Phát hành trái phiếu doanh nghiệp tăng, ngân hàng và bất động sản chiếm ưu thế

Ảnh minh họa.

Ngân hàng và bất động sản dẫn dắt hoạt động phát hành

Theo báo cáo Tổng quan thị trường trái phiếu doanh nghiệp quý III/2026 của VIS Rating, giá trị phát hành mới trong quý đạt 172.000 tỷ đồng, tăng 9,7% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, trái phiếu ngân hàng chiếm 66%, trái phiếu bất động sản chiếm 26%. Xét theo phương thức phát hành, phát hành riêng lẻ chiếm 83% tổng giá trị, còn phát hành ra công chúng chiếm 17%.

Ngân hàng và bất động sản tiếp tục là hai nhóm đóng góp chính vào hoạt động huy động vốn qua kênh trái phiếu, song diễn biến phát hành ở mỗi nhóm có sự khác biệt. Với ngân hàng, trái phiếu thứ cấp là một kênh bổ sung vốn cấp 2, phục vụ yêu cầu về hệ số an toàn vốn. Trong khi đó, giá trị phát hành trái phiếu thường của nhóm này giảm 22% so với cùng kỳ năm trước.

Theo VIS Rating, một trong những diễn biến liên quan là các ngân hàng chuyển hướng sang huy động vốn qua chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn dài nhằm thu hút nguồn vốn từ nhà đầu tư cá nhân. Sự khác biệt giữa hai loại trái phiếu cho thấy hoạt động phát hành của nhóm ngân hàng không tăng đồng đều, mà phụ thuộc vào nhu cầu vốn và phương thức huy động được lựa chọn.

Ở nhóm bất động sản, giá trị phát hành tăng 29% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, hoạt động phát hành vẫn tập trung ở một số chủ đầu tư như Vinhomes và các doanh nghiệp liên quan đến Masterise. Vì vậy, mức tăng của toàn nhóm chưa đồng nghĩa với việc khả năng tiếp cận vốn qua trái phiếu được mở rộng đồng đều giữa các doanh nghiệp.

Các đợt phát hành trái phiếu lớn nhất trong Q3/2026.

Trên toàn thị trường, kỳ hạn phát hành bình quân trong quý III đạt 5,3 năm, tăng so với mức 4,8 năm của quý II. Lãi suất phát hành bình quân đạt 8,8% đối với trái phiếu ngân hàng và 11,5% đối với trái phiếu bất động sản, theo số liệu của VIS Rating.

Kỳ hạn và lãi suất phát hành phản ánh những điều kiện huy động vốn khác nhau giữa các nhóm tổ chức phát hành. Với doanh nghiệp, việc lựa chọn kỳ hạn cần gắn với khả năng tạo dòng tiền và kế hoạch trả nợ; trong khi đó, nhà đầu tư cần xem xét lãi suất cùng tình hình tài chính, khả năng thanh toán của từng tổ chức phát hành để đánh giá mức sinh lời và rủi ro.

Xử lý nghĩa vụ trái phiếu ghi nhận chuyển biến tích cực

Bên cạnh hoạt động phát hành mới, tình hình thực hiện nghĩa vụ thanh toán và thu hồi các khoản trái phiếu chậm trả tiếp tục là điểm đáng chú ý trong quý III/2026.

Theo VIS Rating, tỷ lệ chậm trả lũy kế trong 12 tháng gần nhất giảm xuống 0,2%, từ mức 0,38% của quý trước. Trong khi đó, tỷ lệ thu hồi lũy kế đối với trái phiếu chậm trả đạt 51,5%, tăng 3,8 điểm phần trăm so với quý II. Riêng trong quý III, hơn 11.000 tỷ đồng đã được hoàn trả cho nhà đầu tư.

Các khoản thanh toán này chủ yếu đến từ những tổ chức phát hành liên quan đến Hưng Thịnh và Sunshine. Diễn biến trên cho thấy việc xử lý nghĩa vụ trái phiếu tại một số doanh nghiệp đã có tiến triển, góp phần nâng tỷ lệ thu hồi đối với các khoản trái phiếu từng chậm trả.

Tuy nhiên, tỷ lệ chậm trả và tỷ lệ thu hồi phản ánh hai khía cạnh khác nhau. Tỷ lệ chậm trả lũy kế trong 12 tháng gần nhất phản ánh tình hình chậm trả trong kỳ thống kê, còn tỷ lệ thu hồi lũy kế cho biết phần giá trị gốc đã được hoàn trả sau khi phát sinh chậm trả. Theo báo cáo, chỉ tiêu thu hồi bao gồm cả những trường hợp mới thanh toán một phần và vẫn đang trong quá trình tái cơ cấu. Do đó, tỷ lệ thu hồi tăng chưa có nghĩa toàn bộ nghĩa vụ tồn đọng đã được thanh toán.

