Ra mắt Quỹ Phòng bệnh: Thêm nguồn lực cho y tế dự phòng

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trao Quyết định thành lập cho Quỹ Phòng bệnh. Ảnh: Lê Hảo.

Việc thành lập Quỹ Phòng bệnh được thực hiện trên cơ sở Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025. Quỹ được xây dựng trên cơ sở kế thừa nguồn kinh phí, nhân lực và kinh nghiệm hoạt động của Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đồng thời mở rộng phạm vi sang nhiều lĩnh vực của công tác dự phòng.

Phát biểu tại lễ ra mắt, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, việc thành lập Quỹ Phòng bệnh là một bước cụ thể hóa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nhằm tăng cường nguồn lực cho công tác phòng bệnh.

“Đầu tư cho phòng bệnh chính là đầu tư cho sức khỏe và tương lai của mỗi người dân”, Bộ trưởng nhấn mạnh. Theo đó, chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và kiểm soát các yếu tố nguy cơ sẽ góp phần giảm bệnh tật, giảm chi phí điều trị và giảm gánh nặng cho người dân cũng như hệ thống y tế.

Điểm đáng chú ý, Quỹ Phòng bệnh được xác định không phải là một nguồn ngân sách thứ hai. Theo định hướng hoạt động, Quỹ phải bảo đảm không trùng lắp với ngân sách nhà nước, Quỹ Bảo hiểm y tế và Quỹ phòng thủ dân sự, mà tập trung bổ sung cho những hoạt động phòng bệnh mà các nguồn lực này chưa bảo đảm.

Quỹ được kỳ vọng trở thành công cụ huy động, quản lý và kết nối các nguồn lực hợp pháp trong và ngoài nước, tập trung vào những lĩnh vực phòng bệnh có tính ưu tiên.

Trong giai đoạn tới, phòng, chống tác hại của thuốc lá tiếp tục được xác định là nhiệm vụ quan trọng, lâu dài. Đối với bệnh không lây nhiễm, kiểm soát yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm và quản lý tại cộng đồng là một trọng tâm. Thừa cân, béo phì học đường và dinh dưỡng người cao tuổi cũng được xác định là những ưu tiên mới nổi.

Người đứng đầu Bộ Y tế yêu cầu Quỹ chủ động huy động sự tham gia của các bộ, ngành, địa phương, tổ chức xã hội, tổ chức quốc tế, cơ sở nghiên cứu, đào tạo và cộng đồng doanh nghiệp; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, hướng tới phương thức quản trị hiện đại, minh bạch, dựa trên dữ liệu và kết quả.

Từ kinh nghiệm của Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, những kết quả đạt được trong hơn 10 năm qua được xác định là nền tảng quan trọng để xây dựng Quỹ Phòng bệnh. Trong quá trình hoạt động, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã tạo dựng nguồn tài chính tương đối ổn định, duy trì chương trình can thiệp liên tục và hình thành mạng lưới triển khai từ Trung ương đến địa phương.

Bộ trưởng Bộ Y tế phát biểu tại buổi Lễ ra mắt Quỹ Phòng bệnh. Ảnh: Lê Hảo.

Theo báo cáo, kinh nghiệm này cho thấy công tác phòng bệnh cần nguồn tài chính ổn định và dài hạn; nguồn lực phải gắn với mạng lưới tổ chức thực hiện và phối hợp liên ngành; việc phân bổ cần dựa trên bằng chứng. Quản lý quỹ công cũng cần từng bước chuyển từ bảo đảm “chi đúng” sang đánh giá “chi có hiệu quả hay không”.

TS.BS Trần Khánh Thu, Giám đốc Quỹ Phòng bệnh, cho biết Quỹ hoạt động nhằm tạo nguồn tài chính bền vững cho công tác phòng bệnh và không vì mục đích lợi nhuận. Do đó, việc quản lý và sử dụng Quỹ phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng mục đích, đúng đối tượng, hiệu quả và tiết kiệm.

Việc thành lập Quỹ Phòng bệnh vì vậy không chỉ mở thêm một kênh huy động nguồn lực cho công tác dự phòng mà còn đặt ra yêu cầu về một phương thức quản trị nguồn lực dựa trên dữ liệu, bằng chứng và kết quả, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực dành cho phòng bệnh.