Thị trường trái phiếu doanh nghiệp: Khung pháp lý dần hoàn thiện, phát hành tiếp tục phân hóa

Ảnh minh họa. Thiết kế được hỗ trợ bởi AI.

Nền tảng thị trường tiếp tục được hoàn thiện

Khung pháp lý cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp có thêm bước hoàn thiện với việc Chính phủ ban hành Nghị định số 200/2026/NĐ-CP ngày 5/6/2026 quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế.

Theo VIS Rating, các quy định mới góp phần nâng tiêu chuẩn phát hành, tăng yêu cầu công bố thông tin và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, qua đó tác động tích cực tới môi trường tín nhiệm. Tổ chức này đồng thời lưu ý, việc định giá theo rủi ro còn hạn chế do xếp hạng tín nhiệm chưa được sử dụng phổ biến và thị trường chưa hình thành đường cong lợi suất trái phiếu doanh nghiệp đáng tin cậy.

Cùng với những thay đổi về khung pháp lý, quy mô thị trường hiện đã ở mức đáng kể. Cuối quý II/2026, tổng giá trị trái phiếu đang lưu hành đạt khoảng 1,478 triệu tỷ đồng, tương đương 10,9% GDP danh nghĩa. Trong đó, trái phiếu phát hành riêng lẻ đạt 1.304 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 88% tổng dư nợ; trái phiếu phát hành ra công chúng ở mức 175.000 tỷ đồng.

Dư nợ tập trung chủ yếu ở hai nhóm ngành lớn. Ngân hàng đứng đầu với 664.000 tỷ đồng, tiếp đến là bất động sản dân cư với 449.000 tỷ đồng. Tính từ số liệu của VIS Rating, hai nhóm này chiếm khoảng 75% tổng giá trị trái phiếu đang lưu hành.

Cơ cấu kỳ hạn cũng có sự dịch chuyển so với cùng kỳ năm trước. Giá trị trái phiếu còn dưới một năm giảm từ 592.000 tỷ đồng trong quý II/2025 xuống 326.000 tỷ đồng vào quý II/2026. Ngược lại, nhóm còn 1–3 năm tăng từ 329.000 tỷ đồng lên 598.000 tỷ đồng, trong khi nhóm trên 5 năm tăng từ 271.000 tỷ đồng lên 387.000 tỷ đồng. Phần dư nợ còn dưới một năm vì thế thu hẹp, trong khi dư nợ ở các kỳ hạn dài hơn tăng lên.

Về thực hiện nghĩa vụ, 89,5% dư nợ đang thanh toán bình thường; 7% chậm trả lãi và 3,5% chậm trả gốc chưa khắc phục.

Phát hành phân hóa, chậm trả mới duy trì ở mức thấp

Trong quý II/2026, tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp đạt 223.000 tỷ đồng, giảm 8,5% so với cùng kỳ. Đằng sau mức giảm chung là diễn biến khá khác biệt giữa hai nhóm phát hành lớn nhất thị trường.

Ngân hàng tiếp tục dẫn đầu với 49% tổng giá trị phát hành, tương đương khoảng 109.000 tỷ đồng, song giảm 39,4% so với cùng kỳ. Theo VIS Rating, điều kiện thanh khoản thắt chặt và việc tiệm cận các giới hạn về tỷ lệ thanh khoản theo quy định làm giảm nhu cầu của nhà đầu tư đối với trái phiếu ngân hàng.

Trong khi đó, doanh nghiệp bất động sản phát hành khoảng 85.000 tỷ đồng, tăng 123% so với cùng kỳ và chiếm 38% tổng giá trị phát hành. Lượng phát hành tập trung ở một số chủ đầu tư lớn. Trong số các lô đáng chú ý nửa đầu năm, Vinhomes phát hành 15.000 tỷ đồng, kỳ hạn 2 năm; Hưng Long và ParkLand 53 cùng có các lô 7.000 tỷ đồng, kỳ hạn một năm.

Đơn vị: Nghìn tỷ đồng. Nguồn: HNX, SSC, VIS Rating.

Sự phân hóa còn thể hiện ở chi phí huy động. Coupon bình quân của trái phiếu ngân hàng lên 8,5%, tăng 2,6 điểm phần trăm so với cùng kỳ; trái phiếu bất động sản ở mức 11,5%, tăng 0,8 điểm phần trăm. Kỳ hạn bình quân của trái phiếu phát hành mới giảm từ 5,4 năm trong quý I xuống 4,8 năm trong quý II. Phát hành riêng lẻ tiếp tục chiếm ưu thế với 96% tổng giá trị phát hành mới.