Trong quý III, một số tổ chức phát hành, trong đó có Công ty cổ phần Đầu tư và Du lịch Vạn Hương và Công ty cổ phần Đầu tư Thương mại SMC, đã gia hạn kỳ hạn trái phiếu thêm 1–2 năm. Việc gia hạn giúp các doanh nghiệp có thêm thời gian thu xếp nguồn tiền, nhưng khả năng thực hiện đầy đủ nghĩa vụ sau gia hạn vẫn phụ thuộc vào tình hình hoạt động và dòng tiền thực tế của từng đơn vị.

Đối với nhà đầu tư, thông tin về tình trạng thanh toán, các khoản chậm trả, việc gia hạn kỳ hạn và tiến độ thực hiện phương án tái cơ cấu có ý nghĩa thiết thực trong quá trình đánh giá rủi ro. Việc cập nhật đầy đủ những thông tin này cũng góp phần tăng tính minh bạch, giúp thị trường phản ánh rõ hơn tình hình thực hiện nghĩa vụ của từng tổ chức phát hành.

Quy mô đáo hạn đặt ra yêu cầu chủ động nguồn trả nợ

Theo báo cáo VIS Rating, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp lưu hành tại thời điểm thống kê đạt khoảng 1.535 nghìn tỷ đồng, tương đương 10,9% GDP danh nghĩa. Trong 12 tháng tới, giá trị trái phiếu dự kiến đáo hạn vào khoảng 252.000 tỷ đồng, cao hơn mức 157.000 tỷ đồng đáo hạn trong 12 tháng gần nhất.

Khối lượng trái phiếu đến hạn đặt ra yêu cầu các tổ chức phát hành chủ động cân đối dòng tiền và chuẩn bị nguồn thanh toán. Khả năng đáp ứng nghĩa vụ của mỗi doanh nghiệp phụ thuộc vào tình hình tài chính, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh và khả năng huy động vốn thay thế. Với những tổ chức phát hành từng chậm trả hoặc tái cơ cấu nợ, việc thực hiện đúng cam kết và công bố thông tin đầy đủ càng có ý nghĩa đối với quá trình đánh giá khả năng thanh toán.

Báo cáo cũng đề cập các quy định liên quan đến quản lý tài sản bảo đảm và công bố thông tin về chậm trả, thanh toán sau chậm trả, gia hạn kỳ hạn trái phiếu. Việc hoàn thiện các quy định và nâng cao chất lượng công bố thông tin là những nội dung cần được tiếp tục theo dõi, nhất là trong bối cảnh thị trường cần bảo đảm khả năng tiếp cận thông tin về tình hình thực hiện nghĩa vụ của tổ chức phát hành.

Trên thị trường thứ cấp, giá trị giao dịch bình quân ngày trong quý III đạt khoảng 7.200 tỷ đồng, tăng 12,2% so với cùng kỳ năm trước. Thanh khoản được duy trì cùng với hoạt động phát hành mới, tạo điều kiện để nhà đầu tư thực hiện giao dịch. Dù vậy, mức độ thanh khoản vẫn khác nhau giữa các loại trái phiếu và từng tổ chức phát hành; giá trị giao dịch bình quân toàn thị trường chưa phản ánh đầy đủ khả năng mua bán của mỗi lô trái phiếu.

VIS Rating dự báo hoạt động phát hành sơ cấp trong quý IV/2026 có thể duy trì ổn định, với nhu cầu vốn phục vụ phát triển dự án bất động sản và tái cấp vốn là những động lực chính. Triển vọng này còn phụ thuộc vào nhu cầu huy động, chi phí vốn và khả năng tiếp cận nguồn tài chính của từng tổ chức phát hành.

Trong thời gian tới, khả năng huy động vốn qua trái phiếu không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu phát hành mà còn gắn với năng lực thanh toán, tính minh bạch thông tin và khả năng giao dịch trên thị trường thứ cấp. Đây cũng là những yếu tố quan trọng đối với doanh nghiệp trong việc duy trì kênh huy động vốn, đồng thời giúp nhà đầu tư có thêm cơ sở đánh giá rủi ro khi lựa chọn trái phiếu.

Những điểm nhấn của thị trường Trái phiếu Doanh nghiệp Q3/2026. Nguồn: HNX, SSC, VIS Rating.