Tăng trưởng 2 con số: Động lực cốt lõi là khoa học công nghệ

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại phiên thảo luận tổ chiều 9/4.

Gắn với 2 mục tiêu chiến lược quốc gia

Chiều 9/4, Quốc hội tiến hành thảo luận tại tổ về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026. Quốc hội cũng thảo luận về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư công 5 năm 2026-2030...

Thảo luận tại Tổ 12 (đoàn đại biểu Quốc hội Vĩnh Long, Điện Biên, Hà Tĩnh), nhiều đại biểu bày tỏ băn khoăn về tính khả thi của mục tiêu tăng trưởng 2 con số, khả năng huy động nguồn lực cũng như hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.

Làm rõ các nội dung này, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho biết, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026-2030 cùng các báo cáo về đầu tư công, ODA, vay và trả nợ công đã được các đại biểu nghiên cứu kỹ.

Theo Phó Thủ tướng, kế hoạch 5 năm tới đặt ra các mục tiêu, chỉ tiêu “rất cao so với giai đoạn trước”, xuất phát từ 2 mục tiêu chiến lược đã được Đại hội XIV của Đảng xác định.

Thứ nhất, đến năm 2030 - kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng, Việt Nam phấn đấu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Để đạt mục tiêu này, thu nhập bình quân đầu người cần tăng mạnh, từ mức hơn 5.000 USD hiện nay lên khoảng 8.500 USD vào năm 2030, đồng thời tăng trưởng kinh tế tối thiểu khoảng 10%.

Thứ hai, đến năm 2045 - kỷ niệm 100 năm thành lập nước, Việt Nam phải trở thành nước phát triển, có thu nhập cao và công nghiệp hiện đại.

“Muốn đạt được mục tiêu đó thì chúng ta phải duy trì tăng trưởng kinh tế cao trong thời gian dài từ nay đến năm 2045. Đây là mục tiêu rất thách thức nhưng không có con đường nào khác nếu muốn thực hiện thắng lợi 2 mục tiêu chiến lược của quốc gia”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Ông cho biết, lãnh đạo Đảng đã chỉ đạo kiên định mục tiêu tăng trưởng cao nhưng phải đi đôi với phát triển bền vững. Vì vậy, các kế hoạch 5 năm được xây dựng ở mức nỗ lực cao nhất.

Trước băn khoăn của đại biểu về khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, Phó Thủ tướng cho rằng, Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa phát triển. Nội lực của nền kinh tế và các tiềm năng, lợi thế vẫn còn lớn và hoàn toàn có thể khai thác tốt hơn dựa trên kinh nghiệm của giai đoạn trước.

Ông dẫn chứng, trong giai đoạn 2021-2025, dù 2 năm đầu bị ảnh hưởng nặng nề bởi dịch COVID-19 khiến tăng trưởng gần như đình trệ, nhưng đến cuối nhiệm kỳ Việt Nam vẫn đạt tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 6,4%, tiệm cận mục tiêu Quốc hội giao là 6,5-7%. Kết quả đó đạt được trong bối cảnh địa chính trị, kinh tế của khu vực và thế giới đều không thuận lợi.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng thẳng thắn nhìn nhận nếu vẫn dựa vào mô hình tăng trưởng cũ thì mục tiêu 2 con số rất khó đạt được.

“Trước đây tăng trưởng của chúng ta chủ yếu dựa vào đất đai, lao động giá rẻ và tài nguyên. Những yếu tố này ngày càng cạn kiệt và khó khăn hơn. Vì vậy nếu vẫn dựa vào cách thức cũ thì có thể đi nhanh 1-2 năm nhưng chắc chắn sẽ gặp khó trong thời gian dài”, ông nói.

Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 12.

Theo Phó Thủ tướng, động lực cốt lõi cho tăng trưởng thời gian tới phải là phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây cũng là định hướng đã được Bộ Chính trị, Trung ương và Chính phủ xác định rõ trong nhiều nghị quyết.

Hiện tỷ trọng đóng góp của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong tăng trưởng kinh tế mới khoảng 14%. Mục tiêu đến năm 2030 là nâng tỷ trọng này lên khoảng 30%.

Ông cho biết, trong năm 2025, Việt Nam đã tập trung sửa đổi các cơ chế, đặc biệt là cơ chế tài chính, để khuyến khích doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư mạnh vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. "Đây là trái tim của tăng trưởng", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Đối với mục tiêu tăng trưởng của địa phương, Phó Thủ tướng cho hay, các địa phương đã cân nhắc và đăng ký mục tiêu tăng trưởng, nhiều địa phương đăng ký mục tiêu cao hơn Trung ương kỳ vọng. Việc sát nhập các tỉnh thành vừa qua cũng tạo dư địa phát triển cho các địa phương.

Tăng đầu tư phát triển, huy động nguồn lực cho tăng trưởng

Một vấn đề lớn được các đại biểu quan tâm là nguồn lực để đạt mục tiêu tăng trưởng cao.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, chỉ riêng nhu cầu vốn đầu tư cho tăng trưởng giai đoạn 5 năm tới đã lên tới khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Trong đó, nguồn đầu tư công dự kiến khoảng hơn 8 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 22% tổng nhu cầu vốn.

Phần còn lại - khoảng 78% phải được huy động từ xã hội hoá, bao gồm doanh nghiệp trong nước, doanh nghiệp nước ngoài và các nhà đầu tư tài chính. “Đây là chỉ tiêu rất thách thức, Chính phủ cũng đang triển khai nhiều giải pháp để thu hút các nguồn lực đầu tư này”, Phó Thủ tướng chia sẻ.

Giải thích thêm về quy mô đầu tư công, Phó Thủ tướng nói, hơn 8 triệu tỷ đồng tương đương khoảng 40% tổng chi ngân sách trong giai đoạn tới, còn 60% dành cho chi thường xuyên và an sinh xã hội.

Nguồn chi này không chỉ từ thu ngân sách mà còn bao gồm nguồn vay, bội chi và các nguồn hợp pháp khác. Theo ông, mức chi đầu tư phát triển như vậy là một nỗ lực rất lớn của Chính phủ, gần gấp đôi so với giai đoạn 2021-2025. “Trong nhiệm kỳ này, chi cho đầu tư phát triển tăng khoảng 1,9 lần so với nhiệm kỳ trước”, Phó Thủ tướng cho biết.

Bên cạnh đó, Chính phủ đang thực hiện mạnh mẽ các biện pháp tiết kiệm chi để dành nguồn lực cho đầu tư. Toàn hệ thống đã thực hiện tiết kiệm 10% chi thường xuyên và tiếp tục cắt giảm thêm 5%, tương đương 15%.

Liên quan đến nguồn lực tăng trưởng, Phó Thủ tướng đề cập đến vai trò của chính sách tiền tệ và tài khóa. Hiện nay, Chính phủ đang thúc đẩy phát triển thị trường chứng khoán để trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ yếu cho doanh nghiệp.

Mục tiêu đến năm 2030, quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán đạt khoảng 120% GDP. Theo Phó Thủ tướng, khi đạt quy mô này, Việt Nam sẽ thu hút được lượng vốn lớn từ các quỹ đầu tư và nhà đầu tư quốc tế, góp phần cung cấp nguồn lực quan trọng cho tăng trưởng.

Giảm ICOR bằng đầu tư hiệu quả, tăng năng suất

Một nội dung khác được đại biểu quan tâm là chỉ số ICOR - thước đo hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, hiện ICOR của Việt Nam ở mức khoảng 6,4, cao hơn nhiều nước trong khu vực. Mục tiêu trong giai đoạn tới là giảm xuống khoảng 4-5.

Theo Phó Thủ tướng, để giảm ICOR cần 2 nhóm giải pháp chính.

Thứ nhất, là nâng cao hiệu quả đầu tư. Chính phủ đang giảm mạnh số lượng dự án đầu tư công để tập trung nguồn lực.

“Nhiệm kỳ trước chúng ta có hơn 10.000 dự án, sau đó giảm xuống 5.000. Nhiệm kỳ này phấn đấu còn khoảng 3.000 dự án để tập trung vào các dự án trọng tâm, trọng điểm”, Phó Thủ tướng cho biết.

Việc lựa chọn dự án cũng phải dựa trên đánh giá hiệu quả rõ ràng, bao gồm cả hiệu quả tài chính và hiệu quả kinh tế - xã hội.

Thứ hai, là thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong doanh nghiệp nhằm nâng cao năng suất.

“Ứng dụng khoa học công nghệ phải ngấm vào doanh nghiệp, vào từng hộ kinh doanh, chứ không chỉ nằm ở các viện nghiên cứu hay trung tâm nghiên cứu”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo Phó Thủ tướng, khi năng suất được cải thiện và các dự án đầu tư hiệu quả hơn thì chỉ số ICOR sẽ giảm, qua đó nâng cao chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế.

Phó Thủ tướng Chính phủ mong muốn, tiếp tục nhận được các ý kiến góp ý của đại biểu Quốc hội để hoàn thiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, bảo đảm “sát, đúng và trúng”, đáp ứng mục tiêu và khát vọng phát triển của đất nước.