Thị trường chứng khoán chờ “cú xác nhận” từ FTSE

Việt Nam đang bước vào giai đoạn quyết định trong lộ trình được FTSE Russell phân loại lại lên nhóm Thị trường Mới nổi Thứ cấp. Sau khi Thông tư số 08/2026/TT-BTC có hiệu lực từ đầu tháng 2, Chứng khoán Vietcap đánh giá các điều kiện kỹ thuật trọng yếu đã được đáp ứng, tạo nền tảng để kỳ rà soát giữa kỳ tháng 3 trở thành bước hoàn tất thủ tục trước kịch bản nâng hạng chính thức vào tháng 9/2026.

Dữ liệu từ Vietcap cho thấy nhiều cổ phiếu đầu ngành có vốn hóa free float hàng chục nghìn tỷ đồng, đủ điều kiện hấp thụ dòng vốn lớn khi cơ cấu chỉ số diễn ra.

Hoàn tất bước thủ tục cuối cùng

Theo lịch công bố, FTSE Russell sẽ tổ chức hai cuộc họp quan trọng trong tháng 3/2026. Ủy ban Tư vấn Phân loại Quốc gia họp ngày 3/3, tiếp đến là Hội đồng Tư vấn Chính sách ngày 19/3. Kết quả chính thức dự kiến được công bố vào ngày 7/4/2026. Đây được xem là mốc đánh giá then chốt trong tiến trình nâng hạng.

Chứng khoán Vietcap nhận định kỳ rà soát giữa kỳ lần này mang tính hoàn tất quy trình nhiều hơn là đánh giá lại nền tảng. Nguyên nhân đến từ việc Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 3/2/2026, qua đó cho phép triển khai Mô hình Môi giới Toàn cầu (Global Broker Model). Đây là yêu cầu kỹ thuật quan trọng đối với các quỹ mô phỏng chỉ số khi tiếp cận thị trường Việt Nam.

Theo cơ chế mới, nhà đầu tư tổ chức nước ngoài có thể đặt lệnh thông qua một công ty chứng khoán nước ngoài (global broker) mà không cần mở tài khoản trực tiếp tại từng công ty chứng khoán trong nước. Thay đổi này loại bỏ đáng kể thủ tục hành chính, đặc biệt là quy trình KYC phức tạp vốn tiêu tốn thời gian và nguồn lực. Các quỹ ETF lớn như Vanguard có thể thực hiện giao dịch dựa trên hệ thống đã được global broker thẩm định và kết nối sẵn với nhóm công ty chứng khoán nội địa.

Bên cạnh đó, năng lực giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (Non-prefunding – NPF) cũng là chủ đề được FTSE Russell quan tâm. Theo quy định, hạn mức NPF tối đa bằng hai lần vốn chủ sở hữu của công ty chứng khoán trừ đi dư nợ cho vay ký quỹ. Vietcap ước tính tổng năng lực NPF của 5 công ty chứng khoán lớn nhất thị trường (bao gồm Vietcap) gần đạt 5 tỷ USD.

Con số này cao hơn đáng kể so với nhu cầu dự kiến của các quỹ mô phỏng chỉ số, ước khoảng tối thiểu 1,5 tỷ USD khi Việt Nam được nâng hạng. Hơn nữa, dòng vốn dự kiến sẽ giải ngân theo nhiều đợt, có thể khoảng 300 triệu USD mỗi đợt thay vì rót toàn bộ trong một lần, qua đó giảm áp lực thanh toán tức thời và củng cố tính khả thi của cơ chế NPF.

Trên cơ sở các điều chỉnh kỹ thuật đã hoàn tất, Vietcap cho rằng khả năng Việt Nam không vượt qua kỳ rà soát giữa kỳ là 0%. Kịch bản cơ sở vẫn là việc FTSE Russell công bố quyết định nâng hạng vào tháng 9/2026 và có hiệu lực sau đó.

Tỷ trọng dự kiến và nhóm cổ phiếu hưởng lợi

Trong tài liệu FAQ công bố tháng 11/2025, FTSE Russell đã đưa ra ước tính sơ bộ về tỷ trọng của Việt Nam trong các bộ chỉ số toàn cầu. Cụ thể, Việt Nam có thể chiếm 0,04% trong FTSE Global All Cap, 0,34% trong FTSE Emerging All Cap, 0,02% trong FTSE All-World và 0,22% trong FTSE Emerging.

Dù tỷ trọng khiêm tốn ở quy mô toàn cầu, việc gia nhập nhóm Thị trường Mới nổi Thứ cấp sẽ mở ra cơ hội tiếp cận dòng vốn thụ động quy mô hàng nghìn tỷ USD đang theo dõi các chỉ số FTSE. Với quy mô giải ngân ước tính tối thiểu 1,5 tỷ USD từ các quỹ mô phỏng chỉ số, thị trường Việt Nam được kỳ vọng sẽ ghi nhận sự cải thiện đáng kể về thanh khoản và định vị quốc tế.

Dựa trên dữ liệu sàng lọc, FTSE Russell đưa ra danh sách sơ bộ các cổ phiếu Việt Nam đáp ứng tiêu chí của FTSE Global All Cap Index. Nhóm này bao gồm nhiều đại diện vốn hóa lớn và thanh khoản cao như VIC, VHM, HPG, MSN, VCB, VNM, SSI, STB, VIX, VJC, VRE, VCI, SHB, VND, GEX, KBC, KDH, FRT, DGC, EIB, HUT, DXG, DPM, PLX, PDR, SAB, DIG và KDC.

Các tiêu chí sàng lọc bao gồm quy mô vốn hóa, tỷ lệ free float, thanh khoản và mức room ngoại còn lại. Dữ liệu từ Vietcap cho thấy nhiều cổ phiếu đầu ngành có vốn hóa free float hàng chục nghìn tỷ đồng, đủ điều kiện hấp thụ dòng vốn lớn khi cơ cấu chỉ số diễn ra. Tuy nhiên, danh sách chính thức sẽ được FTSE Russell công bố vào tháng 8/2026, sau khi cập nhật lại dữ liệu mới nhất.

Việc nâng hạng không chỉ mang ý nghĩa về dòng tiền ngắn hạn mà còn là bước chuyển vị thế của thị trường chứng khoán Việt Nam trong bản đồ vốn quốc tế. Khi các rào cản kỹ thuật được tháo gỡ và cơ chế vận hành tiệm cận chuẩn mực toàn cầu, giai đoạn từ nay đến tháng 9/2026 được xem là thời gian “chờ xác nhận” cho một cột mốc mang tính cấu trúc đối với thị trường vốn Việt Nam.