Ở thị trường thứ cấp, giá trị giao dịch bình quân đạt 6.300 tỷ đồng/ngày, tăng 12,8% so với cùng kỳ. HDBank và Vinhomes có giá trị trái phiếu được giao dịch lớn nhất trong quý, lần lượt đạt 36.982 tỷ đồng và 30.346 tỷ đồng.

Một diễn biến khác của quý II là số trường hợp chậm trả mới tiếp tục ở mức thấp. Tỷ lệ chậm trả trong 12 tháng gần nhất giảm từ 0,46% trong quý I xuống 0,30%. Cả quý chỉ ghi nhận một trái phiếu chậm trả lần đầu, của Công ty TNHH Phát triển Kinh doanh Xây dựng 3, với giá trị 2.210 tỷ đồng.

Cùng với số trường hợp chậm trả mới ở mức thấp, việc thu hồi các khoản chậm trả trước đó tiếp tục cải thiện. Tỷ lệ thu hồi lũy kế đạt 47,7%, tăng 1,5 điểm phần trăm so với quý trước. Riêng nhóm bất động sản dân cư, tỷ lệ này tăng từ 29,2% năm 2024 lên 48,8% năm 2025 và 53,9% trong năm 2026.

Đến cuối quý II, số trường hợp đã trả tiền cho trái chủ tăng từ 132 lên 137, trong khi số trường hợp lùi ngày đáo hạn giảm từ 45 xuống 43. Trong quý, Hưng Thịnh Quy Nhơn hoàn trả 1.175 tỷ đồng nợ gốc chậm trả, Signo Land 1.014 tỷ đồng và Kinh doanh nhà Sunshine 976 tỷ đồng.

Bài toán tái cấp vốn trong nửa cuối năm

Theo ước tính của VIS Rating, khoảng 235.000 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp sẽ đáo hạn trong 12 tháng tới. Trong điều kiện thanh khoản thị trường còn hạn chế và mặt bằng lãi suất ở mức cao, tổ chức này cho rằng nhu cầu tái cấp vốn của một số tổ chức phát hành là yếu tố cần theo dõi.

Nhìn xa hơn theo lịch đáo hạn đến hết năm 2027, giá trị trái phiếu đáo hạn có sự khác biệt giữa các quý. Khoảng 44.000 tỷ đồng sẽ đáo hạn trong quý III/2026 và 77.000 tỷ đồng trong quý IV/2026. Sang năm 2027, lượng đáo hạn lần lượt ở mức 31.000 tỷ đồng trong quý I, 84.000 tỷ đồng trong quý II, 82.000 tỷ đồng trong quý III và 85.000 tỷ đồng trong quý IV.

Riêng quý IV/2026, nhóm bất động sản dân cư có khoảng 40.000 tỷ đồng trái phiếu đáo hạn, ngân hàng 18.000 tỷ đồng và các ngành khác 19.000 tỷ đồng. Trong số trái phiếu sắp đáo hạn, khoảng 13.000 tỷ đồng trong quý III và 28.000 tỷ đồng trong quý IV/2026 thuộc nhóm đã phát sinh chậm trả hoặc được gia hạn.

Đơn vị: Nghìn tỷ đồng. Nguồn: HNX, SSC, VIS Rating.

Xét theo tổ chức phát hành, ACB có 7.500 tỷ đồng trái phiếu đáo hạn trong nửa cuối năm, Sacombank 5.000 tỷ đồng và LPBank 3.000 tỷ đồng. Ở nhóm phi ngân hàng, Vạn Trường Phát có 8.000 tỷ đồng, Bất động sản Trường Minh 5.500 tỷ đồng và An Thịnh 5.000 tỷ đồng.

Chi phí huy động cũng là một yếu tố được VIS Rating đề cập khi đánh giá khả năng tái cấp vốn. Theo tổ chức này, một số trái phiếu đã được điều chỉnh coupon lên 14-16%/năm. Trong điều kiện thanh khoản hạn chế, mặt bằng chi phí huy động này có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nguồn vốn mới của tổ chức phát hành. VIS Rating cũng lưu ý vấn đề tái cấp vốn ở các doanh nghiệp bất động sản có trái phiếu từng chậm trả hoặc được gia hạn trong giai đoạn 2023-2024.

Trong nửa cuối năm 2026, VIS Rating kỳ vọng quy mô phát hành sơ cấp tương đương cùng kỳ năm trước, chủ yếu từ các tổ chức phát hành phi ngân hàng để đáp ứng nhu cầu đầu tư và tái cấp vốn. Trong khi đó, phát hành của các ngân hàng được dự báo tiếp tục ở mức thấp do điều kiện thanh khoản thắt chặt.