng so với quý I do quý đầu năm thường có các khoản thưởng và lương tháng thứ 13 dịp Tết Nguyên đán.

Tuy nhiên, tính chung 6 tháng đầu năm, thu nhập bình quân của người lao động đạt khoảng 9 triệu đồng/tháng, tăng 8,7% (tương đương 717 nghìn đồng) so với cùng kỳ năm 2025, cho thấy thu nhập của người lao động tiếp tục được cải thiện.

Với các hộ dân cư, trong 6 tháng đầu năm, có tới 96,2% số hộ được khảo sát cho biết thu nhập không thay đổi hoặc tăng lên so với cùng kỳ năm trước; trong đó 30,8% hộ đánh giá thu nhập tăng và 65,4% cho biết thu nhập ổn định. Chỉ 3,8% số hộ cho biết thu nhập giảm hoặc không xác định được mức thay đổi.

6 tháng đầu năm, thu nhập bình quân của người lao động tăng 8,7% so với cùng kỳ năm 2025. Ảnh: HD

Vị thế mới của nền kinh tế

Ngoài ra, không chỉ mang ý nghĩa về mặt thống kê, việc bước vào nhóm thu nhập trung bình cao còn mở ra nhiều cơ hội mới cho nền kinh tế.

Theo bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, trước hết, điều này góp phần nâng cao uy tín và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư, đặc biệt là dòng vốn đầu tư chất lượng cao. Đồng thời, đây cũng là điều kiện thuận lợi để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Vị thế mới của nền kinh tế được kỳ vọng sẽ tạo thêm niềm tin cho nhà đầu tư quốc tế, góp phần thúc đẩy các hoạt động hợp tác, thương mại và đầu tư trong thời gian tới.

Nhưng bà Nguyễn Thị Mai Hạnh lưu ý, việc chuyển nhóm thu nhập chủ yếu là sự thay đổi về phân loại kinh tế theo tiêu chí của WB, không đồng nghĩa Việt Nam đã trở thành quốc gia phát triển hay khoảng cách về thu nhập với các nước phát triển đã được thu hẹp đáng kể. Năng suất lao động, năng lực đổi mới sáng tạo và sức cạnh tranh của nền kinh tế vẫn cần tiếp tục được nâng lên trong giai đoạn tới.

Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh cho rằng, cùng với cơ hội cũng sẽ xuất hiện nhiều yêu cầu mới. Khi bước vào nhóm thu nhập trung bình cao, khả năng tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi và hỗ trợ phát triển quốc tế có thể giảm dần. Đồng thời, yêu cầu về chất lượng tăng trưởng, trình độ công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và phát triển bền vững cũng sẽ cao hơn trước.

“Điều này đòi hỏi nền kinh tế phải chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng dựa vào lao động sang mô hình dựa trên năng suất, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao hiệu quả đầu tư”, bà Nguyễn Thị Mai Hạnh nhấn mạnh.

Cũng trao đổi về vấn đề này, chuyên gia kinh tế TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, việc Việt Nam mất khoảng 17 năm để chuyển từ nhóm nước có thu nhập trung bình thấp lên nhóm thu nhập trung bình cao là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của quá trình cải cách, đồng thời thể hiện sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những nỗ lực của Chính phủ, cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong gần hai thập niên qua.

Tuy nhiên, TS Lê Duy Bình cũng cho rằng, việc gia nhập nhóm thu nhập trung bình cao mới chỉ là một cột mốc trên hành trình phát triển, thay vì là đích đến. Thách thức lớn nhất phía trước là nguy cơ rơi vào “bẫy thu nhập trung bình” - tình trạng mà nhiều nền kinh tế từng gặp phải sau khi đạt đến ngưỡng thu nhập trung bình cao nhưng không tạo được bước đột phá về năng suất và chất lượng tăng trưởng.

Nên theo các chuyên gia, Việt Nam cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và xây dựng mô hình tăng trưởng phù hợp với giai đoạn phát triển mới. Bên cạnh đó, Việt Nam cần phát triển mạnh thị trường vốn, trái phiếu, các quỹ đầu tư, bảo hiểm, tài chính xanh và tài chính số nhằm huy động nguồn vốn dài hạn cho phát triển hạ tầng, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh.