Chủ tịch UBCKNN: Nâng hạng thị trường đi cùng nâng cao chất lượng quản trị công ty

Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương phát biểu tại Hội nghị.

Chất lượng quản trị công ty, công bố thông tin còn chưa đồng đều

Ngày 8/9/2026, tại Hà Nội, Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị “Nâng cao chất lượng quản trị công ty, báo cáo tài chính và minh bạch thông tin trên thị trường chứng khoán”. Hội nghị do Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi chủ trì, với sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, hiệp hội nghề nghiệp, doanh nghiệp niêm yết, công ty đại chúng và các tổ chức kiểm toán.

Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Vũ Thị Chân Phương cho biết, thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng và mức độ hội nhập. Theo lộ trình được FTSE Russell xác nhận, ngày 21/9/2026, một số cổ phiếu Việt Nam sẽ chính thức được đưa vào các rổ chỉ số FTSE.

Nâng hạng mở ra cơ hội thu hút thêm dòng vốn quốc tế, song chất lượng của các chủ thể tham gia thị trường cũng phải được nâng lên tương ứng. Nhà đầu tư, nhất là các tổ chức và nhà đầu tư nước ngoài, ngày càng quan tâm đến quản trị rủi ro, quyền cổ đông, trách nhiệm giải trình, độ tin cậy của báo cáo tài chính và khả năng tiếp cận thông tin.

Bà Vũ Thị Chân Phương ghi nhận nhiều doanh nghiệp đã quan tâm hơn đến hoạt động của Hội đồng quản trị, kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro và quan hệ nhà đầu tư. Tuy nhiên, một bộ phận doanh nghiệp vẫn chủ yếu đáp ứng yêu cầu tuân thủ tối thiểu; vai trò của Hội đồng quản trị và việc bảo vệ quyền lợi cổ đông thiểu số còn hạn chế.

Đối với báo cáo tài chính, tình trạng sai sót, chậm công bố, phải điều chỉnh hoặc trình bày lại vẫn tồn tại. Chất lượng thông tin giữa các doanh nghiệp chưa đồng đều, có trường hợp mới chú trọng hoàn thành nghĩa vụ công bố mà chưa quan tâm đầy đủ đến khả năng sử dụng thông tin của nhà đầu tư.

“Trong một thị trường vốn ngày càng hội nhập sâu rộng, niềm tin là một trong những tài sản quan trọng nhất. Niềm tin đó phải được xây dựng bằng quản trị tốt, báo cáo tài chính đáng tin cậy, thông tin minh bạch và trách nhiệm giải trình của từng chủ thể tham gia thị trường”, Chủ tịch UBCKNN khẳng định.

Làm rõ hơn thực trạng quản trị công ty, ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch UBCKNN, cho biết khung pháp lý đã từng bước được hoàn thiện, cùng với việc triển khai công bố thông tin bằng tiếng Anh và ban hành Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam 2026, tham chiếu các nguyên tắc G20/OECD năm 2023.

Dù vậy, nhiều doanh nghiệp vẫn xem quản trị công ty là công việc hành chính thay vì công cụ định hướng chiến lược và bảo vệ quyền lợi cổ đông. Những hạn chế được chỉ ra gồm cơ cấu sở hữu tập trung, tỷ lệ thành viên Hội đồng quản trị độc lập còn thấp, trách nhiệm giữa Hội đồng quản trị và Ban điều hành chưa được phân định rõ, cùng việc công bố thông tin chưa vượt khỏi mức tối thiểu.

Theo ông Dương, doanh nghiệp có nguồn gốc nhà nước đã cổ phần hóa chiếm khoảng 50% số công ty niêm yết, đăng ký giao dịch và 42,7% vốn hóa thị trường, song việc áp dụng thông lệ quản trị tốt còn vướng mắc về cơ chế, quyền tự chủ, nhân sự và chính sách đãi ngộ.

Nâng chất lượng báo cáo tài chính, tăng giám sát kiểm toán

Về báo cáo tài chính, Phó Chủ tịch UBCKNN Nguyễn Hoàng Dương cho biết, kết quả kiểm tra, giám sát vẫn ghi nhận các sai sót như chênh lệch lớn giữa số liệu trước và sau kiểm toán, ghi nhận doanh thu, chi phí không đúng kỳ, phân loại khoản mục chưa phù hợp và thuyết minh chưa đầy đủ các thông tin trọng yếu.

Toàn cảnh Hội nghị. Ảnh: Minh Đức

Một số doanh nghiệp chưa công bố chi tiết giao dịch với bên liên quan, thu nhập của thành viên quản lý hoặc thông tin về tài sản thế chấp, khoản vay và các hợp đồng hợp tác kinh doanh. UBCKNN đã xử phạt các trường hợp vi phạm, đồng thời thông báo những sai sót thường gặp để cảnh báo chung cho doanh nghiệp.

Đối với hoạt động kiểm toán, hằng năm UBCKNN kiểm tra định kỳ khoảng 8-10 tổ chức kiểm toán được chấp thuận. Qua kiểm tra, cơ quan quản lý ghi nhận một số trường hợp kiểm toán viên chưa thực hiện đầy đủ thủ tục, chưa thu thập đủ bằng chứng thích hợp hoặc đưa ra ý kiến kiểm toán chưa phù hợp với chuẩn mực.

UBCKNN đã áp dụng các biện pháp xử lý đối với tổ chức kiểm toán, kiểm toán viên vi phạm, bao gồm đình chỉ tư cách kiểm toán được chấp thuận, không xem xét chấp thuận cho năm tiếp theo theo quy định và công khai quyết định xử lý để nhà đầu tư được biết.

Từ thực trạng trên, bà Vũ Thị Chân Phương đề nghị doanh nghiệp nâng cao trách nhiệm trong lập báo cáo tài chính, phát huy vai trò của kiểm toán và công bố thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời, hữu ích cho nhà đầu tư. UBCKNN sẽ tiếp tục tăng cường giám sát, thanh tra và xử lý vi phạm theo quy định.

Trong thời gian tới, UBCKNN sẽ nghiên cứu bổ sung các quy định về vai trò, trách nhiệm, tiêu chuẩn đạo đức và tính đa dạng của Hội đồng quản trị, quản trị rủi ro và công bố thông tin phát triển bền vững. Cơ quan quản lý cũng nghiên cứu cơ chế đánh giá, phân loại doanh nghiệp thực hành quản trị tốt để xem xét đưa vào các bảng giao dịch phù hợp, đồng thời tính đến tiêu chí quản trị trong việc lựa chọn cổ phiếu cho một số rổ chỉ số.

Cùng với hoàn thiện pháp luật, UBCKNN tiếp tục phối hợp với các tổ chức nghề nghiệp, tổ chức quốc tế triển khai đào tạo, hướng dẫn doanh nghiệp áp dụng thông lệ quản trị tiên tiến. Chủ tịch UBCKNN mong muốn các ý kiến tại hội nghị được chuyển hóa thành giải pháp cụ thể, khả thi, góp phần nâng cao chất lượng doanh nghiệp và thị trường.

“Một doanh nghiệp minh bạch hơn sẽ nhận được niềm tin lớn hơn; nhiều doanh nghiệp có chất lượng quản trị tốt hơn sẽ tạo nên một thị trường có chất lượng cao hơn”, bà Vũ Thị Chân Phương nhấn mạnh.