Phát triển thị trường chứng khoán cần sự chung tay của các chủ thể

Phó Chủ tịch UBCKNN Hoàng Văn Thu tại Tọa đàm 30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam.

Phối hợp chính sách để khơi thông nguồn vốn

Tại Tọa đàm “30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam: Động lực mới, Vị thế mới, Sức bật mới” do Tạp chí Kinh tế - Tài chính tổ chức sáng 21/10 tại Hà Nội, ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch UBCKNN nhấn mạnh yêu cầu phối hợp trong phát triển thị trường, từ xây dựng chính sách đến tổ chức thực hiện.Chỉ khi các bên cùng chung tay, những định hướng dài hạn mới được cụ thể hóa và thị trường mới phát huy được vai trò kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

“Việc phát triển thị trường chứng khoán không riêng gì của Ủy ban Chứng khoán, không riêng gì của Bộ Tài chính, mà là tất cả các Bộ, ngành và các chủ thể tham gia”, ông Thu khẳng định.

Trước khi đi vào các giải pháp, ông Thu chia sẻ về bối cảnh thị trường sau nâng hạng. Việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam cần được đánh giá trong trung và dài hạn, thay vì dựa vào diễn biến ngắn hạn.

Thời gian qua, thị trường trong nước không đứng ngoài xu hướng chung của thế giới. Địa chính trị, chính sách lãi suất của các nước và lạm phát chi phí đẩy đã gây nhiều khó khăn cho doanh nghiệp.

Dù vậy, lợi nhuận 6 tháng của các doanh nghiệp niêm yết vẫn đạt trên 200.000 tỷ đồng và có tăng trưởng. Theo ông Thu, đây là kết quả từ nỗ lực của doanh nghiệp và chính sách điều hành vĩ mô của Chính phủ.

Đến nay, UBCKNN đã triển khai nhiều giải pháp nhằm thu hút dòng tiền nhàn rỗi trong dân vào thị trường đã nằm trong chính sách dài hạn được cấp có thẩm quyền phê duyệt, cụ thể là trong Đề án phát triển quỹ của cơ quan quản lý này.

Về vấn đề thuế, nhà đầu tư nắm giữ chứng chỉ quỹ trên 2 năm đã được miễn thuế khi chuyển nhượng. Về giáo dục nhà đầu tư, UBCKNN đang phối hợp xây dựng chương trình phổ cập kiến thức đầu tư trên nền tảng số. Những số đầu tiên dự kiến ra mắt trong tháng tới.

Việc khó nhất hiện nay là phân phối chứng chỉ quỹ qua ngân hàng thương mại. Ông Thu gọi đây là “chông gai” của ngành chứng khoán, vì phải cần được Ngân hàng Nhà nước đồng ý. Thực tế, chứng chỉ quỹ không rủi ro như trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ trước đây. Hệ lụy của giai đoạn đó đã qua, nhưng tâm lý phòng vệ vẫn còn quá lớn.

“Chúng tôi vẫn kiên trì, kiên nhẫn trao đổi với Ngân hàng Nhà nước để được chấp thuận, từ đó phát triển các quỹ”, Phó Chủ tịch UBCKNN chia sẻ.

Ở những phần việc thuộc trách nhiệm của mình, ngành chứng khoán đã chủ động làm trước. Để giữ niềm tin của nhà đầu tư, các công ty chứng khoán được yêu cầu bảo đảm an toàn hệ thống thông tin cấp độ 3. Hệ thống của cơ quan quản lý cũng được đầu tư, nâng cấp lên cấp độ 4.

Mỗi chủ thể cần làm tròn phần việc của mình

Từ những việc đã và đang làm, ông Thu nêu bốn nhóm chính sách mà UBCKNN sẽ ưu tiên để biến các kiến nghị thành giải pháp cụ thể.

Một là, hoàn thiện khung pháp lý. Theo ông, việc này “không thể dừng ở bất cứ lúc nào” mà phải liên tục cập nhật, theo kịp sự thay đổi của thị trường, yêu cầu quản lý và nhu cầu của nhà đầu tư.

