Nâng hạng thị trường, dòng vốn vẫn tìm hàng hóa chất lượng

Bà Nguyễn Thị Hằng Nga, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý Quỹ Đầu tư Chứng khoán Vietcombank

Phóng viên: Đầu tư định kỳ (DCA) đang được nhiều công ty quản lý quỹ khuyến khích. Theo bà, phương pháp này giúp nhà đầu tư hạn chế tác động của tâm lý thị trường và hình thành kỷ luật tài chính ra sao?

Bà Nguyễn Thị Hằng Nga: Tại VCBF, chúng tôi gọi hình thức này là kế hoạch đầu tư định kỳ (SIP - Systematic Investment Plan) và đang tích cực thúc đẩy việc triển khai.

Ưu điểm của phương pháp này là giảm tác động của cảm xúc đối với quyết định đầu tư. Dù thị trường tăng hay giảm, nhà đầu tư vẫn duy trì kế hoạch đã đặt ra, qua đó hình thành tính kỷ luật và bình quân giá mua theo thời gian. Cách đầu tư này cũng giúp hạn chế rủi ro dồn toàn bộ vốn vào thời điểm giá đang ở mức cao.

Thực tế, nhà đầu tư thường có xu hướng tham gia mạnh hơn khi thị trường đi lên. Nếu giải ngân toàn bộ số tiền trong một lần, họ có thể mua vào đúng vùng giá cao. Đầu tư định kỳ góp phần giải quyết bài toán lựa chọn thời điểm và phân bổ rủi ro về giá.

Có một nghịch lý là nhà đầu tư thường cố gắng lựa chọn thời điểm ra, vào thị trường với mong muốn đạt kết quả tốt hơn, nhưng thực tế đôi khi lại cho thấy điều ngược lại. Theo số liệu thống kê trong giai đoạn 2014-2024 đối với các quỹ tại Mỹ, mức sinh lời bình quân của các quỹ đạt khoảng 8,2%/năm, trong khi lợi nhuận thực tế của nhà đầu tư vào các quỹ này chỉ khoảng 7%/năm, thấp hơn 1,2 điểm phần trăm. Một trong những nguyên nhân là việc lựa chọn thời điểm mua, bán chưa phù hợp.

Đầu tư định kỳ giúp nhà đầu tư duy trì kỷ luật một cách đơn giản và nhất quán. Như quan điểm thường được nhắc đến của Warren Buffett, trong đầu tư, nhà đầu tư không nhất thiết phải thông minh hơn người khác, nhưng cần có tính kỷ luật cao hơn. Khi duy trì được kỷ luật trong thời gian dài, nhà đầu tư có cơ hội tận dụng hiệu quả của lãi kép.

Chẳng hạn, một người đầu tư 1 triệu đồng mỗi tháng, bắt đầu từ khi đi làm và duy trì trong 40 năm, với mức sinh lời giả định bình quân khoảng 13%/năm, có thể tích lũy khoảng 13 tỷ đồng. Đây là ví dụ cho thấy đầu tư định kỳ có thể giúp nhà đầu tư phát huy giá trị của tính kỷ luật và lãi kép trong dài hạn.

Phóng viên: FTSE đã công bố danh sách 27 cổ phiếu Việt Nam được đưa vào bộ chỉ số thị trường mới nổi. Theo bà, sự thay đổi về số lượng cổ phiếu và tỷ trọng phân bổ sẽ tác động ra sao đến dòng vốn vào thị trường Việt Nam?

Bà Nguyễn Thị Hằng Nga: Số lượng cổ phiếu và tỷ trọng của Việt Nam trong bộ chỉ số FTSE không hoàn toàn phụ thuộc vào diễn biến của thị trường trong nước, mà còn chịu ảnh hưởng từ biến động của các thị trường khác trong cùng rổ chỉ số. Vì vậy, việc số lượng cổ phiếu và tỷ trọng phân bổ lần này cao hơn dự kiến chưa hẳn chỉ phản ánh sự cải thiện về chất lượng hàng hóa của Việt Nam, mà có thể còn liên quan đến sự thay đổi của các thị trường khác tại thời điểm rà soát.

Dù vậy, đây vẫn là tín hiệu tích cực. Dòng vốn dự kiến vào thị trường Việt Nam có thể cao hơn so với các ước tính trước đó. Tuy nhiên, phần lớn đây là dòng vốn thụ động, tác động chủ yếu trong ngắn hạn. Việc giải ngân được chia thành 4 đợt cũng giúp phân bổ dòng tiền theo thời gian, nên ảnh hưởng thực tế đối với thị trường có thể không quá lớn.

Về tâm lý, thông tin Việt Nam được nâng hạng đã được công bố từ trước và phần nào phản ánh vào kỳ vọng của nhà đầu tư. Do đó, việc công bố danh mục cổ phiếu và tỷ trọng phân bổ khó tạo ra biến động quá mạnh.

Nhà đầu tư vẫn nên tập trung vào nền tảng cơ bản và triển vọng của từng doanh nghiệp. Trong danh sách 27 cổ phiếu được FTSE lựa chọn, theo đánh giá của VCBF, không phải mã nào cũng đáp ứng các tiêu chí đầu tư của một quỹ chủ động. Có những cổ phiếu nằm trong danh mục chỉ số nhưng không phù hợp với tiêu chí lựa chọn của chúng tôi.

Đối với kỳ vọng dòng vốn vài tỷ USD từ các quỹ chủ động, tôi giữ quan điểm tương đối thận trọng. Ngay cả khi Việt Nam chưa được nâng hạng, các quỹ này vẫn có thể đầu tư nếu tìm thấy cơ hội đủ hấp dẫn. Khác với quỹ thụ động, quỹ chủ động không nhất thiết phân bổ vốn theo tỷ trọng của chỉ số mà có thể chủ động lựa chọn thị trường, doanh nghiệp và tỷ trọng đầu tư.

Phóng viên: Quy mô thị trường vốn đã tăng mạnh, nhưng các quỹ đầu tư vẫn gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài sản phù hợp. Theo bà, nguyên nhân chủ yếu nằm ở đâu?

Bà Nguyễn Thị Hằng Nga: Các sản phẩm quỹ hiện gồm quỹ thu nhập cố định, quỹ cân bằng và quỹ cổ phiếu. Với quỹ thu nhập cố định, nguồn tài sản phù hợp còn hạn chế. Theo quy định, quỹ chỉ được đầu tư tối đa 20% danh mục vào trái phiếu phát hành riêng lẻ, trong khi nguồn cung trái phiếu phát hành ra công chúng khá ít do quy trình, thủ tục kéo dài.

Hình thức phát hành cũng chưa phản ánh đầy đủ chất lượng trái phiếu. Các quỹ vẫn phải thẩm định kỹ năng lực tài chính và khả năng trả nợ của từng doanh nghiệp. Khi không tìm được tài sản phù hợp để giải ngân, quỹ phải duy trì tỷ trọng tiền gửi ngân hàng cao, ảnh hưởng đến mức sinh lời và sức hấp dẫn của sản phẩm.

Trên thị trường cổ phiếu, cơ cấu ngành chưa đa dạng khi tài chính, ngân hàng và bất động sản chiếm tỷ trọng lớn. Trong danh sách 27 cổ phiếu Việt Nam được FTSE lựa chọn, nhóm vốn hóa lớn chủ yếu thuộc ngân hàng và bất động sản, trong khi số doanh nghiệp sản xuất, bán lẻ và công nghệ còn ít.

Nhà đầu tư nước ngoài đánh giá cao triển vọng kinh tế Việt Nam nhưng gặp khó khăn khi tìm kiếm doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chí đầu tư. Với các công ty quản lý quỹ, việc xây dựng danh mục đa dạng cũng trở nên khó khăn; tìm kiếm doanh nghiệp sản xuất có nền tảng tốt, quy mô phù hợp và quản trị minh bạch giống như “đãi cát tìm vàng”.

Chúng tôi kỳ vọng có thêm giải pháp mở rộng nguồn hàng chất lượng, như đẩy nhanh thoái vốn nhà nước tại các doanh nghiệp lớn và khuyến khích tập đoàn tư nhân niêm yết. Việc nâng hạng có thể ví như nâng cấp một khu chợ, nhưng khả năng thu hút và giữ chân người mua vẫn phụ thuộc vào chất lượng, số lượng và sự đa dạng của hàng hóa.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn bà!