Luật Chứng khoán sửa đổi trình Quốc hội lần này chủ yếu tháo gỡ điều kiện, thủ tục hành chính và bổ sung một số cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Bước tiếp theo, UBCKNN sẽ nghiên cứu có hệ thống toàn bộ Luật Chứng khoán năm 2019, bản sửa đổi năm 2024 và luật lần này.

“Rất có thể chúng tôi sẽ có một thế hệ luật mới để thay thế toàn bộ”, ông nói.

Thế hệ luật mới đó sẽ theo hướng nới lỏng điều kiện huy động vốn. Bởi, thị trường đã phát triển đến mức thông tin minh bạch hơn, quản trị doanh nghiệp tốt hơn và nhà đầu tư biết tự phòng ngừa rủi ro. Khi đó, Nhà nước không cần dựng “hàng rào kỹ thuật” để kiểm soát chất lượng hàng hóa nữa. Doanh nghiệp chỉ cần công khai toàn bộ hoạt động, còn việc đánh giá, phân tích và chấp nhận rủi ro thuộc về nhà đầu tư.

Hai là, hiện đại hóa hạ tầng. Hệ thống KRX hiện đã sẵn sàng cho nhiều sản phẩm mới như giao dịch phiên trưa, nới biên độ, bán khống và thanh toán bù trừ trung tâm. Tuy vậy, ông Thu nhấn mạnh phát triển thị trường phải đi cùng bảo đảm an toàn hệ thống. UBCKNN đã yêu cầu các sở giao dịch đánh giá kỹ tác động của từng thay đổi. Các thay đổi sẽ được công bố sớm trước khi áp dụng để nhà đầu tư và thành viên thị trường kịp chuẩn bị.

Ba là, nâng chất lượng hàng hóa, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

“Cái đó mới thu hút vốn. Đó là ‘hữu xạ tự nhiên hương’, dòng vốn sẽ tự chảy về. Không có kênh đầu tư nào hiệu quả hơn thì không ai giữ tiền lại đâu”, ông Thu nói.

Để đưa doanh nghiệp lớn lên sàn nhanh hơn, UBCKNN thúc đẩy cơ chế IPO gắn với niêm yết. Trước đây, sau khi IPO, doanh nghiệp mất khoảng 90 ngày mới niêm yết được, nếu rơi vào kỳ báo cáo năm thì có thể mất cả năm. Tới đây, thời gian này dự kiến rút còn 30 ngày. Doanh nghiệp FDI cũng sẽ được IPO gắn với niêm yết, tạo thêm nguồn hàng chất lượng cho thị trường.

Bốn là, củng cố niềm tin và phát triển nhà đầu tư tổ chức. Ngoài minh bạch và kiểm soát chất lượng thông tin, UBCKNN có thêm giải pháp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư, nhất là nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Dù vậy, chính sách chỉ đi vào cuộc sống khi các bên cùng làm. Doanh nghiệp niêm yết không chỉ tuân thủ pháp luật mà cần có chiến lược phát triển, quản trị theo chuẩn doanh nghiệp lợi ích công chúng và thông lệ quốc tế để thu hút nhà đầu tư nước ngoài. Công ty chứng khoán, công ty kiểm toán và các tổ chức trung gian phải nâng chất lượng dịch vụ, đặc biệt là chuẩn đạo đức nghề nghiệp.

Nhà đầu tư cũng cần chuyên nghiệp hơn. Nếu nhà đầu tư không tự kiểm soát được rủi ro, không tự đánh giá được tình hình doanh nghiệp thì nên đầu tư qua các quỹ. Theo ông Thu, đây cũng là lý do UBCKNN đẩy mạnh phát triển hệ thống quỹ, vì quỹ giúp thị trường ổn định hơn.

Phó Chủ tịch UBCKNN khẳng định cơ quan quản lý sẽ luôn đồng hành với doanh nghiệp, tổ chức trung gian và nhà đầu tư. UBCKNN sẽ duy trì cơ chế đối thoại và tiếp thu nghiêm túc các kiến nghị để xây dựng chính sách, đưa thị trường chứng khoán trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn đúng nghĩa cho nền kinh tế.